Кіріспе
Rocketdyne – американдық зымыран қозғалтқыштарын жобалау және өндіру компаниясы. Штаб-пәтері Калифорния штатының оңтүстігіндегі, Лос-Анджелес қаласының маңындағы батыс Сан-Фернандо аңғарындағы Канога-Парк қаласында орналасқан. Rocketdyne бөлімі 1955 жылы North American Aviation (NAA) компаниясымен құрылған, кейін Rockwell International (1967–1996) және Boeing (1996–2005) компанияларының құрамына кірді. 2005 жылы Rocketdyne бөлімі United Technologies Corporation компаниясына сатылып, Pratt & Whitney құрамында Pratt & Whitney Rocketdyne болып қайта құрылды. 2013 жылы Pratt & Whitney Rocketdyne GenCorp компаниясына сатылды, ол Aerojet компаниясымен бірігіп Aerojet Rocketdyne компаниясын құрды.
Rocketdyne was an American rocket engine design and production company headquartered in Canoga Park, in the western San Fernando Valley of suburban Los Angeles, in southern California. The Rocketdyne Division was founded by North American Aviation (NAA) in 1955, and was later part of Rockwell International (1967–1996) and Boeing (1996–2005). In 2005, the Rocketdyne Division was sold to United Technologies Corporation, becoming Pratt & Whitney Rocketdyne as part of Pratt & Whitney. In 2013, Pratt & Whitney Rocketdyne was sold to GenCorp, which merged it with Aerojet to form Aerojet Rocketdyne.
Тарих
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Солтүстік Америка авиациясы (NAA) қорғаныс министрлігімен неміс V-2 зымырасын зерттеу және оның қозғалтқышын Автомобиль инженерлері қоғамының (SAE) өлшемдерімен және АҚШ құрылыс ерекшеліктеріне бейімдеу жөнінде шарт жасасты. NAA сондай-ақ V-2 қозғалтқышы жобасындағы бөлек жағылғыштар/инжекторлардың ұқсас принципін қолданып, Navaho зымыран жобасы үшін (1946–1958) әлдеқайда үлкен қозғалтқыш құрды. Бұл жұмыс 1940 жылдары маңызды емес деп есептелді және өте аз қаржыландырылды, бірақ 1950 жылы Корея соғысы басталғанда басымдықтар өзгерді. NAA шамамен 1947 жылдан бастап Navaho зымыранының қозғалтқыштарын сынау үшін Сими тауларындағы Санта-Сусана далалық зертханасын (SSFL) пайдалана бастады. Сол кезде бұл орын Лос-Анджелестегі алғашқы сынақ алаңдарына қарағанда халық көп шоғырланған аймақтардан әлдеқайда алыс болды. Navaho үнемі қиындықтарға тап болды және 1958 жылы Chrysler Corporation Missile Division компаниясының Redstone зымыранының жобасы (іс жүзінде жақсартылған V-2) даму қарқынына жеткен соң тоқтатылды. Дегенмен, A-5 немесе NAA75-110 деп белгілі Rocketdyne қозғалтқышы Redstone үшін жасалған қозғалтқыштан гөрі сенімдірек болды, сондықтан зымыран A-5 қозғалтқышымен қайта жобаланды, тіпті нәтижесінде зымыранның ұшу қашықтығы қысқарды. Зымыран өндіріске енгеннен кейін NAA 1955 жылы Rocketdyne-ді жеке бөлім ретінде бөліп шығарды және Сан-Фернандо аңғарындағы Санта-Сусана далалық зертханасына жақын, сол кездегі кішкентай Лос-Анджелес қалашығы Канога-Паркте жаңа зауытын салды. 1967 жылы NAA, Rocketdyne және Atomics International бөлімдерімен бірге Rockwell Corporation компаниясымен бірігіп, Солтүстік Америка Rockwell компаниясын құрды, ал 1973 жылы Rockwell International компаниясы болып қайта аталды.
Тор, Дельта, Атлас
Rocketdyne компаниясының келесі маңызды жетістігі – оның толыққанды жаңа дизайны болған S 3D, ол V-2 зымырасынан туындаған A сериясымен қатар әзірленді. S 3 армияның Jupiter зымырасының жобасында, негізінен Redstone-ның жетілдірілген нұсқасында қолданылды, және кейіннен бәсекелес Air Force Thor зымырасы үшін таңдалды. Atlas зымырасында одан да ірі LR89/LR105 дизайны пайдаланылды. Thor зымырасының әскери қызмет мерзімі қысқа болды, бірақ ол 1950 және 60-шы жылдар аралығында әртүрлі нұсқаларда спутниктерді ұшыруға қолданылды. Олардың бірі – Thor Delta, қазіргі Delta сериясының ғарышқа зымырандарды ұшыру үшін негізгі моделіне айналды, бірақ 1960 жылдардың соңынан бері Delta зымырасының Thor зымырасымен ортақ ештеңесі қалмады. Кейбір Delta нұсқаларында бастапқы S 3 қозғалтқышы қолданылса да, көбінесе оның жаңартылған RS 27 дизайны қолданылады, ол бастапқыда Atlas зымырасындағы үш қозғалтқыштан тұратын жиынтықты алмастыру үшін бір қозғалтқыш ретінде әзірленген. Atlas зымырасы да қысқа мерзімге әскери мақсатта қолданылды, бірақ одан тараған Atlas зымыраларының отбасы көптеген жылдар бойы маңызды орбиталық ұшыру құралы болды, соның ішінде Project Mercury жобасының пилотталатын ғарыш кемелері үшін, және кеңінен қолданылған Atlas Agena және Atlas Centaur зымырандары үшін де пайдаланылды. Atlas V зымырасы әлі де өндіріліп, қолданылуда.
NASA-ның
Rocketdyne сонымен қатар NASA-ның даму жұмыстарының негізгі жеткізушісі болды, Сатурн зымыранының барлық негізгі қозғалтқыштарын және Nova зымырасының ірі жобаларын қамтамасыз етті. Rocketdyne H-1 қозғалтқышы Сатурн I ұшқыш құрылғысының бірінші сатысында қолданылды. Бес F-1 қозғалтқышы Saturn V-тің S-IC бірінші сатысын, бес J-2 қозғалтқышы S-II екінші сатысын, ал бір J-2 S-IVB үшінші сатысын қуатпен қамтамасыз етті. 1965 жылға қарай Rocketdyne АҚШ-тың зымыран қозғалтқыштарының басым бөлігін жасады, Titan зымыранының қозғалтқыштарын (Aerojet компаниясы жасаған) есептемегенде, ал компаниядағы қызметкерлер саны 65 000-ға жетті. Rocketdyne 1970 жылдары RS-25 Space Shuttle Main Engine (SSME) келісімшартын жеңіп алып, осы өсімді жалғастыра беретіндей болды, бірақ басқа әскери және азаматтық келісімшарттардың күрт азаюы компанияның құрылымдық өзгерістеріне әкелді. Көбінесе ғарыш кемелерін өндіретін және ғарыш шаттлына тікелей байланысты Солтүстік Америка авиациясы 1966 жылы Rockwell Corporation компаниясымен бірігіп, Солтүстік Америка Rockwell компаниясын құрды, ол 1973 жылы Rockwell International болып қайта аталды, Rocketdyne оның маңызды бөліміне айналды.
Шағынша қысқарту
1980 және 1990 жылдары үздіксіз қысқарту кезеңінде Rockwell International бұрынғы Солтүстік Америка Rockwell корпорациясының бірнеше бөлімшелерін сатты. Rockwell International компаниясының ғарыш-авиациялық кәсіпорындары, оның ішінде бұрынғы NAA және Rocketdyne, 1996 жылы Boeing компаниясына сатылды. Rocketdyne Боингтің Қорғаныс бөлімшесінің құрамына кірді. 2005 жылдың ақпан айында Боинг сол кезде "Rocketdyne Propulsion & Power" деп аталатын компанияны United Technologies Corporation компаниясының Pratt & Whitney компаниясына сату туралы келісімге келді. Аталған мәміле 2005 жылдың 2 тамызында аяқталды. Боинг Rocketdyne-ның Санта-Сусана сынақ алаңына меншік құқығын сақтап қалды. GenCorp 2013 жылы United Technologies Corporation компаниясынан Pratt & Whitney Rocketdyne компаниясын сатып алып, оны Aerojet компаниясымен біріктіріп Aerojet Rocketdyne компаниясын құрды. Боингті Pratt & Whitney компаниясына сату барысында Rocketdyne компаниясының Power Systems бөлімшесі United Technologies Corporation компаниясының тағы бір еншілес компаниясы – Hamilton Sundstrand-қа берілді.