Кіріспе

18 ғасырдағы британдық мемлекет қайраткері

Джон Расселл, 4-ші Бедфорд герцогы (30 қыркүйек 1710 – 5 қаңтар 1771) – британдық виг саясаткері және теңдесі. 1757 жылдан 1761 жылға дейін Ирландияның Лорд-лейтенанты қызметін атқарды. Жеті жылдық соғыс кезінде виг партиясының жетекші мүшесі болған ол 1763 жылғы Париж келісімін жасастырып, соғысты аяқтады. Бедфорд сонымен қатар крикеттің ерте дамушысы және өнерді қолдаған меценат болды, ол көрнекті суретшілерге, ең әйгілісі Каналеттоға көптеген жұмыстар тапсырды.

Ерте өмір

Ол Бедфордтың 2-ші герцогы Уиросли Рассел мен оның әйелі, Стрейтхем, Суррейдің Джон Хоулендтің қызы және мұрагері Елизаветадан туған төртінші ұлы еді. Лорд Джон Рассел ретінде танымал болған ол 1731 жылдың қазан айында Сандерлендтің 3-ші графы Чарльз Спенсердің қызы Диана Спенсерге үйленді; бір жыл өткен соң ағасының қайтысынан кейін Бедфорд герцогы атанды. 1735 жылы бірінші әйелі қайтыс болғаннан кейін, 1737 жылдың сәуір айында екінші рет Леди Гертруда Левесон Говерге (1794 жылы қайтыс болды), Джон Левесон Говердің, 1-ші граф Говердің қызына үйленді. 1749 жылы Джон Рассел, 4-ші Бедфорд герцогы, Гартер орденінің рыцары болды.

Алғашқы саяси мансап

Лордтар палатасында ол премьер-министр сэр Роберт Уолполға қарсы патриоттық виг оппозициясына қосылды, қоғамдық істерге белсенді қатысты және Джордж II-нің наразылығына түсті. 1744 жылы қарашада Карререт, енді Гранвилл графы, қызметтен кеткен кезде Бедфорд Генри Пелхам үкіметінде Адмиралтействоның бірінші лорды болды және жеке кеңесші тағайындалды. Ол Адмиралтействода үлкен жетістіктерге қол жеткізді, бірақ 1748 жылдың ақпанында Оңтүстік департаментінің мемлекеттік хатшысы болғаннан кейін осылай сәтті болмады. Пелхам оны жалқаулықпен айыптады және ол әріптесі Ньюкасл герцогымен үнемі келіспеушіліктерге ұшырады. Ньюкасл бұрын Бедфордтың Адмиралтействоның бірінші лорды лауазымын атқарушы Сандвич графына, оның тікелей және қатал пікірлері үшін риза болған, бірақ оған және Бедфордпен қарым-қатынасына күмәнмен қарауын бастады. Ньюкасл 1751 жылдың маусымында Сэндвичті қызметтен босатып, екеуін де жұмыстан шығарды. Бедфорд наразылық білдіріп отставкаға кетті, Ньюкасл оларды өзіне адал деп есептейтін адамдармен алмастыруды жоспарлағандай. Осы лауазымда қызмет еткен кезде ол ауылдық үйінде крикет ойнаумен және фазан атумен көп уақыт өткізді деген айыптамаға ұшырады.

Крикет

Бедфорд крикетке өте әуес болатын. Оның осы спорт түріне қатысқаны туралы ең алғашқы сақталған мәлімет 1741 жылға дейін барады, ол Уобрн паркінде Бедфордшир командасының Нортгемптоншир және Хантингдоншир командаларымен ойын өткізуін ұйымдастырған. Біріккен Нортгемптоншир және Хантингдоншир командасы жеңіске жетті. Бедфорд бұл ойынды достары Джордж Монтагу Данк, 2-ші Халифакс графы (Нортгемптоншир) және Джон Монтагу, 4-ші Сэндвич графы (Хантингдоншир) есебінен ұйымдастырды. Бірнеше күннен кейін Нортгемптон қаласындағы Кау-Медоу алаңында қайта кездесу өтті, және біріктірілген команда тағы да жеңіске қол жеткізді. 1743 жылға қарай Бедфорд Уобурн крикет клубын Лондонмен бәсекелесе алатын жетекші команда деңгейіне жеткізді. Команда 1743 және 1744 жылдары көзге түсті, бірақ одан кейін оның жайлы ешқандай ақпарат жоқ.

Ирландияның лорд-лейтенанты

Достарының ықпалымен үкіметке қарсы белсенділікке түсіп, өзінің атымен аталатын Бедфорд вигтерінің жетекшісі болды. 1756 жылғы қарашада Ньюкасл отставкаға кеткен соң Бедфорд Уильям Питт пен Девоншир герцогы басқарған жаңа үкіметте Ирландияның Лорд-лейтенанты қызметін атқарды. Ньюкасл Питтпен одақтасып 1757 жылғы маусымда қайта билікке келгеннен кейін де ол осы лауазымда қалды. Ирландияда ол рим-католиктерге қарсы жазалау заңдарын жеңілдетуді қолдады, бірақ бәсекелес партиялар арасында бейтараптық сақтау және достарына зейнетақы тағайындаудан бас тарту туралы уәделерін орындамады. Оның әдепті мінезі мен жомарттығы, сондай-ақ әйелінің жақсы қасиеттері оған белгілі бір дәрежеде халықтың құрметіне бөленуіне себеп болды, алайда Хорас Уолполл оның бәріне де жағымсыз болғанын айтады (бірақ "жағымсыз" сөзі сол кезде қазіргідей тар мағынада қолданылмаған, кейде ол тек "ұялшақ" дегенді білдіретін). Ол 1759 жылы француз басқыншылығының қатеріне қарсы Ирландияның жауабын және Солтүстік Ирландияға француз әскерлерінің кіруін қадағалады. 1761 жылғы наурыз айында ол осы лауазымынан қанағаттанды.

Бейбітшілік келіссөзшісі

Граф Бьютке одақтасып, Жеті жылдық соғысты аяқтауға мүңкілдеген партияға қосылған Бедфорд, Питттің ең күшті қарсыласы ретінде көзге түсті және 1761 жылғы қазанда Питт отставкаға кеткеннен кейін Бьюттің басшылығымен Лорд Приви Мөрі қызметін атқарды. Бьюттің кабинеті соғыс саясаты бойынша екіге бөлінді, бірақ бейбітшілік жақтастары үстемдік құрды, ал 1762 жылғы қыркүйекте Бедфорд бейбіт келіссөздерін ресми түрде бастау үшін Францияға сапарлады. Бейбіт келіссөздердің бір бөлігі басқа арналар арқылы жүргізілгендіктен ол қатты ашуланды, бірақ 1763 жылғы ақпанда Париж бейбіт шартына қол қойды. Басқа жетістіктермен қатар, Ұлыбритания Франциядан Канаданы және Испаниядан Флориданы алды. Одан кейін Лорд Приви Мөрі лауазымынан кетіп, Бьют пен Бедфорд арасында түрлі себептерге байланысты жақындық үзілді, ал екеуінің арақатынасы кейіннен шиеленісті болды.

Гренвилл қызметі

Герцог 1763 жылы сәуірде Бьют отставкаға кеткеннен кейін Джордж Гренвилл басшылығымен қызметке кіруден бас тартты және Питті қайтадан билікке итермелеуге тырысты. Бірақ Питт Бедфордты қызметтен шеттету шартымен ғана келісетіні туралы хабар оны ашуландырды. Осы тікелей бас тартудан кейін ол 1763 жылдың қыркүйегінде Гренвилл кабинетіне Кеңес Лорд-президенті болып қосылды. Оның жоғарыпарсы мінезі, кейбір жағдайда ұятсыз тілі және 1765 жылғы регенттік туралы заңға қатысты ұстанымы Джордж III-ті қынжырландырды, ол оны алмастыруға тырысты, бірақ сәтсіз болғаннан кейін министрлікке мойынсұнуға мәжбүр болды. Алайда 1765 жылдың шілдесінде ол Бедфорд пен оның серіктерінің қызметінен бас тарта алды, сосын герцог ашкөздігімен ерекшеленетін және Бедфорд партиясы немесе Блумсбери тобы деп аталатын саяси партияның жетекшісі болды. Өкілеттігі кезінде ол итальяндық жібекке жоғары импорттық салық салу туралы заң жобасына қарсы шықты. Осының салдарынан ол шабуылға ұшырады және оның лондондық үйіне қарақшылар шабуыл жасады. Ол кейінгі саяси интригаларға белсенді қатысты, бірақ қайтадан қызметке оралмады. Дегенмен, оның достары оның келісімімен 1767 жылдың желтоқсанында Графтон герцогының министрлігіне қосылды. Бұл оқиға "Юниус" атты жазушының "Бедфорд герцогіне хат" атты өте қатыгез хатын жазуына себеп болды. Бедфорд Джон Уилкске қарсы болды және 1769 жылдың шілдесінде Хонитон қаласында оған жақтас халықтан мүжілгендей болып құтылды.

Өлім

Бірнеше жыл бойы денсаулығы нашарлап, 1770 жылы жартылай паралич болды. Ол 1771 жылдың 5 қаңтарында Уобурнда қайтыс болды және Бэкингемширдегі Ченис қаласындағы Сент-Майкл шіркеуіндегі Бедфорд қапшығында жерленді. Оның ұлдарының барлығы одан бұрын қайтыс болды, ал оның титулын немересі Франциск мұралады. Франциск зор қаржылық шығынға ұшырады және ескі Бедфорд иелігінде Блумсбериді дамытуды бастады. Герцог көптеген мемлекеттік лауазымдарды атқарды: Бедфордшир және Девонның лорд-лейтенанты, Шығыс Девон милициясының полковнигі, Дублин университетінің канцлері және тағы басқалары. Бедфорд мақтанғақ және өзімшіл адам болды, бірақ қабілеті мен салауатты ақылы да болды. Дегенмен, қоғамдық өмірдегі маңызды рөлі жеке талғамы мен амбициясынан гөрі, байлығы мен мәртебесіне байланысты болды. Ол сол кездегі саяси мораль нормаларынан жоғары да, төмен де емес еді, және өте амбициялы герцогинясы мен өте адал емес ізбасарларының ықпалында болды. Ол 1765 жылдан 1770 жылға дейін Дублин университетінің он екінші канцлері қызметін атқарды.