Кіріспе

Төмен дыбыстық диапазонды дыбыстар шығаратын музыкалық аспаптар класы

Басс аспап (/b//eɪ//s/) – C2–C4 төмен дыбыстық диапазонында дыбыс шығаратын музыкалық аспап. Басс аспаптар әртүрлі аспаптар отбасыларына жатады және кең ауқымды музыкалық рөлдерді атқара алады. Төмен дыбыстарды шығару үшін әдетте ұзын ауа колоннасы немесе ішек қажет болғандықтан, ішекті және үрлемелі басс аспаптары әдетте өз отбасыларындағы немесе аспаптар класындағы ең үлкен аспаптар болып табылады. Аспаптарды жіктеудегі қиындық – кейбір аспаптар бірнеше санатқа жатады. Мысалы, виолончель кейбір оркестрлерде тенор аспабы саналады, ал ішекті квартетте – басс аспабы. Мұндай аспаптардың бірінде ойнайтын музыкантты бассист деп атайды. Сонымен қатар, «басс-гитарист», «қос бассист», «бас ойнаушы» сияқты нақтырақ терминдер де қолданылуы мүмкін.

Қалқанды аспаптар

Бас ретінде жіктелетін сырғалы аспаптарға электр бас гитарасы, акустикалық бас гитара, халық аспаптарының ішінде контрабас гитара, гитарон мексикано, тололохе, бас банджо немесе бас балалайка жатады. Поп және рок музыкасында көбінесе "бас" деп электр бас гитарасы айтылады. Электр бас гитарасын 1930 жылдары Пол Тутмарк ойлап тапса да, оны алғаш рет 1951 жылы Лео Фендер жаппай өндіріске шығарды және классикалық емес музыканттар арасында бұрынғыдан ауыррақ қос бас гитарасын тез арада ығыстырды.

Бұрышты аспаптар

Шымыр аспаптарға контрабас, виолончель және виолоне жатады. Контрабас еуропалық классикалық музыка мен джазда әдетте "бас" деп аталады, кейде оны "мырыш бас" немесе "бас рогтан" немесе "бас гитарадан" ажырату үшін "тік бас" деп те атайды. Олар шымыр аспаптар болғанымен, пиццикатомен ойнауға болады, бұл джаз, блюз және роккабиллидегі стандартты контрабас техникасы. Моцарт виолончельді өз заманындағы ең көп таралған бас аспап деп атады, ал XVIII ғасырдың соңындағы камералық музыкада виолончель бас аспап (Басо) ретінде контрабастан гөрі жиі көрсетілген.

Дауыс

Бас әншісінің дауысы барлық дауыстық түрлердің ішіндегі ең төменгі дыбыстық диапазонға ие, әдетте орташа C-ден екі октава төменгі E-ден орташа C-ден бір октава жоғары E-ге дейін (яғни E2–E4) жетеді. SATB төрт бөлімді хорлық әншілікте B әрпі бас партиясын білдіреді, ол төрт дауыстық бөлімнің ең төменгісі. Бассо-профондо – басс дауысының C2 және одан да төмен ноталарды орындай алатын қосалқы түрі.

Жел аспаптары

Бас керней, мысалы, туба, жылан және созафон – жел аспаптар отбасынан. Сондай-ақ, фагот, бас-кларнет, бас-тромбон және бас-саксофон сияқты жез және ағаш аспаптардың төмен дыбыспен күйленген түрлері де бас кернейге жатады. Бас-саксофон – Адольф Сакстың алғашқы ойлап тапқан саксофоны. Жылан 15 ғасырдың соңында пайда болды, ал бас туба сияқты төменгі дыбысты аспаптар келесі ғасырларда қолданысқа енді.

Басқа

Бас клавиатурасы – бас гитараға немесе контрабасқа балама ретінде қолданылатын клавиатура (мысалы, 1960 жылдары Fender Rhodes фортепиано басы немесе 2000 жылдары 13 ноталық MIDI клавиатура контроллері). Бұл аспап 1970 жылдардың соңы мен 1980 жылдардың басында ең жоғары танымалдылыққа ие болды, әсіресе синтезаторлық поп жанрымен байланысты. Бас педаль тақтасы – көбінесе органның, педальді фортепианоның, театрлық және электрлік органның консолінің іргесінде орналасқан, аяқтармен басқарылатын клавиатура. Киіз үй басы – қарапайым халық музыкалық аспабы. Оны "ішек қарын" деп те атайды, және ол Африкалық жер бетіндегі садақтан шыққан деп саналады.