Жонатан Крик: Ұзынға созылған детективтік сериал

Кіріспе

Британдық теледидардағы құпия қылмыс драма сериясы (1997–2016)

«Джонатан Крик» – BBC телеканалының өндірген және Дэвид Ренвик жазған, ұзақ жылдар бойы көрсетіліп келе жатқан британдық құпия қылмыс драма сериясы. Басты рөлде Алан Дэвис ойнайды, ол сахналық әртіс-сиқыршының шығармашылық кеңесшісі болып жұмыс істеп, сонымен қатар логикалық ойлау қабілеті мен иллюзияларға түсінігі арқылы түсіндіріле алмайтын құпияларды шешеді.

Өндіріс

1997 жылдан 2004 жылға дейін сериал жартылай тұрақты түрде көрсетіліп, төрт маусым мен екі Рождестволық арнайы бағдарламадан тұрды. Бастапқыда Кэролайн Квентин Криктің серігі, жазушы Мэдди Магеллан рөлінде ойнады. 2001 жылы Квентин кеткеннен кейін Джулия Савалха актерлік құрамға жаңа кейіпкер – Карла Боррего рөлінде қосылды, ол театр агентінен телеарналардың жүргізушісіне айналды. Бес жылдық үзілістен кейін, сериал 2009 жылдың 1 қаңтарында "Жымиған адам" атты арнайы бағдарламамен қайта оралды, онда Шеридан Смит Криктің күштерін біріктірген тағы бір паранормальдық тергеуші рөлінде ойнады. "Жүсіп ағашы" атты тағы бір 90 минуттық арнайы фильм 2009 жылдың қазан айында түсіріліп, 2010 жылдың 4 сәуірінде көрсетілді. Үшінші арнайы бағдарлама – "Ғалымның саусақ іздері" 2013 жылғы Пасхада көрсетілді. Смит бұрын Ренвикпен оның комедиялық сериалы "Love Soup" жұмысында қатысқан. Шеридан Смит екі арнайы бағдарламада да Джоуи рөлін қайта ойнады. 5-ші маусым үш эпизодтан тұрды және Сара Александр Джонатанның әйелі Поли рөлінде ойнады. Бұл эпизодтар 2014 жылдың 28 ақпанында, 7 және 14 наурызында сағат 21:00-де көрсетілді. 2014 жылы Алан Дэвис шоу туралы түрлі пікірлер білдірді. Интернетте жарияланған бір мақалада ол "Джонатан Крикті тағы он жыл ойнауға дайынмын" деді және Дэвид Ренвиктің жазушылық талантын жоғары бағалады. 2016 жылдың 4 наурызында сериал тағы бір 90 минуттық арнайы бағдарламамен қайта оралатындығы хабарланды, түсірілім 2016 жылдың жазында басталады деп күтілді. Бұл жаңа 90 минуттық арнайы бағдарлама 2016 жылдың 28 желтоқсанында көрсетілді. Сара Александр Джонатан Криктің әйелі Поли рөлінде оралды, ал қонақ жұлдыздар ретінде Уорвик Дэвис, Эмун Эллиотт және Розалинд Марч қатысты. Сериалдың сәттілігі 1998 жылы "үздік драмалық сериал" номинациясында BAFTA сыйлығын жеңіп алды. Сериал комик кейіпкерлер мен көңілді қосалқы сюжеттерімен ерекшеленді. Ерекшелігі, оны BBC-нің драма бөлімі емес, ойын-сауық бөлімі шығарды, себебі Ренвик өзі таныс адамдармен жұмыс істеуді қалаған, драма бөліміндегі адамдар оның көзқарасын бөлісе қоймаған. Сериалға Боб Монкхаус, Гриф Рис Джонс, Рик Маялл, Джек Ди, Билл Бейли, Джон Берд, Найджел Планер және Эд Эдмондсон сияқты комедиямен байланысты жұлдыздар шақырылды, бірақ олар тікелей актерлік шеберлік танытты. Алғашқы екі маусым АҚШ-та бірнеше PBS арналарында, ал қалғандары BBC America арнасында көрсетілді.

The series ran semi regularly from 1997 to 2004, broadcasting for four series and two Christmas specials, initially co starring Caroline Quentin as Creek's collaborator, writer Maddy Magellan. After Quentin's departure in 2001, Julia Sawalha joined the cast as new character Carla Borrego, a theatrical agent turned television presenter. Following a five year hiatus, the series returned for a one off special on 1 January 2009, "The Grinning Man", which featured Sheridan Smith as another paranormal investigator with whom Creek joins forces. A further 90 minute special, "The Judas Tree", was filmed in October 2009 and broadcast on 4 April 2010. A third special, "The Clue of the Savant's Thumb", was shown at Easter 2013. Smith had previously worked with Renwick on his sitcom Love Soup. Sheridan Smith reprised her role as Joey in both specials. Series 5 comprised three episodes and featured Sarah Alexander as Jonathan's wife Polly. These episodes were shown at 9pm on Friday 28 February, 7 and 14 March 2014 respectively. In 2014, conflicting reports surfaced regarding Alan Davies's view of the show. In one article published online he was said to be 'happy to do Jonathan Creek for another ten years' and praised David Renwick's talent as a writer. On 4 March 2016, it was reported that the series would be returning for another 90 minute one off special, with filming to begin in summer 2016. This new 90 minute special aired on 28 December 2016. Sarah Alexander returned as Jonathan Creek's wife Polly, alongside guest stars Warwick Davis, Emun Elliott and Rosalind March. The cult success of the series won it the BAFTA for Best Drama Series in 1998. It was notable for featuring comic characters and sub plots that lent a lot of humour to the series. Unusually, it was produced by the BBC's in house Entertainment department rather than the Drama department – this was because Renwick preferred working with people he knew rather than the people at Drama who might not share his vision. It has included guest stars such as Bob Monkhouse, Griff Rhys Jones, Rik Mayall, Jack Dee, Bill Bailey, John Bird, Nigel Planer and Ade Edmondson, who are mainly associated with comedy, but who gave straight performances. The first two series were broadcast in the U. S. on a number of PBS stations, while the remainder aired on BBC America.

Концепция және құю

Дэвид Ренвик сол кездегі көптеген қылмыс драмаларының көбінесе әрекетке баса назар аударуына қарамастан, анықтау жұмысының өзімен айналысатын детективтік серия жазуды қалаған. Тамсин Грейг, Джорджи Глен, Шеридан Смит және Сара Маркленд Ренвикпен оның "Love Soup" комедиялық сериалында жұмыс істеді. Адриан Эдмондсон 1993 жылы Ренвиктің "Егер Құдайды көрсең, оған айт" атты мини-сериалында басты рөлді ойнады. Дорин Мантл "Бір аяқ қабірде" сериалының он сегіз эпизодында, "Love Soup" сериалының бір эпизодында, сондай-ақ "Джонатан Крик" сериалының бір эпизодында ойнаған. Жазушы Дэвид Ренвик өзі екі эпизодта түсті, ол басқа екі танымал туындысында да осылай істеген.

Қасиеттілік

Сериал Джонатан Крик пен (алғашқы үш серияда) Мадди Магелланның, жасырын тергеуші журналисттің, басқалардың күші жетпеген қылмыстарды шешу үшін бірлесіп жұмыс істеуін көрсетеді. Крик – сахналық әдемі әйел Адам Клаустың иллюзияларын жасаумен айналысатын, біршама циник адам. Ол Батыс Сассекстегі жел тегірменінде тұрған. Оның тапқырлығы мен әдеттен тыс ойлау қабілеті көбінесе, бірден болмаса, қылмыстың қыр-сырын ашуға алып келеді. Магеллан – жабық қылмыс орындарына кез келген қиындықсыз кіріп, ақталмайтын жағдайларда шығарылып жүретін, сөздеріне сенуге болатын өтірікші. Ал Клаус – сырттай жарқын, бірақ іштей ақылсыз, сезімтал емес, әйелдерге құмар болатын сахналық тұлға. Кейде оның әдемі әйелдері күлкілі жағдайға түсіп жатады. Бағдарламада көбінесе «шешілмейтін қылмыстар» көрсетіледі, мысалы, қылмыскердің қашып кетуі мүмкін емес жабық ортада жасалған қылмыс («жабық бөлме жұмбағы»), паранормальдық ұрлықтар мен кісі өлтірулер. Крик мұндай істерді шешу үшін адастыру және иллюзия туралы білімін пайдаланады. Қылмыс қаншалықты фантастикалық көрінсе де, ол әрқашан рационалды түсіндірме табады, бұл кейіпкерді паранормальдық құбылыстарды зерттеуші Джеймс Рэндиге ұқсатады. Кейбір кейіпкерлердің образы Али Бонгодан шабыттанды. Сериал дамыған сайын Крик әлеуметтік байланысы жоқ, өзіне жақын адамдармен қарым-қатынас жасамайтын адамнан ақыл-ойы мен сүйкімділігі мол адамға айналады. Бұл оның Мэддимен арасындағы романтикалық желіні күшейтеді. Джонатанның алғашқы серияда киген фирмалық дуффель пальтосы – Алан Дэвис кастингке киген жеке пальтосы еді. Ол рөлді жеңуіне көмектесті, өйткені жазушылар мен продюсерлер оның кейіпкерге сай келетінін ойлады. Бірінші сериядан кейін Джонатанның пальтосын костюмерлер ұсынды. Дэвис түпнұсқасын үйде сақтап, 2009 жылғы Жаңа жылдық арнайы бағдарламада тағы киді. 2001 жылғы Рождестволық арнайы бағдарламадан бастап Каролина Квентин қатысудан бас тартты, сондықтан екінші қосалқы рөл енгізілді – театр агенті Карла Боррего, оны Джулия Савалха ойнады. Алғашқы рет пайда болғаннан кейін кейіпкер телепродюсер Брендан Бакстерге (Эдриан Эдмондсон) үйленді және ол тележүргізуші болды. Шоу бес жылдық үзілістен кейін 2009 жылы қайта оралғанда үшінші қосалқы рөл енгізілді. «Күлімдеген адамнан» бастап Крикке онлайн паранормальдық зерттеуші Джой Росс (Шеридан Смит) көмектесті. Смит басқа міндеттемелерге байланысты бесінші серияда қатыса алмағандықтан, оның орнына Криктің әйелі және ең жаңа көмекшісі Сара Александр келді. Юмордың бір бөлігі Джонатанның басқа адамдардың проблемаларына араласпауға тырысуынан туындайды және оны Мэдди, Карла немесе Джой итермелейді. «Иісті бөлмеде» Адамның қойылымын сынаған сыншыдан ұрлық жасалғанда, ол қылмысты шешкенін айтып, бірақ қалай жасалғанын ешкімге айтпайтынын айтудан ләззат алды. Бастапқыда Джонатанды тергеуге шақыру себебі – Мэддидің журналист ретіндегі кәсіби байланысы немесе олардың ескі досының қатысуы болды (мысалы, Джонатанның анасының ескі досы күйеуі жабық бөлмеде қанжармен өлтірілгеннен кейін оған хабарласты). Уақыт өте келе ол айтарлықтай беделге ие болды және оны полиция бастығы немесе тіпті АҚШ әскері сияқты әртүрлі байланыстар тәуелсіз түрде жалдады. Уақыт өте келе, шоу айтарлықтай қараңғы болды, Джонатан психопаттарды, суицидтерді, бандиттерді және жемқор полицейлерді тергеді, олар алдыңғы сериялардың екіжүзді қала сыртындағы адамдармен қарама-қарсы болды. Бір эпизодта тіпті Мэдди бандит мүшесінен тапаншамен ұсталды, ол Джонатанның жақында үйренген карталық тәсілінің арқасында қарусыздандырылды. 2009 жылғы арнайы бағдарламада «Қызыл шапшаң ананы» еске түсіретін өлімге әкелетін инженерлік элементтер, сондай-ақ бөлменің ортасында арқанмен іліп ұсталған жас әйелді азаптау мен өлтіру элементтері болды. Бұл тақырып «Иуда ағашында» жалғасты, онда кісі өлтірген әйелді өлтіріп, оның серігін қылмысқа кінәлады. 2013 жылғы «Саванттың саусағының ізі» эпизодында Джонатан Крик театр мен сиқыр әлемін тастап, қазір әйелі Поли Крикпен бірге жоғары қуатты бизнесмен болып табылады. Осыған қарамастан, ол бұрынғы жұмысына деген наразылығына қарамастан, өзінің жариялағанда нақты қызығушылық танытпағандықтан, ол әлі де жабық бөлмеден жоғалған өлі адам сияқты ерекше жұмбақ жағдайларға тап болғанда өзінің бастапқы қызметіне оралады. Бесінші серияда ол әйелімен бірге оның отбасының ескі ауылдық үйіне көшеді, Поли Джонатанды жергілікті өмір салтына қатысуға ынталандыруға тырысады, бірақ Джонатан түрлі шағын жұмбақтармен және оған көмек сұрап келген жанкүйерлермен алаңдалады. 2016 жылғы Рождестволық арнайы бағдарламада бұрынғы арнайы бағдарламаларға ұқсас формат сақталды, өйткені ескі құпия – осы жағдайда, әйелдердің өмірін құрбан етумен аяқталатын, отқа лақтырылатын жігіттерді көрген сияқты, құдайға сыйынған ритуал – Джонатан бұрын қылмыс жасады деп таныған адамның өліміне себеп болды (бірақ кейінгі тергеу Джонатанға сол адам айыпталған қылмысты жасағанын түсінуге мүмкіндік берді).

The series follows the exploits of Jonathan Creek and (in the first three series) Maddy Magellan, a pushy investigative journalist, as they work together to solve crimes where others have failed. Creek is a somewhat cynical designer of illusions for stage magician Adam Klaus. He originally lived in a windmill in West Sussex. His ingenuity and lateral thinking usually, if not immediately, lead to an unveiling of the intricacies of the crime. Magellan is a plausible liar who never seems to have trouble sneaking into closed crime scenes (though she is frequently unceremoniously ejected), and Klaus is a flamboyant performer with a sinister stage persona who is really a dull witted, insensitive womaniser. In some instances, his magic tricks go comically wrong. The programme usually features 'impossible crimes', for example an offence having been committed in a sealed environment from which no criminal could have escaped (a "locked room mystery"), paranormal thefts and murders. Creek solves these cases using his knowledge of misdirection and illusion. No matter how fantastic the crime appears to be at first, he always finds a rational explanation, giving the character a passing resemblance to stage magician turned paranormal investigator James Randi. Some aspects of the character were inspired by Ali Bongo. As the series progresses, Creek gradually changes from an asocial anorak to a man with a great deal of wit and charm. This helps to fuel the romantic thread between him and Maddy. Jonathan's trademark duffle coat worn in the first series was actually Alan Davies' own coat that he wore to the auditions; it helped him win the role, as the writer and producers thought it suited the character. After the first series, Jonathan's coat was supplied by the wardrobe department. Davies kept the original at his home, and wore it again for the 2009 New Year special. For the 2001 Christmas special and thereafter, Caroline Quentin declined to appear, and so a second supporting role was introduced, theatrical agent Carla Borrego, played by Julia Sawalha. After her first appearance, the character married TV producer Brendan Baxter (Adrian Edmondson), and she became a TV presenter. A third supporting role was introduced when the show returned in 2009 after a five year hiatus. From "The Grinning Man" onwards, Creek was assisted by online paranormal investigator Joey Ross, played by Sheridan Smith. As Smith was unable to appear in the fifth series due to other commitments, she was replaced by Sarah Alexander as Creek's wife and newest sidekick. Part of the humour comes from the fact that Jonathan often does not want to get involved in other people's problems, and has to be pressured into it by Maddy, Carla or Joey. In "The Scented Room", which centred around a theft from a critic who had lambasted Adam's act, he took great delight in announcing that he had solved the crime but wasn't going to tell anybody how it was done. Initially, Jonathan was only brought in to investigate because he was asked by Maddy due to her having a professional connection to the crime in her role as a journalist, or because it involved an old friend of theirs (such as one case featuring Jonathan being contacted by an old friend of his mother's after her husband was impaled by a sword in a sealed room). As time went on, he acquired a more significant reputation and was independently recruited by such varied contacts as a chief of police or even the United States military. Over time, the show became noticeably darker, with Jonathan investigating psychopaths, pimps, gangsters and corrupt policemen, who stood in stark contrast to the duplicitous suburbanites of earlier series; one story even saw Maddy being held at gunpoint by a gang member who was only just disarmed thanks to a card trick Jonathan had picked up recently. The 2009 special contained a hybrid of elements from earlier and later series, with the lethal engineering element, somewhat reminiscent of "Mother Redcap", and the torture and murder of a young woman as she is held dangling by a rope in the middle of a room. This theme continued on in "The Judas Tree" with a murderer being killed and her accomplice then being framed for the crime. In the 2013 episode "The Clue of the Savant's Thumb", Jonathan Creek had left the world of theatre and magic and is now a high powered businessman with a wife, Polly Creek. Despite this, and his disillusionment with his old work due to the lack of real awe received when he made his announcements, he has still returned to his roots when faced with particularly baffling cases, such as a dead man vanishing from a locked room. During the fifth series, he and his wife move into her family's old village house, with Polly attempting to encourage Jonathan to become part of the local lifestyle, but Jonathan is distracted by various minor mysteries, as well as enthusiastic fans asking for his assistance. The Christmas 2016 special sees a similar format to past specials as an old secret — in this case, an apparently demonic ritual where women witness their lovers thrown through the air into a fire — plays a key role in the death of a man Jonathan once cleared of murder (although the subsequent investigation prompts Jonathan to realise that the man actually did commit the crime of which he was accused).

Музыка

Өзгеше тақырыптық әуен – Камиль Сен-Санстың "Danse Macabre" туындысына Джулиан Стюарт Линдсей жасаған аранжировка. Линдсей алғашқы үш маусымға қосымша музыканы жазды, одан кейін Рик Вентворт жазды.

Рейтингтер

Сериал Сериал премьерасы Сериал финалы Эпизодтар саны Ұлыбританиялық көрермендер (миллионда) Ең көп тамашаланған эпизод Ұлыбританиялық көрермендер (миллионда) 1 10 мамыр 1997 7 маусым 1997 5 8.43 "Jack in the Box" 9.35 2 24 қаңтар 1998 28 ақпан 1998 6 9.70 "Mother Redcap" 10.92 3 27 қараша 1999 2 қаңтар 2000 6 10.69 "Кірлі көшедегі керемет" 11.45 4 1 наурыз 2003 28 ақпан 2004 6 8.97 "Ангел шашы" 9.9 Арнайы эпизодтар 1 қаңтар 2009 1 сәуір 2013 3 8.43 "Жұмбақ күлімдеген адам" 9.91 5 28 ақпан 2014 14 наурыз 2014 3 7.36 "Септимус Ноунның хаттары" 8.09

Басқа теледидар бағдарламаларымен ұқсастық

Басқа телебағдарламалар да сиқыршының полицияға қылмыстарды ашуға көмектесетін түйінін қолданды, мысалы, АҚШ-та түсірілген «Сиқыршы» бағдарламасы, Билл Биксбидің басты рөлде ойнаған, ол 1973–1974 жылдары көрсетілді, және 1986 жылғы «Блэк сиқыры», Хал Линденнің қатысуымен, ұзаққа соқпады.

Қайта жасау әрекеттері

"Джонатан Крик" сериалының АҚШ нұсқасын жасауға үш рет әрекет жасалды. Бірінші әрекет "Сейнфелд" сияқты сериалдардың продюсері болған Castle Rock компаниясымен байланысты болды, бірақ бастапқы сценарийлердің сапасы жеткіліксіз деп танылды және Дэвид Ренвик жазған сценарийлер CBS арнасымен қабылданбады. Екінші әрекет, Ренвик жасаған, Вупи Голдберг үшін болды және Алан Дэвис қатысуы мүмкін еді.

Мүмкін қайтару

2021 жылы Алан Дэвис Дэвид Ренвик өзінің сценарий жазғанын айтпайтынын айтты. Бірақ егер ол жазса, мен оған деген адалдығымнан оны ойнар едім. Мен мұны күтпеймін, бірақ кім біледі? 2021 жылғы сұхбатында Дэвид Ренвик теледидардан зейнетке шығу туралы айтты және Daemon's Roost-ты "Джонатан Криктің соңғы бөлімі" деп атады, бұл сериалдың аяқталуын білдіреді. Алан Дэвис және Кэролайн Квентин, сондай-ақ басқа да бұрынғы актерлер шақырылса, шоуға оралуға дайын екендерін мәлімдеді.

Кезеңнен кезеңге бейімдеу

2022 жылдың қыркүйегінде Дэвид Ренвик шоудың сахналық қойылымдарын жазғаны және Алан Дэвис пен Кэролайн Квентин рөлдерін қайта ойнауға ниет білдіргені хабарланды. Бірақ, COVID-19 пандемиясынан бері жоба тоқтап тұр.