Орта ғасырлық жыр өнері: Француз дастандарының поэзиялық формасы
Chanson de geste
Орта ғасырлық француз поэзиясы: "Chanson de geste" – ерлік дастандары, жоңглерлер орындаған, 4000 тармақты өлеңдер. Тарихы, ерекшеліктері туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Поэзиялық формадағы ортағасырлық повесть
Medieval narrative in poetic form
– (лат. gesta – «істер, атқарылған амалдар») – француз әдебиетінің бастапқы кездерінде пайда болған ортағасырлық повесть, эпикалық поэзияның бір түрі. Бұл жанрдағы ең алғашқы өлеңдер 11 ғасырдың соңы мен 12 ғасырдың басында, трубадурлар мен труверлердің лирикалық поэзиясы мен алғашқы романс өлеңдері пайда болғанға дейін жазылған. Олар 1150-1250 жылдар аралығында ең жоғары даму деңгейіне жеткен. Өлең түрінде жазылған, орташа ұзындығы шамамен 4000 жол болатын бұл повестьтер бастапқыда әншілер немесе жонглерлермен орындалған (кейінірек) оқылған. 12-15 ғасырлар аралығында жазылған шамамен үш жүз қолжазбада жүзден астам шансон де жест сақталған.
The , from gesta 'deeds, actions accomplished') is a medieval narrative, a type of epic poem that appears at the dawn of French literature. The earliest known poems of this genre date from the late 11th and early 12th centuries, shortly before the emergence of the lyric poetry of the troubadours and trouvères, and the earliest verse romances. They reached their highest point of acceptance in the period 1150–1250. Composed in verse, these narrative poems of moderate length (averaging 4000 lines) were originally sung, or (later) recited, by minstrels or jongleurs. More than one hundred chansons de geste have survived in approximately three hundred manuscripts that date from the 12th to the 15th century.
Версификация
Ертедегі шансон де жесте әдетте он буынды жолдармен құрастырылған, олар бірдей дауысты дыбысқа (ассонанс) ие болатын строфалармен топтастырылған (яғни, строфаның әр жолындағы соңғы басылған дауысты бірдей, бірақ соңғы ұйқас жолдан жолға өзгеше). Бұл строфалардың ұзындығы әртүрлі болады. "Роланның әні" мысалы он буынды ассонанс формасының техникасын көрсетеді. Осы строфадағы ассонанс "е" дыбысына түседі: Кейінгі шансондар моноримді строфаларда жазылды, онда строфаның барлық жолдары толық ұйқаспен аяқталады. Сондай-ақ, кейінгі шансондар көбінесе он буынды емес, александрин (он екі буынды) жолдармен жазылды (кейбір ерте шансондар, мысалы "Жира де Вьенн", тіпті он екі буынды нұсқаға бейімделді). Крестовый поход тақырыбындағы "Les Chétifs" шансонының басындағы мына мысал он екі буынды ұйқасты форманы көрсетеді. Ұйқас "ie" дыбысына түседі: Бұл өлең формалары ескі француз тіліндегі романстарда қолданылған октасиллабикалық ұйқасты жұптардан едәуір ерекшеленеді.
Early chansons de geste were typically composed in ten syllable lines grouped in assonanced (meaning that the last stressed vowel is the same in each line throughout the stanza, but the last consonant differs from line to line) stanzas (called laisses). These stanzas are of variable length. An example from the Chanson de Roland illustrates the technique of the ten syllable assonanced form. The assonance in this stanza is on e:
Later chansons were composed in monorhyme stanzas, in which the last syllable of each line rhymes fully throughout the stanza. Later chansons also tended to be composed using alexandrines (twelve syllable) lines, instead of ten syllable lines (some early chansons, such as Girart de Vienne, were even adapted into a twelve syllable version). The following example of the twelve syllable rhymed form is from the opening lines of Les Chétifs, a chanson in the Crusade cycle. The rhyme is on ie:
These forms of versification were substantially different than the forms found in the Old French verse romances (romans) which were written in octosyllabic rhymed couplets.