Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тартылатын ішекті аспап
Plucked string instrument
Цитерн немесе цитрен (фр. cistre, итал. cetra, нем. Cister, исп. cistro, cedra, cítola) – Ренессанс дәуірінен бастау алатын ішекті аспап. Қазіргі ғалымдар оның нақты тарихын пысықтап қарастырып жатыр, бірақ ол орта ғасырлық цитоледен (немесе цитоледен) тараған деген жалпы пікір қалыптасқан. Оның жалпақ артқы бөлігі лютняға қарағанда құрылысы оңай және арзан болды. Сонымен қатар, ойнауға ыңғайлырақ, кішкентай, күңкілсіз және көшіруге оңай болды. Әлеуметтік жағдайына қарамастан, барлық адамдар ойнайтын цитерн, бүгінгі гитара сияқты, кездейсоқ музыка жасаудың танымал құралы болды.
The cittern or cithren (Fr. cistre, It. cetra, Ger. Cister, Sp. cistro, cedra, cítola) is a stringed instrument dating from the Renaissance. Modern scholars debate its exact history, but it is generally accepted that it is descended from the Medieval citole (or cytole). Its flat back design was simpler and cheaper to construct than the lute. It was also easier to play, smaller, less delicate and more portable. Played by people of all social classes, the cittern was a popular instrument of casual music making much like the guitar is today.
Қазіргі заманға дейінгі циттерндер
Цитерна – Ренессанс дәуірінен белгілі болған металл ішектері бар аспаптардың санатындағы сирек кездесетіндердің бірі. Ол көбінесе төрт қатар ішекпен (дизайнына немесе аймақтық ерекшеліктеріне қарай, жеке-жеке, жұп немесе үштік болып орналасады) жабдықталады, олардың бірі немесе бірнешесі әдетте октава бойынша қосылады, бірақ одан көп немесе аз қатарлы аспаптар да жасалған. Цитерннің ең төменгі және ең жоғары ішектері арасындағы диапазон бір октаваны құрауы мүмкін, ал ішектерді қосу тәсілі кері (ретрантанты) болып келеді – яғни, физикалық тұрғыдан жоғары орналасқан ішек ең төменгісі емес, мысалы, бес ішекті банжо мен көптеген укулелелерде де осы принцип қолданылады. Ішектерді қосу және тар диапазон ойнаушыға қарапайым әндер мен билерге қосымша пайдалы келетін, оңай аккордтар жасауға мүмкіндік береді, алайда оған одан да күрделі музыка да жазылған. Оның жарқын және көңілді тембрі оны ішекпен тартылатын аспаптарға керемет қарсы сауын етеді. Испандық бандуррия да осыған ұқсас аспап болып табылады.
The cittern is one of the few metal strung instruments known from the Renaissance period. It generally has four courses of strings (single, pairs or threes depending on design or regional variation), one or more courses being usually tuned in octaves, though instruments with more or fewer courses were made. The cittern may have a range of only an octave between its lowest and highest strings and employs a re entrant tuning – a tuning in which the string that is physically uppermost is not the lowest, as is also the case with the five string banjo and most ukuleles for example. The tuning and narrow range allow the player a number of simple chord shapes useful for both simple song accompaniment and dances, though much more complex music was also written for it. Its bright and cheerful timbre make it a valuable counterpoint to gut strung instruments. The Spanish bandurria, still used today, is a similar instrument.
Қазіргі цитерндер
Германияда циттерн Вальццитер және Лютерцитер деген аттармен сақталып қалған. Бұл ат Мартин Лютер осы аспапта ойнаған деген сенімнен туындаған. Сонымен қатар, Тюрингер Вальд аймағында Тюрингер Валдзитер, Харц тауларында Харццитер, ал неміс тіліндегі Швейцарияда Халццитер деген аттар да қолданылады. Қазіргі неміс тілінде циттерн мен цитер сөздерін алмастырып қолдануға бейімділік бар. Уолдзитер термині 1900 жыл шамасында циттернді цитерден ажырату үшін пайда болды. Циттерн отбасы корсикалық цетара және португал гитарасы түрінде сақталған. Португал гитарасы көбінесе фадо деп аталатын халықтық дәстүрлі музыканы ойнау үшін қолданылады. 1970 жылдардың басында ағылшын аспап жасаушысы Стефан Собелл гитара мен 1930 жылғы архтоп Мартин гитарасын үлгі етіп алып, "циттерн" деп аталатын гибридті аспап жасады. Бұл аспап негізінен халық музыкасын ойнауға арналған және халықтық музыканы жаңғыртушы музыканттардың арасында танымал болды.
In Germany, the cittern survives under the names Waldzither and Lutherzither. The last name comes from the belief that Martin Luther played this instrument. Also, the names Thüringer Waldzither in Thüringer Wald, Harzzither in the Harz mountains, Halszither in German speaking Switzerland are used. There is a tendency in modern German to interchange the words for cittern and zither. The term waldzither came into use around 1900, to distinguish citterns from zithers. The cittern family survives as the Corsican cetara and the Portuguese guitar. The guitarra portuguesa is typically used to play the popular traditional music known as fado. In the early 1970s, using the guitarra and a 1930s archtop Martin guitar as models, English luthier Stefan Sobell created a "cittern", a hybrid instrument primarily used for playing folk music, which has proved to be popular with folk revival musicians.