Кіріспе

Бас сүйегінің жұпсыз бет сүйегі (/v/oʊ/m/ər/;) – бас сүйегінің жұпсыз бет сүйектерінің бірі. Ол ортаңғы сагиттальді сызықта орналасқан және сфеноид, этмоид, сол және оң жақ аңқа сүйектерімен байланысады. Адамның мұрын қуысының төменгі бөлігін құрайды, ал жоғарғы бөлігі этмоид сүйегінің перпендикуляр пластинкасымен қалыптасады. Бұл атау латын тіліндегі "жыр" деген сөзден және сүйектің пішінінен шыққан.

Адамда

Вомер орталық жазықтықта орналасқан, бірақ оның алдыңғы бөлігі көбінесе бір жаққа иіледі. Ол жұқа, шамамен төртбұрышты пішіндес және мұрын қуысының артқы және төменгі бөлігін құрайды; оның екі беті және төрт жиегі бар. Беттері қан тамырлары үшін ұсақ жорықтармен белгіленген, және әрқайсысында мұрын-жақ шұңқыры орналасқан, ол көлбеу түрде төмен және алға қарай жүреді, сондай-ақ мұрын-жақ жүйкесі мен тамырларын қамтиды.

Шекаралары

Жоғарғы шекарасы, ең қалың, терең ойысты ұсынады, екі жағынан Vomer қанаты деп аталатын сүйектің көлденеңге қарай шығыңқы кеңеюімен шектеледі; ойыс сфеноидтың rostrum-ын қабылдайды, ал alae-нің шеттері артта сфеноидтың медиалдық птеригоидтық пластиналарының вагиналдық процестерімен, ал алдыңғы жақта palatine сүйектерінің сфеноидтық процестерімен байланысады. Төменгі шекарасы жоғарғы жақ сүйектері мен palatine сүйектері құраған қырмен бунақтайды. Алдыңғы шекарасы ең ұзын және төмен қарай және алға қарай еңкейеді. Оның жоғарғы жартысы ethmoid-тың тік пластинкасымен біріккен, ал төменгі жартысы мұрынның септімдік шеміршегінің төменгі жиегіне арналған ойыққа ие. Артқы шекарасы сүйектік бунақтардан бос, бұлшықеттердің бекітілу орындары жоқ. Ол ішкі қуыс, choanae-ны бөліп тұрады, жоғары жағы қалың және екіге бөлінген, ал төменгі жағы жұқа.

Құрт-науыз органы

Вомероназальдық орган, сондай-ақ Якобсон органы деп те аталады, ол құсу және мұрын сүйектеріне жақын орналасқандықтан аталған химиорецепторлық мүше. Бұл мүше мысықтар сияқты жануарларда ерекше дамыған (олар оны пайдаланғанда Флехмен реакциясы немесе флеминг деп аталатын ерекше позаны қабылдайды) және белгілі бір феромондарды сезумен байланысты деп саналады.

Басқа жануарларда

Сүйекті балықтарда құсулар жалпақ, жұптасқан сүйектер болып, ауыздың жоғарғы қабатының алдыңғы бөлігін құрайды, премаксиллярлық сүйектердің артында орналасады. Көптеген түрлерде олар тістерге ие, бұл тістер жақ сүйектеріндегі тістерді толықтырады; кейбір лабиринтодонттарда (құрып кеткен қосмекенділерде) құсу тістері бастапқы тістер жинағынан ірі болған. Қосмекенділер мен бауырымен жорғалаушыларда екі жағында кеңейген хоаналардың (мұрын тесіктерінің ішкі бөлігі) болуына байланысты құсулар тарылады және жақ сүйегінде артқа қарай созылуы мүмкін. Олар әдетте құстарда кішкентай болады, онда олар мүңкінің жоғарғы артқы бөлігін құрайды, қайтадан хоаналардың арасында орналасқан. Кейбір саламандраларда, мысалы, лаздықта, жоғарғы жақ сүйегі болмайды, сондықтан вомерина тістері жоғарғы жақта маңызды функциялық рөл атқарады. Сүтқоректілерде құсулар одан да тарылып, тік бағытталған бір сүйекке бірігеді. Қатты таңдайдың құсудың астында дамуы сүйектің енді ауыздан бөлек, мұрын қуысында орналасқанын білдіреді.