Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Омыртқалы жануарлардың тібік сүйегі, ежелгі әшекей түрі
Leg bone in vertebrates
the ancient jewelry type
Шыбық сүйек (fibulae немесе fibulas) немесе бұзау сүйегі – тібік сүйегінің сыртқы жағында орналасқан, жоғары және төменнен оған жалғасқан тібік сүйегі. Бұл екі сүйектің арасындағы кішірек сүйек және ұзындығына шаққанда, барлық ұзын сүйектердің ең жұқасы. Оның жоғарғы ұшы кішкентай, тізе буынының астында, тібік сүйегінің артқы бөлігіне қарай орналасқан және осы буынның құрамына кірмейді. Оның төменгі ұшы сәл алға қарай еңкейген, жоғарғы ұшымен салыстырғанда алдыңғы жазықтықта орналасқан, тібік сүйегінен төменге шығып, тобық буынының сыртқы бөлігін құрайды.
The fibula (: fibulae or fibulas) or calf bone is a leg bone on the lateral side of the tibia, to which it is connected above and below. It is the smaller of the two bones and, in proportion to its length, the most slender of all the long bones. Its upper extremity is small, placed toward the back of the head of the tibia, below the knee joint and excluded from the formation of this joint. Its lower extremity inclines a little forward, so as to be on a plane anterior to that of the upper end; it projects below the tibia and forms the lateral part of the ankle joint.
Қанмен қамтамасыз ету
Қанмен қамтамасыз ету тіндерді еркін ауыстыруды жоспарлау үшін маңызды, себебі фибула көбінесе төменгі жақ сүйегін қайта жарату үшін қолданылады. Фибула артериясынан шыққан үлкен қоректік тамыр арқылы сүйек шахтасының ортаңғы үштен бір бөлігі қамтамасыз етіледі. Сондай-ақ, ол фибула артериясынан көптеген ұсақ тармақтарды алатын периостеум арқылы да қанмен жаратылады. Проксимальді бас және эпифиз алдыңғы тібікше артериясының тармағы арқылы қамтамасыз етіледі. Сүйекті алу кезінде әрқашан ортаңғы үштен бір бөлігі алынады, ал ұштары сақталады (4 см проксимальді және 6 см дистальді).
The blood supply is important for planning free tissue transfer because the fibula is commonly used to reconstruct the mandible. The shaft is supplied in its middle third by a large nutrient vessel from the fibular artery. It is also perfused from its periosteum which receives many small branches from the fibular artery. The proximal head and the epiphysis are supplied by a branch of the anterior tibial artery. In harvesting the bone the middle third is always taken and the ends preserved (4 cm proximally and 6 cm distally)
Даму
Қиыршық сүйек үш ортадан сүйектеледі, біреуі – діңге, ал қалған екеуі – екі ұшына. Сүйектелу ұрықтың өмірінің сегізінші аптасында дене бөлігінен басталып, шеттеріне қарай жүреді. Туған кезде ұштары шеміршек тәрізді болады. Төменгі ұшында сүйектелу екінші жылы, ал жоғарғы ұшында төртінші жылы басталады. Алғаш сүйектелетін төменгі эпифиз шамамен жиырма жасында денемен бірігеді, ал жоғарғы эпифиз жиырма бес жасқа келгенде қосылады.
The fibula is ossified from three centers, one for the shaft, and one for either end. Ossification begins in the body about the eighth week of fetal life, and extends toward the extremities. At birth the ends are cartilaginous. Ossification commences in the lower end in the second year, and in the upper about the fourth year. The lower epiphysis, the first to ossify, unites with the body about the twentieth year; the upper epiphysis joins about the twenty fifth year.
Бас
Қиыршық сүйегінің жоғарғы ұшы немесе басы төртбұрышты, тегіс буындық бетімен ерекшеленеді, ол жоғары, алға және медиалды бағытта тізе сүйегінің бүйірлік кондилімен буын жасауға арналған. Бүйір бетінде қалың және дөрекі шығыңқылық орналасқан, ол артқа қарай тік шығыңқылыққа жалғасады, оның ұшы (стилоидтық өсінді) бас бөлігінен жоғары қарай шығады. Шығыңқылықтың жоғарғы және бүйірлік бөлігі бітеуік жамбас бұлшығының tendonымен және тізе буынының фибулярлық жақтағы байланысымен бекітіледі, байланыс tendonды екі бөлікке бөледі. Бас шеңберінің қалған бөлігі бұлшықеттер мен байланыстарды бекіту үшін дөрекі болып келеді. Оның алғы жағында қанат тілшесінің жоғарғы және алдыңғы талшықтарының басталуы үшін tubercle және басқа байланыстың бекітілуі үшін беті бар; ал артқы жағында бас артқы байланысының бекітілуі және қанат тілшесінің жоғарғы талшықтарының басталуы үшін тағы бір tubercle орналасқан.
The upper extremity or head of the fibula is of an irregular quadrate form, presenting above a flattened articular surface, directed upward, forward, and medialward, for articulation with a corresponding surface on the lateral condyle of the tibia. On the lateral side is a thick and rough prominence continued behind into a pointed eminence, the apex (styloid process), which projects upward from the posterior part of the head. The prominence, at its upper and lateral part, gives attachment to the tendon of the biceps femoris and to the fibular collateral ligament of the knee joint, the ligament dividing the tendon into two parts. The remaining part of the circumference of the head is rough, for the attachment of muscles and ligaments. It presents in front a tubercle for the origin of the upper and anterior fibers of the peroneus longus, and a surface for the attachment of the anterior ligament of the head; and behind, another tubercle, for the attachment of the posterior ligament of the head and the origin of the upper fibers of the soleus.
Этимология
Фибула сөзі шамамен 1670 жылға дейін қысқыш немесе брошканы сипаттау үшін қолданылған – фибула (брошка) қараңыз – және алғаш рет 1706 жыл шамасында аяқ бойындағы кішірек сүйек үшін ағылшын тілінде қолданылды. Ол латын тіліндегі fībula сөзінен шыққан, ол да қысқыш немесе брошка деген мағынаны білдіреді. Сүйек осылай аталған, себебі ол қазіргі қауіпсіздік инесі сияқты қысқышқа ұқсайды. Фибула сүйегіне немесе оның айналасындағы құрылымдарға қатысты «перонеалдық» сөзі грек тіліндегі περόνη : perónē сөзінен шыққан, ол «қысқыш» деген мағынаны білдіреді.
The word fibula can be dated back to c. 1670 to describe a clasp or brooch – see fibula (brooch) – and was first used in English for the smaller bone in the lower leg c. 1706. It derives from Latin fībula, also meaning a clasp or brooch. The bone was so called because it resembles a clasp like a modern safety pin. The adjective peroneal referring to the fibula bone or its surrounding structures derives from περόνη : perónē, the Ancient Greek word for a clasp.
Басқа жануарлар
Тібіет сүйегі тізе сүйегімен салыстырғанда салыстырмалы түрде аз салмақ көтереді, сондықтан ол көбінесе ең алғашқы төрт аяқтылардан басқа барлық жағдайда тар болады. Көптеген жануарларда ол әлі де тізе сүйегінің төменгі жағының артқы бөлігімен байланысады, бірақ бұл белгі жиі жоғалады (адамдарда болатындай). Кейбір жануарларда тібіет сүйегінің азайюы адамдардағыдан да одан әрі жүреді, соның салдарынан білезік буыны жоғалады, ал ең қиын жағдайларда (мысалы, жылқыда) тізе сүйегімен ішінара бірігіп кетеді.
Because the fibula bears relatively little weight in comparison with the tibia, it is typically narrower in all but the most primitive tetrapods. In many animals, it still articulates with the posterior part of the lower extremity of the femur, but this feature is frequently lost (as it is in humans). In some animals, the reduction of the fibula has proceeded even further than it has in humans, with the loss of the tarsal articulation, and, in extreme cases (such as the horse), partial fusion with the tibia.