Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Музыкадағы псевдооктава, псевдооктава немесе парадоксальды октава – жиілік қатынасы октаваның 2:1-ге тең болмайтын (мысалы, 2,3:1 немесе 1,9:1) интервал, бірақ осы қатынасқа балама ретінде қабылданып, оның тұңғыштары октавалық теңдік принципі бойынша бір-біріне балама деп есептеледі.
A pseudo octave, pseudooctave, or paradoxical octave in music is an interval whose frequency ratio is not 2:1 (2.3:1 or 1.9:1, for example), that of the octave, but is perceived or treated as equivalent to this ratio, and whose pitches are considered equivalent to each other as with octave equivalency.
Ұзылған октава
Созылған октава, мысалы 2.01:1, 2:1 (8.6 цент айырмашылығы) емес, идеалды гармоникалық овертонмен ойнатылғанда диссонансты естіледі, бірақ овертондары табиғи түрде созылған төменгі ноталармен ойнатылғанда дұрыс естіледі. Фортепианоны күйлеуде созылған октавалар жиі кездеседі. Мұндай аспаптардағы сымның қалыңдығы және жоғары сымның кернеуі кейбір сымдардың серпімділік шегіне жақындауына себеп болады, бұл сымның созылуына және иілуіне қарсы әрекет етеді, бастапқы пішіні мен орнына оралуға тырысады, бірақ иілу немесе созылу деңгейіне пропорционалды емес. Бұл сызықтық емес қасиет сымның нақты овертон жиіліктері мен математикалық түрде идеалды жай гармоникалық осциллятордың бүтін сандық гармоникалары арасындағы шағын айырмашылықтарға әкеледі. Сымдардың шағын серпімсіз жауабының нәтижесінде, оның овертон қатары үшін күтілетін жай гармоникалардың орнына, барлығы негізгі жиіліктің бүтін еселері болар еді, шындығында, сым шығаратын нотаның тембрінде сәл диссонансты овертон болады. Биіктік және күй туралы егжей-тегжейлі талқылауларда, дыбыс шығаратын нотадағы нақты овертонды жартылай тон немесе парциалдар деп атайды, оларды таныс, математикалық жай бүтін гармоникалармен шатастырмау үшін; екеуі де бір сөйлемде маңызды болуы мүмкін. Нақты музыкалық аспаптардан шығатын дыбыстарда өлшенген парциалдардың жиілігі идеалды гармоникадан сәл жоғары болады, бұл айырмашылық жоғары жиілікті аспаптар үшін (олардың жоғары деңгейдегі овертондары адамның есту диапазонынан жоғары болатын) аз маңызды. Бас нотаның овертон қатарындағы өткірлік пен жоғары ноталардың сәйкес келуіне қатысты айырмашылық, әрбір интервалды сәл кеңейтуді қажет етеді. Әдетте, жоғары октавалардағы жеке биіктіктерге жететін барлық интервалдарды жеке өзгертудің орнына, тек толық октаваларды сәл өткірлеу жеткілікті. Бали гамеландарының октавалары ешқашан 2:1 ретінде күйленбейді, керісінше, әрбір жеке гамеланның диапазоны бойынша физикалық ерекшеліктеріне байланысты созылады немесе қысқартылады. Тағы бір мысал – Болен-Пирс шкаласының тритавасы (3:1). Октаваның созылуы ұзын сымдары бар үлкен фортепианоларда аз байқалады, себебі берілген орын ауыстыру үшін иілуі аз; оркестрлердің қысқа, арзан, «бабылық», тік немесе спинет фортепианоларға қарағанда өте ұзын концерттік рояльдерді пайдалануының бір себебі осы. Тағы бір себеп – ұзын сымдар жоғары кернеуде қысқа сымдарға қарағанда көбірек акустикалық энергияны сақтай алады, бұл үлкен аспаптарды күштірек етеді (осылайша бір ғана фортепианоны бүкіл оркестрдің дыбысынан жақсырақ сезінуге мүмкіндік береді) және оларға ұқсас, кіші аспаптарға қарағанда ұзаққа созылуға мүмкіндік береді.
The stretched octave, for example 2.01 : 1 , rather than 2 : 1 (an 8.6 cent pitch difference), sounds out of tune when played with ideal harmonic overtones, but in tune when played with lower notes whose overtones are themselves naturally stretched by an equivalent amount. In piano tuning, stretched octaves are commonly encountered in instruments where string thickness and high string tension causes some strings to approach their elastic limit, which makes the string respond to stretching and bending with a pull to restore its original shape and position a little out of proportion to how far it was bent or stretched. That non linearity causes small differences between the string's real overtone frequencies and the mathematically ideal simple harmonic oscillator's integer multiple harmonics. The effect of strings' small inelastic response is that rather than the simple harmonics expected for its overtone series, which would all be integer multiples of the fundamental frequency, the timbre of the note that the string actually produces has slightly inharmonic overtones. In detailed discussions of pitch and tuning the actual overtones in the sounded note are called partial tones or partials, in order to avoid confusing them with the more familiar, mathematically simple integer harmonics; both are often relevant in the same sentence. Partials measured in the sounds produced by real musical instruments almost always have a slightly higher pitch than the corresponding idealized harmonic, with the discrepancy being less important for high pitched instruments (above whose high level overtones fall above the range of human hearing. The practical consequence of the discrepancy between the sharpened pitches in a bass note's overtone series that treble notes must match, makes it necessary to widen every interval very slightly. Generally, it's more than sufficient to sharpen only whole octaves slightly, rather than separately modifying all intervals that reach individual pitches in the upper octaves (see stretched tuning). The octaves of Balinese gamelans are never tuned 2:1, but instead are stretched or compressed in a consistent manner throughout the range of each individual gamelan, due to the physical characteristics of their instruments. Another example is the tritave of the Bohlen–Pierce scale (3:1). Octave stretching is less apparent on large pianos which have longer strings and hence less curvature for a given displacement; that is one reason why orchestras go to the expense of using very long concert grand pianos rather than shorter, less expensive baby grand, upright, or spinet pianos. Another reason is that long strings under high tension can store more acoustic energy than can short strings, making larger instruments louder (hence making a single piano better able to be perceived over the volume of an entire orchestra) and giving them longer sustain than similar, smaller instruments.