Кіріспе
Аңыздық Карл Ұлының салт аттысы, Даниялық Огиер (Огиер) – Шарль Ұлы туралы көптеген көне француздық шансон де жесттерінде кездесетін аңыздық паладин. Әсіресе, ол «Шевальер Огие» (шамамен 1220 ж.) шығармасының басты кейіпкері ретінде бейнеленеді, ол Geste de Doon de Mayence («нағыз бағынбаған вассалдар циклі»; Дун – Огиердің әкесі) құрамына кіреді. Карломанға қызмет еткен франк салт аттысы, ол оның жесірін және кішкентай балаларын Ломбардия королі Дезидериусқа жеткізген, бірақ ақырында Шарль Ұлына бағынған. Огиер кейіпкері Дезидерийдің ұлы, тарихи Адалгис (немесе Адельгис, Алгис) есімді тұлғадан да құрастырылған болуы мүмкін, ол осыған ұқсас рөл атқарған. «Альгис» батырлықтарының толық тізімі Chronicon novaliciense-де келтірілген. Шансон де жест мұнымен сәйкес келеді, және Огиер Ломбардия королі Дидье немесе Дезиерге (француз тілінде Дезидерий деп аталады) пана іздейді. Франциядағы Мео қаласындағы Сент-Фаро аббаттығында жерленген меценат Отгерий (Отгерий) туралы жазылған «Conversio Othgeri militis» (шамамен 1070–1080 ж.) еңбегі Огиермен байланыстырылды. Алайда, Даниялық «Holger Danskes Krønike» (1534 ж.) Огиерді Дания королі Гётректің ұлы деп көрсетеді. Онда Огиердің жас кезі, Шарль Ұлына қарсы көтерілісі және ақырында татуласуы баяндалады. Осы оқиға 14 ғасырда Александрин өлеңдерімен жазылған «Roman d'Ogier» романында және оның прозалық нұсқасында, «Ogier le Danois» (Ogyer le Danois) атты кітапта жалғасады, ол 15 ғасырдың соңынан бері көптеп басылып келді. Огиер даниялық алғаш рет Артур әлемінде саксондық ханзада Ориольц даниялық (de Danemarche), кейде Қызыл Ат деп танымал, 13 ғасырғы «Vulgate Merlin» және оның ағылшын тіліне аудармасы «Arthour and Merlin» шығармаларында пайда болды. Огиер туралы айтатын бірнеше «тарихи» мәтіндер де бар. Жирарт д'Амиеннің «Шарлемагн» кітабында Огиердің балалық шағы туралы әңгіме бар. Филипп Мускестің «Chronique rimée» (шамамен 1243 ж.) Огиердің өлімі туралы жазады. Жан д'Оутремуздың «Ly Myreur des Histors» кітабында Огиердің капалус (шапалу) – Артур әлемінен белгілі алып мысықпен болған шайқасы суреттелген.
Ogier the Dane (; ) is a legendary paladin of Charlemagne who appears in many Old French chansons de geste. In particular, he features as the protagonist in La Chevalerie Ogier (c. 1220), which belongs to the Geste de Doon de Mayence ("cycle of the rebellious vassals"; Doon is Ogier's grandfather). a Frankish knight who had served Carloman and escorted his widow and young children to Desiderius, King of Lombardy, but eventually surrendered to Charlemagne. The Ogier character could also have been partly constructed from the historical Adalgis (or Adelgis, Algisus), son of Desiderius, who played a similar role. Refn|group="lower alpha"|The exploits of "Algisus" is given full account in the Chronicon novaliciense. The chanson de geste does parallel this, and Ogier does seek refuge with the Lombardian king Didier or Désier (as Desiderius is styled in French). An unrelated Othgerius (Otgerius), a benefactor buried at the Abbey of Saint Faro in Meaux in France, became connected with Ogier by a work called Conversio Othgeri militis (ca. 1070–1080) written by the monks there. However, the Danish work Holger Danskes Krønike (1534) made Ogier into the son of King Gøtrek of Denmark It relates Ogier's early years, his rebellion against Charlemagne and eventual reconciliation.). This is how the story culminates in Roman d'Ogier, a reworking in Alexandrins written in the 14th century, as well as its prose redaction retitled Ogier le Danois (Ogyer le Danois) printed in a number of editions from the late 15th century onwards. that Ogier the Dane has first appeared in the Arthurian context as the Saxon prince Oriolz the Dane (de Danemarche), sometimes known as the Red Knight, in the 13th century Vulgate Merlin and its English adaptation Arthour and Merlin. There are also several texts that might be classed as "histories" which refer to Ogier. Girart d'Amiens' Charlemagne contains a variant of Ogier's enfances. Philippe Mouskes's Chronique rimée (c. 1243) writes on Ogier's death. Jean d'Outremeuse's Ly Myreur des Histors writes of Ogier's combat with the capalus (chapalu), which is a giant cat monster known from the Arthurian cycle.
Меодағы аңыз
Conversio Othgeri militis туралы аңызды 1070-1080 жылдары Меодағы Сент-Фаро аббаттығының монахтары ойлап тапты. Ол Отгерий Франкты ("Франк") Карл Ұлының сарайындағы патшадан кейінгі ең көрнекті мүшесі деп мәлімдеді, осылайша оны Даниялық Огиермен теңестірді. Refn|group="lower alpha"|Әртүрлі сілтемелер осы құжатты ("Отгердің түрленуі") Огиер туралы (демек) бір құжат ретінде көрсетеді. Бұл тас бас әлі де көрілуге болады. Осы құжатқа алғаш рет Жан Мабильон өзінің Acta Sanctorum Ordinis S. Benedicti еңбегінде түсініктеме берді, оның басылымдарында Сент-Фародағы мавзолейдің егжей-тегжейлі суреті бар. Мавзолейдегі мүсіндердің арасында тіпті Роланға құда түскен la belle Aude де болды. Бұл мавзолей қазір сақталмаған, бірақ интерьерінің суреті Мабильонның Acta Sanctorum Ordinis S. Benedicti басылымдарында жарияланған.
Шевалье Ожие
Огиер – «La Chevalerie Ogier de Danemarche» поэмасының басты кейіпкері (шамамен 1200–1215 жылдары жазылған). Бұл туынды әр түрлі ұзындықтағы он екі бөлімнен (немесе «тараудан») тұрады. Поэманың бірінші тарауында (кейде Огиердің бала кезі деп аталады) Огиер Джеффри де Данарштің ұлы ретінде таныстырылады (ал Джеффри, басқа туындыларға сәйкес, Дун де Майенстің ұлы). Огиер Карлға (Шарльменге) кепіл ретінде беріледі, бірақ ол тұтқынға алынған қалада кастелянның қызымен жақын болады, ол оған Бальдуинетті (Балдуинет, Бадуанның кішірек түрі) табады. Карл (Шарльмен), Папаның өтінішімен Римді шабуылдаған сарацендерге қарсы жорыққа шыққанда, Огиер бастапқыда қарусыз бақылаушы ретінде болады. Бірақ француз әскері жеңіліске ұшырағанда, Огиер шайқасқа қосылып, қашқан ту ұстаушыдан ту мен қару-жарақтарын тартып алады. Осы ерлігі үшін Шарльмен Огиерді рыцарь етіп тағайындайды және патшаның өзінің қылышымен белдейді. Содан кейін Огиер Үндістанның сарацен батыры Карахутпен жеке күреске келіседі, бірақ жаулар араласып, Огиерді ұрлап кетеді. Карахут Огиерді босатуға тырысады, бірақ нәтижесіз болады және адмиралдың қызына жасаған ұсынысынан айырылады. Адмирал қызын Майолгредің (Мальорканың) қатыгез батыры Брунамонтқа үйлендіруді шешеді, бірақ ол келіспейді және тұтқынға алынған Огиерді өзінің атынан күресуге тағайындайды. Огиер, Карахуттың қылышы Кортенмен (немесе Корте, Кортана және т.б.) қаруланып, Брунамонтты жеңіп, Бройфортты тартып алады. Екінші тарауда Огиердің ұлы Бальдуинет (Бадуинет) шахмат ойнағанда Шарлоттың қолынан қаза табады. Огиер Шарлотқа шабуыл жасап, оның жанын талап етеді, нәтижесінде ол жер аударылады. Огиер Ломбардиядағы Павия королі Дидьеден пана табады. Огиер Ломбардиядағы Кастельфорт (Chastel Fort) және Монт-Кверел қалаларының бекіністерін нығайтады. Келесі тарауларда Огиер Шарльменмен соғысады (оның серкесі Бенуа/Беннеттен айырылғаннан кейін жалғыз), жеті жыл бойы соғыс жалғасады, содан кейін тағы жеті жылға тұтқынға алынады. Тоғызыншы тарауда сарацендердің қайтадан шабуылдауы Шарльменді Огиердің көмегін сұрауға мәжбүр етеді, ал Огиер өзінің ескі соғыс атымен қайта қосылып, Африка патшасы Брихусты (немесе Брахиер, Брайер, Брюхер) өлтіреді. Соңғы тарауларда (XI және XII) Огиер Англияда соғысқа қатысады және ол құтқарған ағылшын ханшайымына үйленеді. Шарльмен Огиерге Хайно провинциясы мен Брабант провинциясын (қазіргі Бельгия) сыйлайды. Огиер мен оның серкесі Бенуа/Беннет Мео қаласында жерленген.
Роман д'Ожие
14 ғасырда өлеңдердің өңделген нұсқалары жасалды. 31000 таңбалы (vv.) он буынды «Роман д’Ожие» пайда болды (14 ғасырдың басында немесе шамамен 1310 жылы), онда Огиер Морг ла Фей (Morgan le Fay) арқылы Авалонға шақырылатын аяқтау сюжеті бар. Кейіннен 29000 таңбалы (vv.) Александриялық (он екі буынды) «Роман д’Ожие» (14 ғасырдың ортасында немесе шамамен 1335 жылы) пайда болды.
Аңыздың одан әрі дамуында Огиер мен Морганның Мюрвин (немесе Марлин) есімді ұлы туды. Ол өзі қайта өрлеу дәуіріндегі ұзақ романның тақырыбына айналды – «Histoire du Preux et Vaillant Chevalier Meurvin» (1540). Мюрвиннің тарихы Огиерді Иерусалимнің тарихи крестонос жорығының патшасы Буйондық Годфридің арғы тегі етеді.
Скандинавиядағы аңыз
Шансон де жестің алғашқы түрі 13 ғасырда ежелгі скандинав тіліне "Oddgeirs þáttr danska" ("Оддгейр данский туралы әңгіме") ретінде аударылды, ол Карламаньус сагасының III бөлімі (шамамен 1240 ж.). Кейіннен оның көне даниялық нұсқасы, "Карл Магнус кроннике" жаратылды (кейбір көшірмелері 1480 жылға дейін сақталып қалған). 16 ғасырдағы "Olger Danskes krønike" – Кристиерн Педерсеннің француз тіліндегі "Ogier le Danois" прозалық романының даниялық аудармасы, ол 1514–1515 жылдары Парижде басталып, 1527 жылы екінші сапарында аяқталған болуы мүмкін және 1534 жылы Мальмёде жарық көрген. Батырдың танымалдылығы оны 15- және 16-ғасырлардағы Дания мен Швециядағы екі шіркеудегі суреттерде бейнелеуге алып келді. Оңтүстік Швециядағы Ландскронаның жанындағы Рённеберга төбелерінде (бұрын Данияның бір бөлігі болған) Хольгер (Холгер) Данский есімді жерлеу дөңгелегі бар.
Қазіргі заман
Дания аңызына сәйкес, Огиер Кронборг қамалында тұрады, сақалы еденге дейін жеткен. Ол Дания еліне ең үлкен қауіп келгенше ұйықтап жатар еді. Сол кезде оянады және ұлтты құтқарады. Бұл – 1960.2 типтегі, «Тауда ұйықтап жатқан патша» деп аталатын кең таралған фольклорлық мотив. Кронборг қамалының экскурсоводтарының айтуынша, аңыз бойынша Холгер Франциядағы шайқастарынан кейін барлық жолды басып келген соң, қазіргі орнына отырған. Ол 1845 жылы Ханс Кристиан Андерсен жазған «Холгер Данске» әңгімесі арқылы танымал болды. 1789 жылы Ф.Л.Э. Кунзен музыкасын жазған, ал Йенс Баггесен либреттосын жазған «Холгер Данске» операсы 18 ғасырдың соңында Дания ұлтшылдығына зор әсер етті. Осыдан «Холгер дауы» туды, ол Дания халқының неміс ықпалына наразылығының күшеюін көрсетті. Даниялық зиялы Питер Андреас Хайберг Баггесеннің өлеңдерін пароди жасап, «Холгер Тайске» («Неміс Холгері») атты сатиралық туындысын жазып, дауға қатысты. Огиер сонымен қатар Бернхард Северин Ингеманның 1837 жылғы «Холгер Данске» дастанында ұлттық идентификацияның символы ретінде қарастырылады. 1940-1945 жылдары Данияның неміс оккупациясы кезінде Копенгагенде Кунзеннің операсының патриоттық қойылымы Дания ұлттық сезімінің және оккупацияға қарсылықтың көрінісі болды. Екінші дүниежүзілік соғыстағы Дания қарсылық қозғалысының ең ірі қарулы тобы – «Холгер Данске» осы аңыздың құрметіне аталды. Хельсингердегі «Мариенлист» қонақ үйі 1907 жылы мүсінші Ханс Педер Педерсен Даннан Холгер Данске мүсінін тапсырыс берді. Бронза мүсін 2013 жылға дейін қонақ үйдің алдында тұрды, содан кейін сатылып, Скьернге көшірілді. Бронза мүсін гипстен жасалған түпнұсқаның көшірмесі болды. Гипстен жасалған мүсін Хельсингердегі Кронборг қамалының жертөлелеріне қойылды, ол өзіндік тартымды орынға айналды. 1985 жылы гипстен жасалған мүсін бетоннан жасалған көшірмемен ауыстырылды. Рудьярд Киплингтің 1916 жылғы «Ер» поэмасында «Даниялық Огиер» – Суссексті басып алған Дания басқыншыларын білдіретін архетиптік атау. Поул Андерсонның 1961 жылғы «Үш жүрек және үш арыстан» фантастикалық романының басты кейіпкері, Екінші дүниежүзілік соғыстағы Дания қарсылық мүшесі Холгер Карлсен уақыт кеңістігінде саяхаттап, ол шын мәнінде аңыздың Огиери екенін біледі. Пер Петтерсонның 2001 жылғы «Мен уақыт өзенін қарғадым» романында «Холгер Данске» атты паром бар. «Crusader Kings II» стратегиялық видео ойынында Огиер туралы оқиға бар.