Кіріспе
Экономикалық деректер – нақты экономиканың өткен немесе қазіргі жағдайын сипаттайтын деректер. Олар көбінесе уақыт қатары түрінде кездеседі, яғни бірнеше уақыт кезеңін қамтиды (мысалы, соңғы бес жылдағы айлық жұмыссыздық деңгейі) немесе бір уақыт кезеңіндегі қима деректер (мысалы, үй шаруашылықтарының тұтыну және табыс деңгейлері). Деректер жеке тұлғалар мен фирмалардың сауалнамаларынан немесе бір экономиканың немесе халықаралық экономиканың секторлары мен салалары бойынша жинақталуы мүмкін. Мұндай деректер жиынтығы кесте түрінде деректер жиынтығын құрайды. Пәннің әдістемелік экономикалық және статистикалық элементтері деректерді өлшеу, жинау, талдау және жариялауды қамтиды. «Экономикалық статистика» термині ресми ұйымдар (мысалы, статистикалық институттар, БҰҰ, Еуропалық Одақ немесе ЭЫДҰ сияқты үкіметаралық ұйымдар, орталық банктер, министрліктер және т.б.) шығаратын ресми статистиканың бір саласын білдіруі мүмкін. Экономикалық деректер экономикалық зерттеулерге, олар сипаттамалық немесе эконометриялық болсын, эмпирикалық негіз береді. Деректер архиві эмпирикалық нәтижелердің қайталанатынын бағалау және экономикалық саясат бойынша шешім қабылдау үшін маңызды деректер көзі болып табылады. Экономика деңгейінде көптеген деректер ұлттық есеп әдістемесіне сәйкес ұйымдастырылады және жинақталады. Мұндай деректерге жалпы ұлттық өнім және оның құрамдас бөліктері, жалпы ұлттық шығыстар, ұлттық табыс және өнім шоттарындағы жалпы ұлттық табыс, сондай-ақ капитал қоры мен ұлттық байлық кіреді. Бұл мысалдарда деректер номиналды немесе нақты мәндерде, яғни ақшалай немесе инфляцияға сәйкес түзетілген түрде көрсетілуі мүмкін. Басқа экономикалық көрсеткіштерге өнімнің, тапсырыстардың, сауданың, еңбек күшінің, сенімділіктің, бағалардың және қаржылық деректердің (мысалы, ақша және пайыздық мөлшерлемелер) әртүрлі баламалы өлшемдері кіреді. Халықаралық деңгейде халықаралық сауда, халықаралық қаржы ағындары, тікелей инвестиция ағындары (елдер арасындағы) және валюта бағамы сияқты көптеген деректер бар. Уақыт қатары деректерінде өлшемдер сағаттық (мысалы, қор нарықтары үшін), күндізгі, айлық, тоқсандық немесе жылдық болуы мүмкін. Орташа мәндер сияқты бағалаулар көбінесе апталық немесе маусымдық құбылыстарды (мысалы, мерекелік кезеңдегі сатулар мен маусымдық жұмыссыздық) жою үшін маусымдық түзетулерге ұшырайды. Бір елде деректерді әдетте бір немесе бірнеше статистикалық ұйымдар, мысалы, үкіметтік немесе квази үкіметтік ұйымдар және/немесе орталық банктер жасайды. Халықаралық статистиканы Халықаралық валюта қоры және Халықаралық есеп айырысу банкі сияқты бірнеше халықаралық ұйымдар мен фирмалар шығарады. Эксперименталды экономикадағы зерттеулер басқа мақсаттар үшін жиналған деректерді пайдаланудың орнына жаңа деректерді де тудыруы мүмкін. Дұрыс жоспарланған кездейсоқ эксперименттер байқаулық зерттеулерге қарағанда сенімдірек қорытындылар бере алады. Эпидемиология сияқты, экономика да адамдардың мінез-құлқын толық бақыланатын эксперименттерге мүмкіндік бермейтін ұзақ уақыт аралығында зерттейді, сондықтан экономистер байқаулық зерттеулерді немесе квази-эксперименттерді қолданады. Мұндай зерттеулерде экономистер статистикалық әдістермен (эконометрия) талдайтын деректер жиналады. Деректерді талдау үшін көптеген әдістер қолданылуы мүмкін, мысалы, көп регрессияны қолдана отырып уақыт қатарын талдау, Box-Jenkins талдауы және маусымдық талдау. Талдау бірөлшемді (бір қатарды модельдеу) немесе көпөлшемді (бірнеше қатардан) болуы мүмкін. Эконометристер, экономикалық статистиктер және қаржы аналитиктері өткен қарым-қатынастарды немесе экономикалық болжамдарды жасау үшін модельдер құрастырады. Бұл модельдер экономиканың немесе экономикалардың жекелеген бөліктерін зерттеуге бағытталған ішінара тепе-теңдік микроэкономикасын немесе жалпы тепе-теңдік теориясында немесе макроэкономикада сияқты бүкіл экономикалық жүйені қамтуы мүмкін. Экономистер осы модельдерді өткен оқиғаларды түсіну және болашақ оқиғаларды болжау үшін, мысалы, сұраныс, бағалар және жұмыспен қамтуды болжау үшін пайдаланады. Толық емес деректерді және айнымалылардағы қателерді пайдаланудан алынған нәтижелерді талдау және түзету әдістері де әзірленді.
Economic data are data describing an actual economy, past or present. These are typically found in time series form, that is, covering more than one time period (say the monthly unemployment rate for the last five years) or in cross sectional data in one time period (say for consumption and income levels for sample households). Data may also be collected from surveys of for example individuals and firms or aggregated to sectors and industries of a single economy or for the international economy. A collection of such data in table form comprises a data set. Methodological economic and statistical elements of the subject include measurement, collection, analysis, and publication of data. 'Economic statistics' may also refer to a subtopic of official statistics produced by official organizations (e. g. statistical institutes, intergovernmental organizations such as United Nations, European Union or OECD, central banks, ministries, etc.). Economic data provide an empirical basis for economic research, whether descriptive or econometric. Data archives are also a key input for assessing the replicability of empirical findings and for use in decision making as to economic policy. At the level of an economy, many data are organized and compiled according to the methodology of national accounting. Such data include Gross National Product and its components, Gross National Expenditure, Gross National Income in the National Income and Product Accounts, and also the capital stock and national wealth. In these examples data may be stated in nominal or real values, that is, in money or inflation adjusted terms. Other economic indicators include a variety of alternative measures of output, orders, trade, the labor force, confidence, prices, and financial series (e. g., money and interest rates). At the international level there are many series including international trade, international financial flows, direct investment flows (between countries) and exchange rates. For time series data, reported measurements can be hourly (e. g. for stock markets), daily, monthly, quarterly, or annually. Estimates such as averages are often subjected to seasonal adjustment to remove weekly or seasonal periodicity elements, for example, holiday period sales and seasonal unemployment. Within a country the data are usually produced by one or more statistical organizations, e. g., a governmental or quasi governmental organization and/or the central banks. International statistics are produced by several international bodies and firms, including the International Monetary Fund and the Bank for International Settlements. Studies in experimental economics may also generate data, rather than using data collected for other purposes. Designed randomized experiments may provide more reliable conclusions than do observational studies. Like epidemiology, economics often studies the behavior of humans over periods too long to allow completely controlled experiments, in which case economists can use observational studies or quasi experiments; in these studies, economists collect data which are then analyzed with statistical methods (econometrics). Many methods can be used to analyse the data. These include, e. g., time series analysis using multiple regression, Box–Jenkins analysis, and seasonality analysis. Analysis may be univariate (modeling one series) or multivariate (from several series). Econometricians, economic statisticians, and financial analysts formulate models, whether for past relationships or for economic forecasting. These models may include partial equilibrium microeconomics aimed at examining particular parts of an economy or economies, or they may cover a whole economic system, as in general equilibrium theory or in macroeconomics. Economists use these models to understand past events and to forecast future events, e. g., demand, prices and employment. Methods have also been developed for analyzing or correcting results from use of incomplete data and errors in variables.
Экономикалық деректер мәселелері
Жақсы экономикалық деректер тиімді макроэкономикалық басқарудың алғы шарты болып табылады. Қазіргі заманғы экономикалардың күрделілігі және макроэкономикалық саясат құралдарының ішкі кешігулеріне байланысты, ел экономикасындағы жағымсыз тенденцияларды жылдам анықтап, тиісті түзету шараларын қолдану қажет. Бұл толық, дәл және уақтылы экономикалық деректерсіз мүмкін емес. Халықаралық нарықтарда жақсы экономикалық деректердің болуы елдің шетелдік инвестициялар үшін тартымды бағыт екенін көрсететін индикатор ретінде қабылданады. Халықаралық инвесторлар елдің өзін тиімді басқаруы үшін жақсы экономикалық деректердің қажеттігін біледі және, басқа жағдайлар тең болғанда, мұндай деректерді жарияламайтын елдерден қашықұрады. Сенімді және жаңарып тұратын экономикалық деректердің қоғамға қолжетімділігі халықаралық инвесторларға экономикалық дамуды бақылауға және инвестициялық тәуекелдерін басқаруға мүмкіндік береді, осылайша оларды сендіреді. Мексика мен Азиядағы қаржы дағдарысының салдары инвесторлардың билік органдарының экономикалық жағдайдың нашарлауын жасырғанын, маңызды экономикалық деректерді кешіктіріп және толық емес түрде ұсынғанын білгеннен кейін одан да нашарлап кетті. Экономикалық жағдайдың қаншалықты нашар екеніне нақты көз жеткізбегендіктен, олар активтерін жылдам шығарып алуға тырысты, бұл нәтижесінде аталған экономикаларға қосымша зиян келтірді. Осы халықаралық қаржылық дағдарыстардың көп бөлігіне деректерге қатысты мәселелер себеп болғанын түсіну, Халықаралық валюта қорының (ХВҚ) Жалпы деректерді тарату жүйесі (GDDS) сияқты халықаралық деректер сапасының стандарттарын құруға әкелді. Ел ішінде жақсы сапалы экономикалық деректердің қоғамға қолжетімділігі кәсіпкерлер мен жеке тұлғаларға жалпы макроэкономикалық ортаны түсінетініне сенімділікпен бизнес шешімдерін қабылдауға мүмкіндік береді. Халықаралық инвесторлар сияқты, жергілікті кәсіпкерлер де экономикалық контексті түсінген жағдайда жағымсыз жаңалықтарға шапшаң реакция жасамауға бейім. Салықтық деректер экономикалық деректердің көзі болуы мүмкін. АҚШ-та IRS салық статистикасын ұсынады, бірақ деректер заңнамалық шектеулермен және құпиялылық мәселелерімен шектелген.