Альфред Герман Фрид: Бейбітшілік күрескері және Нобель сыйлығының иегері
Alfred Hermann Fried
Альфред Герман Фрид: австриялық бейбітшіл, журналист, 1911 ж. Нобель сыйлығының лауреаты. Эсперантоны қолдаған, сөздік жазған ғалым. Тарихы мен еңбектері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Альфред Герман Фрид (11 қараша 1864 – 4 мамыр 1921) – австриялық еврей, бейбітшіл, публицист, журналист, неміс бейбітшілік қозғалысының құрылтайшыларының бірі және 1911 жылы Тобиас Ассермен бірге Нобель бейбітшілік сыйлығының лауреаты. Фрид эсперантоны да қолдаған. Ол 1903 жылы жарық көрген және 1905 жылы қайта басылған эсперанто оқулығының және эсперанто-неміс және неміс-эсперанто сөздігінің авторы. Будапешттен. Фрид 15 жасында мектепті бітіріп, кітап дүкенінде жұмыс істеуге кірісті. 1883 жылы ол Берлинге көшіп, 1887 жылы жеке кітап дүкенін ашты. Берта фон Саттнердің 1889 жылы жарияланған «Die Waffen nieder!» («Қаруды төмен сал!») еңбегінен кейін, ол 1892 жылы фон Саттнермен бірге сол аттас журналды басып шығара бастады. «Die Waffen nieder!» журналында және оның жалғасы «Die Friedenswarte» («Бейбітшілік сақшысы») журналында жарияланған мақалаларында ол өзінің бейбітшіл философиясын жеткізді. 1892 жылы ол Неміс бейбітшілік қоғамын (Deutsche Friedensgesellschaft) құруға бірге қатысты. Ол дүниежүзілік бейбітшілікті қамтамасыз ететін заманауи ұйым идеясының негізін салғандардың бірі болды (осы идея Ұлттар Лигасында және Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін БҰҰ-да дамыды). Фрид эсперанто қозғалысының белгілі мүшесі болды. 1903 жылы ол «Эсперанто халықаралық тілінің оқулығы» (Lehrbuch der internationalen Hilfssprache Esperanto) атты кітабын жариялады. 1911 жылы Тобиас Ассермен бірге Нобель бейбітшілік сыйлығын алды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Фрид бейтарап Швейцарияға көшіп, халықаралық бейбітшілікті қолдауды жалғастырды. Ол 1921 жылы туған қаласында, Венада қайтыс болды. Оның күлі Фейерхалле Симмерингте жерленген.
Alfred Hermann Fried (; 11 November 1864 – 4 May 1921) was an Austrian Jewish pacifist, publicist, journalist, co founder of the German peace movement, and winner (with Tobias Asser) of the Nobel Peace Prize in 1911. Fried was also a supporter of Esperanto. He is the author of an Esperanto textbook and an Esperanto German and German Esperanto dictionary, first published in 1903 and republished in 1905. from Budapest. Fried left school at the age of 15 and started to work in a bookshop. In 1883 he moved to Berlin, where he opened a bookshop of his own in 1887. Following the publication by Bertha von Suttner of Die Waffen nieder! (Lay Down Your Arms) in 1889, he and von Suttner began in 1892 to print a magazine of the same name. In articles published within Die Waffen nieder! and its successor, Die Friedenswarte (The Peace Watch), he articulated his pacifist philosophy. In 1892 he was a co founder of the German Peace Society (Deutsche Friedensgesellschaft). He was one of the fathers of the idea of a modern organisation to assure worldwide peace (the principal idea was developed in the League of Nations and after the Second World War in the UN). Fried was a prominent member of the Esperanto movement. In 1903 he published the book Lehrbuch der internationalen Hilfssprache Esperanto (Textbook of the International Language Esperanto). In 1911 he received the Nobel Peace Prize together with Tobias Asser. During World War I, Fried moved to neutral Switzerland, and continued to advocate international peace. He died in his hometown, Vienna, in 1921. His ashes are buried at Feuerhalle Simmering.