Кіріспе

Француз өнері мен әдебиеті сыншысы (1808–1857)

Жан Батист Густав Планш (16 ақпан 1808 – 18 қыркүйек 1857) – француз өнері мен әдебиеті сыншысы.

Өмір және мансап

Медицинаны оқып жүрген кезінде-ақ Планш көркемөнершілер қауымына жиі баратын. Бұл оның оқуын табысты етуге ешқандай көмек көрсетпеді. 1830 жылы танымал жазушы Альфред де Виньи Планшты «Revue des deux mondes» журналының директоры Франсуа Булозбен таныстырды және ол 1840 жылға дейін осы журналға материалдар жазды. Сол жылы оның әкесі, бай дәріханашы қайтыс болды, және бірнеше жыл бойы Планш өзінің 80 000 франк мұрасын Италияда жұмсады, ал оның «Revue des Deux Mondes» журналындағы Салон шолуларын 1841 жылдан бастап Луи Пейссе жүргізді. Ол 1846 жылы журналмен байланысын қайта жаңғыртты, бұл ынтымақтастық 1857 жылы, 49 жасында қайтыс болғанға дейін жалғасты. Планш адал сыншы болды және өзінің еркінен айырылып қалудан сескеніп, Наполеон III-тен қызмет алудан бас тартты. Джордж Сэнд пен Альфред де Виньидің ықыласты жанкүйері болған ол, Виктор Гюгоны драматург ретінде жеңілсіздікпен қарады. Ол Гюгоның алғашқы драмаларын (Гюгоның «Одалар мен балладалар» поэзия жинағына сілтеме жасай отырып) одалар, «Патша көңіл көтеруге тырысады» драмасынан кейінгілерін (олардың кейіпкерлері қарама-қайшылыққа ұшырағандықтан) антитезалар, ал соңғыларын тек ғана көрерменге әсер ету мақсатында жазылған туындылар деп сипаттады. Оның сындық мақалалары «Portraits littéraires» (1836-1849), «Nouveaux portraits littéraires» (1854) және «Études sur l'école française» (1855) атты жинақтарға енді. Өзінің еңбектерінде Планш адамдық құштарлықты бейнелеудегі ортақ белгіні атап көрсету арқылы қазіргі заманғы және классикалық өнер мен әдебиетті жақындастыруға тырысты. Планш өз пікірін өткір және нақты түрде жеткізуді ұнататын. Оның стильі тапқыр.