Афрасиаб – Тұранның мифтік патшасы, "Шахнамеде" Иранның басты жауы. Батыр, саяткер, Аһриманның адамы ретінде бейнеленген. Тарихы мен рөлі туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тұранның мифтік патшасы және батыры Афрасиаб (афрасиаб;; Орта парсы: Frāsiyāv, Frāsiyāk) – Тұранның мифтік патшасы және батыры. Ол Фердоуси жазған «Шахнаме» парсы дастанының басты қарсыласы.
Mythical king and hero of Turan
Afrasiab ( afrāsiyāb; ; Middle Persian: Frāsiyāv, Frāsiyāk) is the name of the mythical king and hero of Turan. He is the main antagonist of the Persian epic Shahnameh, written by Ferdowsi.
Мифтік патша мен батыр
Персиялық эпостық ақын Фердоусидің "Шахнаме" (Патшалар кітабы) бойынша, Афрасиаб – Туранның патшасы және батыры, Иранның асқан жауы болған. Иран мифологиясында Афрасиаб барлық турандық патшалардың арасында ең танымал тұлға саналады; ол – қаһарлы жауынгер, шебер қолбасшы және Иран өркениетін жою үшін алдаудың сиқырлы күшімен қаруланған Ахриманның адамы. Ол Гарсиваздың ағасы, Пашанның ұлы. Ислам деректерінде Афрасиаб – Иранның мифтік патшасы Ферейдунның үш ұлының бірі (қалған екі ұлы Салм мен Ирадж) – Түрдің (Авестада: Турья) ұрпағы екені айтылады. "Бундахишн" кітабында ол Түрдің жетінші немересі деп көрсетілген. Авеста дәстүрлерінде оның жиі қолданылатын епітеті – майрия (алдамшы, зұлым), оны «жаман адам» деп түсіндіруге болады. Ол металдан жасалған, жер астындағы Ханакана деп аталатын бекіністе өмір сүрген. Авеста деректеріне сәйкес, Афрасиабты Хаома Чичаст маңында өлтірген (бұл Систан облысындағы Хамун көліне немесе бүгінгі Орталық Азиядағы белгісіз көлге сілтеме болуы мүмкін), ал "Шахнаме" бойынша ол Әзербайжандағы тау шаңырағындағы Ханг е Афрасиаб, яки Афрасиабтың өлімі табылған үңгірде көз жұмған. Қашқын Афрасиаб, қарсыласы – Иранның мифтік патшасы Кай Хосровтың (оның қызы Фарангис арқылы өзінің немересі) әскерлерімен бірнеше рет жеңіліске ұшырап, мұңайып, қорқынышпен қашып, ақырында осы үңгірге тығылып, мерт болған.
According to the Shahnameh (Book of Kings), by the Persian epic poet Ferdowsi, Afrasiab was the king and hero of Turan and an archenemy of Iran. In Iranian mythology, Afrasiab is considered by far the most prominent of all Turanian kings; he is a formidable warrior, a skilful general, and an agent of Ahriman, who is endowed with magical powers of deception to destroy Iranian civilization. He is brother to Garsivaz, and the son of Pashang. According to Islamic sources, Afrasiab was a descendant of Tūr (Avestan: Tūriya ), one of the three sons of the Iranian mythical King Fereydun (the other two sons being Salm and Iraj). In Bundahishn, he is named as the seventh grandson of Tūr. In Avestan traditions, his common epithet mairya (deceitful, villainous) can be interpreted as meaning 'an evil man'. He lived in a subterranean fortress made of metal, called Hanakana. According to Avestan sources, Afrasiab was killed by Haoma near the Čīčhast (possibly either referring to Lake Hamun in Sistan or some unknown lake in today's Central Asia), and according to Shahnameh he met his death in a cave known as the Hang e Afrasiab, or the dying place of Afrasiab, on a mountaintop in Azerbaijan. The fugitive Afrasiab, having been repeatedly defeated by the armies of his adversary, the mythical King of Iran Kay Khosrow (who happened to be his own grandson, through his daughter Farangis), wandered wretchedly and fearfully around, and eventually took refuge in this cave and died.
Гипотезалар
Эрнст Герцфельд Парсондес есімінің этимологиясы Афрасиаб есімімен толық сәйкес екенін айтады. Табари өзінің еңбектерінде Афрасиаб / Аспандиатты Хефталиттер патшасы Ахшунвар немесе Ахшунваз есімімен байланыстырады.
Ernst Hertzfeld believed that the name Parsondes is etymologically identical to the name Afrasiab. Tabari in his works mentions the derivative Afrasiab / Aspandiat under the name of the Hephtalite king Akhshunvar or Akhshunvaz.