Кіріспе

Кесіртке түрі

Мәрмәр геккосы (Lucasium damaeum) – Австралияға ғана тән гекко.

Сипаттама

Lucasium туысының небары бірнеше түрі ғана Австралияға тән. 7 см ұзындығы бар мұнаралы геконның үсті қызғылт қоңыр түсті, ал кремі сары жолақты дөңгелек жотасының айналасында тізбектей біріккен дөңгелектер орналасқан, содан да оған мұнаралы гекон деген ат қойылған. Денесінің қабырғалары бойында ақшыл дақты бір-бір сызықтар жүреді, ал қара қоңыр мүшелері мен денесін қоршап тұрған ұсақ дақтар шашыраңқы орналасқан. Бұл геконның мұрыны тұмсық емес, дөңгелек (мұрын тесігімен байланысқан), қызғылт қоңыр түсті, ал жоғарғы қабағы ақ немесе кремі сары, көзді жаба алмайды, қорғай алмайды немесе тазарта алмайды, керісінше көзді қорғаныш мөлдір қабықшалармен жабады. Көзді таза ұстау үшін олар ұзын, жалпақ тілдерімен көзді сүртіп тазартады. Көзі салыстырмалы түрде үлкен, күндіздің уақытында қарындаш тәрізді тік сопақ нұсқасы, ал қараңғыда дөңгелек және толық болады. Құйрығы денесінің тікелей жалғасы болып табылады, ал бастапқы құйрықтың денеден төменге қарайғы үлгісі жалғасады, бірақ қара қоңыр немесе дақты қараңғырақ құйрықтарды қайта жасай алады. Мұнаралы геконның бақайлары жалпақ, бүгілмейді, жабысқақ төсемдері жоқ және көбінесе ақшыл түсті болады. Мұнаралы геконның аяқтарына тауға өрмелеуге қолайлы емес. Бұл гекон түнгі жануар. Күндіз жасырынып, түнде сыртқа шығып, тамақ іздеп үлкен қашықтықтарды жүзеді.

Тарату

Мәржән геккондары Австралияның барлық штаттарында және Солтүстік территориясындағы құрғақ, шөлейтті және жартылай шөлейтті климат аймақтарында таралған.

Экология және тіршілік ортасы

Маңдайлы геккон – Австралия материгінің саванналық ормандардан бастап шұңқырлы құмды төбелерге дейінгі әртүрлі құрғақ шөлдік ортасында кездесетін құрлықта (жер бетінде) өмір сүретін жануар. Күндіз ол жәндіктер мен сарышаяндардың қуыстарына тығынады, ал түнде ашық жерлерде аң аулайды. Бұл жылдам қозғалатын геккон тамақ іздеп үлкен аумақтарды шарлайды.

Көбею

Мәрмәртектес геккон жұмыртқа туады, яғни тірі тумайды, жұмыртқа салады. Аналықтары бір ретте 2 жұмыртқадан салады. Австралияның көптеген бауырымен жорғалаушылары сияқты, гекконның да көбейту маусымы қыркүйектің соңынан желтоқсанға дейін созылады. Аталықтарында жұпталған жыныс мүшелері бар, олардың әрқайсысы дербес.

Диета

Мәрмәр кекірегі, көптеген басқа кішкентай кесірткелер сияқты, негізінен жәндіктермен қоректенеді. Жағы қысқа, жіңішке тістермен қоршалған, алайда олжаны шайнаудың орнына, кекірегі оны ұрып жібереді.

Қауіптер

Қауіптерге ортаның жойылуы және иттің, мысықтың, түлкінің сияқты бауырсақтандырылған жыртқыштар кіреді.