Ішек түйілуі: себептері, белгілері және емдеу жолдары
Bowel obstruction
Ішек түйілуі – ас қорыту өнімдерінің қозғалысын бөгеуші жағдай. Белгілері: іш ауруы, құсу, ісіну, газ шығудың тоқтауы. Тарихы көне заманға дейін барады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ішек түйілуі, сондай-ақ ішек бұғу деп те аталады, – ас қорыту өнімдерінің қалыпты жылжуына кедергі келтіретін ішектердің механикалық немесе функционалдық бұзылуы. Кіші немесе үлкен ішек зардап шегуі мүмкін. Симптомдар мен белгілеріне іш ауыру, құсу, ісіну және газ шығармау кіреді. Бұл жағдай еркектер мен әйелдерге тең дәрежеде әсер етеді және кез келген жаста кездесуі мүмкін. Ішек түйілуі тарих бойында белгілі болған, оның жағдайлары б.з.д. 1550 жылғы Эберс папирусында және Гиппократ еңбектерінде сипатталған.
Bowel obstruction, also known as intestinal obstruction, is a mechanical or functional obstruction of the intestines which prevents the normal movement of the products of digestion. Either the small bowel or large bowel may be affected. Signs and symptoms include abdominal pain, vomiting, bloating and not passing gas. Both sexes are equally affected and the condition can occur at any age. Bowel obstruction has been documented throughout history, with cases detailed in the Ebers Papyrus of 1550 BC and by Hippocrates.
Емдеу
Кіші және ірі ішектің бітелуін емдеу бастапқыда ұқсас, ал операциясыз емдеу көбінесе бастапқы емдеу стратегиясы болып табылады, себебі кіші ішектің көптеген бітелуі операциясыз емдеу арқылы өздігінен шешіледі. Пациенттерді хирургиялық команда бейнелеу кезінде жақсару белгілері мен бітелудің жойылғаны үшін қадағалайды; егер бітелу жойылмаса, себепші зақымды емдеу үшін хирургиялық араласу қажет. Ірі ішектің қатерлі бітелуінде, эндоскопиялық түрде орнатылған өздігінен кеңейтілмелі металл стенттер хирургияға дейінгі көпір ретінде немесе паллиативтік ем ретінде бітелуді уақытша жеңілдету үшін қолданылуы мүмкін. Ішек бітелуінің түрін диагностикалау әдетте ең тиімді емдеу түрін анықтау алдында іштің қарапайым рентген суреті, ішек контрасты зерттеулері, компьютерлік томография немесе ультрадыбыстық тексеру арқылы жүргізіледі. Ішектегі қатерлі ісік салдарынан туындаған, операция жасауға болмайтын бітелуі бар адамдарға парентеральды тамақтанудың пайдасы бар-жоғын анықтау үшін қосымша зерттеулер қажет.
Treatment of small and large bowel obstructions are initially similar and non operative management is usually the initial management strategy as the majority of small bowel obstruction resolve spontaneously with non operative management. Patients are monitored by the surgical team for signs of improvement and resolution of the obstruction on imaging; if the obstruction does not clear then surgical management for the treatment of the causative lesion is required. In malignant large bowel obstruction, endoscopically placed self expanding metal stents may be used to temporarily relieve the obstruction as a bridge to surgery, or as palliation. Diagnosis of the type of bowel obstruction is normally conducted through initial plain radiograph of the abdomen, luminal contrast studies, computed tomography scan, or ultrasonography prior to determining the best type of treatment. Further research is needed to find out if parenteral nutrition is of benefit to people with an inoperable blockage of the bowel caused by advanced cancer.
Кіші ішектің тұйықталуы
Ішек тамырларының бітелуін басқаруда, хирургиялық афоризм жиі келтіріледі: "күн шығып, батуына дейін ішек тамырларының бітелуіне жол бермеңіз", себебі шамамен 5,5% жағдайда...
In the management of small bowel obstructions, a commonly quoted surgical aphorism is: "never let the sun rise or set on small bowel obstruction" because about 5.5%
Ішек декомпрессиясына көмектесу үшін мұрын арқылы асқазанға кішкентай иілгіш түтік (назогастрикалық түтік) енгізілуі мүмкін. Бұл түтік ыңғайсыз, бірақ іштің құрысуын, ісінуін және құсуды жеңілдетеді. Интравеноздық терапия қолданылады және несеп шығаруды катетер арқылы бақылауға болады. Көптеген науқастарда ішек тамырларының бітелуі бастапқыда консервативті емделеді, өйткені көптеген жағдайларда ішек өзі ашылады. Кейбір жабысулар босап, бітелу жойылады. Науқас күніне бірнеше рет тексеріледі және оның жағдайы нашарламауы үшін рентген суреттері түсіріледі. Консервативті емдеуге назогастрикалық түтік салу, сусыздануды және электролиттік бұзылыстарды түзету кіреді. Ауырсынуды басу үшін опиоидтар қолданылуы мүмкін, бірақ ішек қозғалысын баяулатуы мүмкін болғандықтан, басқа да ауырсынуды басушы дәрілер артық. Науқас құсып жатса, құсуға қарсы дәрілер берілуі мүмкін. Жабысулардың тудырған бітелуі көбінесе операциясыз жойылады. Егер бітелу толық болса, әдетте операция қажет. Көптеген науқастар консервативті емдеумен 2–5 күн ішінде жақсарады. Егер бітелудің себебі қатерлі ісік болса, операция жасау – жалғыз емдеу. Ішек резекциясы жасаған немесе жабысуларды жойған науқастар тамақтанып, жүре алатын болғанша бірнеше күн ауруханада қалады. Кронов ауруы, перитонеальды карциноматоз, склерозданушы перитонит, сәулелік энтерит және босанғаннан кейінгі ішек бітелуінен туындаған кіші ішек бітелуі әдетте консервативті емделеді, яғни операциясыз.
A small flexible tube (nasogastric tube) may be inserted through the nose into the stomach to help decompress the dilated bowel. This tube is uncomfortable but relieves the abdominal cramps, distention, and vomiting. Intravenous therapy is utilized and the urine output may be monitored with a catheter in the bladder. Most people with SBO are initially managed conservatively because in many cases, the bowel will open up. Some adhesions loosen up and the obstruction resolves. The patient is examined several times a day, and X ray images are made to ensure he or she is not getting clinically worse. Conservative treatment involves insertion of a nasogastric tube, correction of dehydration and electrolyte abnormalities. Opioid pain relievers may be used for patients with severe pain but alternate pain relievers are preferred as opioids can decrease bowel motility. Antiemetics may be administered if the patient is vomiting. Adhesive obstructions often settle without surgery. If the obstruction is complete surgery is usually required. Most patients improve with conservative care in 2–5 days. When the obstruction is cancer, surgery is the only treatment. Those with bowel resection or lysis of adhesions usually stay in the hospital a few more days until they can eat and walk. Small bowel obstruction caused by Crohn's disease, peritoneal carcinomatosis, sclerosing peritonitis, radiation enteritis, and postpartum bowel obstruction are typically treated conservatively, i. e. without surgery.
Болжам
Ишемиялық емес SBO жағдайларының болжамы жақсы, өлім-жітім көрсеткіші 3–5% құрайды, ал ишемиялық SBO үшін болжамы орташа, өлім-жітім көрсеткіші 30% дейін жетеді. Қатерлі ісікке байланысты SBO жағдайлары күрделірек және қатерлі ісікті, қайталануды және метастаздарды емдеу үшін қосымша шаралар қажет етеді, сондықтан олардың болжамы нашарлау болады. Қатерлі ішек бұғаулануы бар науқастарға хирургиялық араласуды мұқият қарастыру қажет, себебі ол қысқа мерзімде симптомдарды жеңілдеткенімен, өлім-жітім және қайта бұғаулану қаупі жоғары. Құрсақ қуысының кез келген хирургиялық араласуы болашақта кіші ішек бұғаулануының қаупін арттырады. АҚШ денсаулық сақтау жүйесінің статистикасы бойынша, SBO операциясынан өткен науқастардың 30 күн ішінде қайта жатқызылу көрсеткіші 18,1% құрайды. Ірі құрсақ операциясынан кейін науқастардың 90% астамы жабысуларға шалдығады. Бұл жабысулардың жиі кездесетін салдары – кіші ішек бұғаулануы, созылмалы іш ауруы, кіші таз ауруы және бедеулік.
The prognosis for non ischemic cases of SBO is good with mortality rates of 3–5%, while prognosis for SBO with ischemia is fair with mortality rates as high as 30%. Cases of SBO related to cancer are more complicated and require additional intervention to address the malignancy, recurrence, and metastasis, and thus are associated with a more poor prognosis. Surgical options in patients with malignant bowel obstruction need to be considered carefully as while it may provide relief of symptoms in the short term, there is a high risk of mortality and re obstruction. All cases of abdominal surgical intervention are associated with increased risk of future small bowel obstructions. Statistics from U. S. healthcare report 18.1% re admittance rate within 30 days for patients who undergo SBO surgery. More than 90% of patients also form adhesions after major abdominal surgery. Common consequences of these adhesions include small bowel obstruction, chronic abdominal pain, pelvic pain, and infertility.