Аномиялық афазия – сөз табуда қиыншылық тудыратын жеңіл афазия түрі. Атауларды, етістерді еске түсіруде мәселелер, сөйлеу өрнегі сақталған. Семантикалық афазия туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Аномикалық афазия (сонымен қатар дисномия, номиналды афазия және амнезиялық афазия деп те аталады) – адамдарда сөздерді еске түсіруде қиындықтар туындайтын, айтқысы келген сөздерді (әсіресе зат есімдер мен етістіктерді) таба алмайтын афазияның жеңіл, сұйық түрі. Ал аномия – бұл сөздік қорын қолданудағы жетіспеушілік және афазияның барлық түрлерінің белгісі. Дегенмен, егер негізгі мәселе сөздерді еске түсіру болса, онда пациентке аномикалық афазия диагнозы қойылады. Аномия белгілері бар афазиясы бар адамдар бір затты толыққанды сипаттауға және тіпті оның қолданылуын көрсету үшін қолдарын пайдалануға қабілетті, бірақ сол затты атауға қажетті сөзді таба алмайды. Аномикалық афазиямен ауыратын пациенттердің сөйлеуінің еркін ағысы, қайталау қабілеті, түсіну және грамматикалық дұрыстығы сақталған болады.
Anomic aphasia (also known as dysnomia, nominal aphasia, and amnesic aphasia) is a mild, fluent type of aphasia where individuals have word retrieval failures and cannot express the words they want to say (particularly nouns and verbs). By contrast, anomia is a deficit of expressive language, and a symptom of all forms of aphasia, but patients whose primary deficit is word retrieval are diagnosed with anomic aphasia. Individuals with aphasia who display anomia can often describe an object in detail and maybe even use hand gestures to demonstrate how the object is used, but cannot find the appropriate word to name the object. Patients with anomic aphasia have relatively preserved speech fluency, repetition, comprehension, and grammatical speech.
Түрлері
Сөз таңдау аномиясы – төменгі сопақша уақытша аймақтың зақымдануынан туындайды. Осы аномия түрінде науқас затты қалай пайдалануды біледі, заттар тобынан дұрыс таңдай алады, бірақ оның атын атауға шамасы келмейді. Сөз таңдау аномиясы бар кейбір науқастарда жануарлар немесе түстер сияқты нақты бір заттардың атауын табуда қиындықтар туындауы мүмкін. «Түс аномиясы» деп аталатын түрінде науқас түстерді ажырата біледі, бірақ оларды атымен немесе заттың түсін атауға келмейді. Олар түстерді санаттарға бөле алады, бірақ олардың атауын білмейді. Семантикалық аномия бұрыштық гирустың зақымдануынан пайда болады. Бұл – сөздердің мағынасын жоғалтумен байланысты бұзылыс. Семантикалық аномиясы бар науқастарда атау тапшылығы тану тапшылығымен бірге жүреді. Демек, сөз таңдау аномиясы бар науқастардан өзгеше, семантикалық аномиясы бар науқастар мақсатты заттың атын берген кезде де, заттар тобынан дұрыс затты таңдай алмайды. Фонемалық алмастыру аномиясы – төменгі париетальді аймақтың зақымдануынан туындайды. Науқастарда сөйлеу ағыны сақталғанмен, сөзбе-сөз және жаңа сөздерден құралған парафазия байқалады. Сөзбе-сөз парафазия – фонемалардың дұрыс емес ауыстырылуы, ал жаңа сөздерден құралған парафазия – нақты сөздердің орнына қолданылмаған сөздерді пайдалану. Науқастың атау қабілеті парафазиямен бұзылады. Аномия генетикалық себептерден немесе мидың париетальді немесе уақытша бөліктеріне жарақат, инсульт немесе ми ісігі салдарынан туындауы мүмкін. Аномиялық афазия көбінесе құрылымдық зақымданулардан туындаса да, олар Альцгеймер ауруында (аномия Альцгеймер ауруының артқы кортикальды атрофиясының түріндегі ең ерте тілдік бұзылысы болуы мүмкін) немесе басқа да нейродегенеративті ауруларда да басталуы мүмкін. Кейбір мамандар Верник аймағының зақымдануы, яғни мидың сөйлеуді түсіну аймағының зақымдануы аномиямен байланысты деп санайды, себебі науқастар естіген сөздерді түсіне алмайды. Көптеген сарапшылар Брока немесе Верник аймағының зақымдануы аномияның негізгі себебі деп есептегенімен, қазіргі зерттеулер сол жақ париетальді бөліктің зақымдануы аномиялық афазияның себебі екенін көрсетіп отыр. Бір зерттеуде сөзді қайталау тестісі және фМРТ қолданылып, ми ұлпасындағы белсенділіктің ең жоғары деңгейі мен зақымдану орналасқан жері анықталды. Аномиялық афазия сол жарты шардың әртүрлі бөліктеріндегі зақымданулармен байланысты болса, ауыр және оқшауланған аномия терең уақытша доңғалақтың немесе бүйірлік уақытша-басқарақтың зақымдануының белгісі саналады. Бұл аймақтардағы зақымдану инфаркттың басым артқы ми артериясы (АМА) қамтамасыз ететін аймақтарымен шектелген науқастарда байқалады және бұл синдромды артқы ми артериясы синдромы деп атайды.
Word selection anomia is caused by damage to the posterior inferior temporal area. This type of anomia occurs when the patient knows how to use an object and can correctly select the target object from a group of objects, and yet cannot name the object. Some patients with word selection anomia may exhibit selective impairment in naming particular types of objects, such as animals or colors. In the subtype known as color anomia, the patient can distinguish between colors but cannot identify them by name or name the color of an object. The patients can separate colors into categories, but they cannot name them. Semantic anomia is caused by damage to the angular gyrus. This is a disorder in which the meaning of words becomes lost. In patients with semantic anomia, a naming deficit is accompanied by a recognition deficit. Thus, unlike patients with word selection anomia, patients with semantic anomia are unable to select the correct object from a group of objects, even when provided with the name of the target object. Phonemic substitution anomia results from damage to the inferior parietal area. Patients maintain fluent output but exhibit literal and neologistic paraphasia. Literal paraphasia is the incorrect substitution of phonemes, and neologistic paraphasia is the use of non real words in the place of real words. Patient's naming ability is contaminated by paraphasia. Anomia can be genetic or caused by damage to various parts of the parietal lobe or the temporal lobe of the brain due to traumatic injury, stroke, or a brain tumor. While anomic aphasia is primarily caused by structural lesions, they may also originate in Alzheimer's disease (anomia may be the earliest language deficit in posterior cortical atrophy variant of Alzheimer's) or other neurodegenerative diseases. Other experts believe that damage to Wernicke's area, which is the speech comprehension area of the brain, is connected to anomia because the patients cannot comprehend the words that they are hearing. Although many experts have believed that damage to Broca's area or Wernicke's area are the main causes of anomia, current studies have shown that damage in the left parietal lobe is the cause of anomic aphasia. One study was conducted using a word repetition test as well as fMRI in order to see the highest level of activity as well as where the lesions are in the brain tissue. While anomic aphasia is associated with lesions throughout the left hemisphere, severe and isolated anomia has been considered a sign of deep temporal lobe or lateral temporo occipital damage. Damage to these areas is seen in patients showing infarction limited to regions supplied by the dominant posterior cerebral artery (PCA) and is referred to as posterior cerebral artery syndrome.
Диагностика
Аномиялық афазияның дамуын анықтаудың ең жақсы жолы – ауызша және бейнелеу сынақтарын қолдану. Бұл екі тәсілдің үйлесімі тиімдірек көрінеді, себебі әрқайсысы жеке қолданылғанда жалған оң немесе жалған теріс нәтижелер беруі мүмкін. Мысалы, ауызша сынақ сөйлеу қабілетінің бұзылуын және мәселенің сөйлеуді жасауда немесе түсінуде екенін анықтау үшін қолданылады. Альцгеймер ауруымен ауыратын науқастарда сөйлеу проблемалары деменциямен немесе прогрессивті афазиямен байланысты болуы мүмкін, оларға аномия да кіруі мүмкін. Көбінесе МРТ сканері арқылы жүзеге асырылатын бейнелеу сынағы, мидағы зақымдануды картаға түсіруге немесе зақымдануды көруге өте қолайлы. Дегенмен, бейнелеу өзіндік аномияны диагностикалай алмайды, өйткені зақымдану ақ затты немесе доға тәрізді байланысты зақымдауға жеткілікті тереңдікте орналаспауы мүмкін. Алайда, аномиялық афазияны мидағы нақты зақымдану орнымен байланыстыру өте қиын. Сондықтан, сөйлеу және бейнелеу сынақтарының комбинациясы ең жоғары сезімталдыққа және ерекшелікке ие. Афазияны диагностикалауда Филадельфиялық атау тесті (ФНТ) сияқты атау беру сынақтары да қолданылады. Атау берудің талдауы оқу, суреттерді жіктеу және сөздерді жіктеумен салыстырылады. Афазия синдромдарының арасында атау беру мінез-құлқы жағынан айтарлықтай ұқсастық бар, бірақ аномиялық афазиядағы адамдар ең аз фонемалық қателер мен көп сөзді айналастыруды қолданады. Бұл нәтижелер аномиялық афазияда басқа афазия синдромдарымен салыстырғанда сөз өндірудің азырақ қиындығын көрсетеді. Кейбір зерттеулерде аномиялық афазияны анықтау үшін Аахен афазия тесті (AAT) қолданылды, ол ми жарақатынан кейін тілдің жұмыс істеуін тексереді. Бұл тесттің мақсаты: афазияның бар-жоғын анықтау; сөйлеушінің тілдік қабілеттерінің профилін әртүрлі тілдік режимдерге (сөйлеу, тыңдау, оқу, жазу) және тілдік сипаттаманың әртүрлі деңгейлеріне (фонология, морфология, семантика және синтаксис) сәйкес ұсыну; кез келген бұзылудың ауырлығын өлшеу. Бұл тест 2012 жылы зерттеуге қатысқан науқастарға жүргізілді, және зерттеушілер AAT-ның атау беру субтестісінде науқастардың сәйкес атау беруде қиындықтарын көрсеткенін және шығара алмаған сөздерін айналастырумен алмастыруға бейім екенін анықтады. Батыс афазия батареясы – афазияның кіші түрлерін жіктеу және афазиялық бұзылудың ауырлығын бағалау мақсатымен жүргізілетін тағы бір тест. Тест төрт тілдік және үш орындалу саласынан тұрады. Синдромды жіктеу төрт тілдік субтесттердегі нәтижелердің үлгісімен анықталады, олар спонтанды сөйлеуді, түсінуді, қайталауды және атауды бағалайды. Сөйлеуді қайталау сынағында қажетті сөздерді немесе сөйлемдерді пациенттің анық ести алмауы жағдайында, алдымен естуді тексеру маңызды. Сөйлеу сынақтарында адамнан жиі қолданылатын сөздері бар сөйлемді қайталау сұралады; егер адам сөзді анықтай алмаса, бірақ оны сипаттай алса, онда адамда аномиялық афазия болуы мүмкін. Алайда, толық сенімді болу үшін, тест субъектісі фМРТ сканерінде жүргізіледі, сөйлеу арқылы белсендірілген зақымданулар мен аймақтардың нақты орналасуы анықталады. Субъектілер көбінесе есімді есіне түсіре алмайтындықтан немесе есіне түсіре алмайтын белгілі бір сөзді білдіру үшін айналма сөздерді (айналма түрде сөйлеу) қолданады. Кейде, субъектке сылтау берілгенде, ол есімді еске түсіре алады. Сонымен қатар, науқастар грамматикалық тұрғыдан дұрыс сөйлей алады; басты мәселе – бір затты немесе адамды анықтау үшін тиісті сөзді табу. Кейде, субъектілер бір затты не істеу керектігін біледі, бірақ оған әлі де атау бере алмайды. Мысалы, егер субъектке апельсин көрсетілсе және оның аты қандай деп сұралса, субъект затты қабықтай алатынын және жей алатынын жақсы білуі мүмкін, тіпті мұны іс-әрекеттермен немесе тіпті ауызша жауаптармен көрсете алады; алайда олар заттың "апельсин" деп аталғанын еске түсіре алмайды. Кейде, бұл жағдайға ұшыраған адам көп тілді болғанда, олар дұрыс сөзді табуға тырысқанда сөйлейтін тілді шатастыруы мүмкін (қасақана кодты ауыстыру).
The best way to see if anomic aphasia has developed is by using verbal and imaging tests. The combination seems to be most effective, since either test done alone may give false positives or false negatives. For example, the verbal test is used to see if a speech disorder presents, and whether the problem is in speech production or comprehension. Patients with Alzheimer's disease have speech problems linked to dementia or progressive aphasias, which can include anomia. The imaging test, mostly done using MRI scans, is ideal for lesion mapping or viewing deterioration in the brain. However, imaging cannot diagnose anomia on its own because the lesions may not be located deep enough to damage the white matter or the arcuate fasciculus. However, anomic aphasia is very difficult to associate with a specific lesion location in the brain. Therefore, the combination of speech tests and imaging tests has the highest sensitivity and specificity. Picture naming tests, such as the Philadelphia Naming Test (PNT), are also utilized in diagnosing aphasias. Analysis of picture naming is compared with reading, picture categorizing, and word categorizing. There is a considerable similarity among aphasia syndromes in terms of picture naming behavior, however anomic aphasiacs produced the fewest phonemic errors and the most multiword circumlocutions. These results suggest minimal word production difficulty in anomic aphasia relative to other aphasia syndromes. Anomic aphasia has been diagnosed in some studies using the Aachen Aphasia Test (AAT), which tests language functioning after brain injury. This test aims to: identify the presence of aphasia; provide a profile of the speaker's language functioning according to different language modalities (speaking, listening, reading, writing) and different levels of linguistic description (phonology, morphology, semantics, and syntax); give a measure of severity of any breakdown. This test was administered to patients participating in a study in 2012, and researchers found that on the naming subtest of the AAT patients showed relevant naming difficulties and tended to substitute the words they could not produce with circumlocutions. The Western Aphasia Battery is another test that is conducted with the goal of classifying aphasia subtypes and rating the severity of the aphasiac impairment. The test is composed of four language and three performance domains. Syndrome classification is determined by the pattern of performance on the four language subtests, which assess spontaneous speech, comprehension, repetition, and naming. Doing a hearing test first is important, in case the patient cannot clearly hear the words or sentences needed in the speech repetition test. In the speech tests, the person is asked to repeat a sentence with common words; if the person cannot identify the word, but he or she can describe it, then the person is highly likely to have anomic aphasia. However, to be completely sure, the test is given while a test subject is in an fMRI scanner, and the exact location of the lesions and areas activated by speech are pinpointed. Subjects often use circumlocutions (speaking in a roundabout way) to avoid a name they cannot recall or to express a certain word they cannot remember. Sometimes, the subject can recall the name when given clues. Additionally, patients are able to speak with correct grammar; the main problem is finding the appropriate word to identify an object or person. Sometimes, subjects may know what to do with an object, but still not be able to give a name to the object. For example, if a subject is shown an orange and asked what it is called, the subject may be well aware that the object can be peeled and eaten, and may even be able to demonstrate this by actions or even verbal responses; however, they cannot recall that the object is called an "orange". Sometimes, when a person with this condition is multilingual, they might confuse the language they are speaking in trying to find the right word (inadvertent code switching).
Менеджмент
Аномиялық афазияны толыққанды емдеуге ешқандай әдіс жоқ. Дегенмен, емдеулер сөз табу дағдыларын жақсартуға көмектеседі. Аномиясы бар адам көптеген сөздерді еске түсіруде қиындықтарға тап болса да, мысалы, жалпы атаулар, есімдер, етістіктер және т.б., көптеген зерттеулер объектілердің атауларын немесе есімдерді емдеудің оңалту зерттеулерінде үміт беретінін көрсетті. Емдеу барысында жағымды ынталандыру көрсетіледі. Емдеу кезінде сөз табу қабілеті артады, бірақ оңалту кезеңінен кейін екі аптадан соң сөздерді анықтау қабілеті төмендейді. Аномиялық афазияны емдеудің басқа әдістеріне айналмалы сөздікпен атау терапиясы (CIN) жатады, онда пациент атауға көмектесу үшін айналмалы сөздік қолданады, тек берілген белгілі бір түйсіндіктен кейін суреттелген нысанды атауды емес. Нәтижелер көрсетіп тұрғандай, пациент осы терапияны қабылдағанда нысандарды дұрыс атауға жақсырақ қабілетті, себебі CIN семантика мен фонология арасындағы әлсіреген байланысты нығайтады, өйткені пациенттер көбінесе нысанның мақсатын біледі, бірақ оны ауызша айта алмайды. Аномиядан зардап шеккендердің отбасылары мен достары үшін де қиындықтар туындайды. Осы қиындықтарды жеңудің бір жолы – клиникалық терапиямен бірге қолданылғанда тиімді компьютерлік емдеу үлгілері. Лиманн және басқалар аномиялық пациенттерге компьютерлік көмекпен терапия (CAT) сеанстарын және дәстүрлі терапия сеанстарын емдеу тізіміндегі сөздермен бірге жүргізді. Кейбір пациенттерге аномия симптомдарын жеңілдетуге көмектесетін препарат (леводопа) берілді, ал басқалары плацебо алды. Зерттеушілер препараттың емдеу тізіміндегі жақсаруға елеулі әсер етпегенін анықтады, бірақ CAT сеанстарынан кейін пациенттердің көпшілігі жақсарды. Олар осы компьютерлік емдеу түрінің аномиялық пациенттерде атау қабілетін арттыруға тиімді деген қорытындыға келді. Сонымен қатар, бір зерттеуде «оң жақ маңдай-шақпа қабығына қатысты (анодальды) транскраниалды тікелей токтың әсері» зерттелді, бұл мидың тілмен байланысты болып көрінетін бөлігі. Электрлік стимуляция созылмалы афазиясы бар пациенттерде тіл үйрену нәтижелерін жақсартады. Контекстік қайталау емдеуі – бұл семантикалық, фонологиялық немесе байланыссыз суреттердің атауларын қайталап қайталауды қамтитын техника. Лексикалық-семантикалық өкілдікке қол жеткізуі бұзылған пациенттер атаудың ұзақ мерзімді жақсаруын көрсетпейді, бірақ семантикаға жақсы қол жеткізілімі бар пациенттер ұзақ мерзімді пайда көреді. Өзін-өзі бағыттау стратегияларын дамыту сөздерді еске түсіруді жеңілдетеді. Пациенттер қиындықсыз еске түсіре алатын негізгі сөздерді анықтайды және бір дыбыстан басталатын, бірақ еске түсіруге болмайтын сөздер мен сөздер арасындағы байланысты орнатады. Содан кейін пациенттер мақсатты нысанның сөзін еске түсіруді жеңілдету үшін түйсіндік сөзді пайдалануды үйренеді.
No method is available to completely cure anomic aphasia. However, treatments can help improve word finding skills. Although a person with anomia may find recalling many types of words to be difficult, such as common nouns, proper nouns, verbs, etc., many studies have shown that treatment for object words, or nouns, has shown promise in rehabilitation research. Throughout the process, positive encouragement is provided. The treatment shows an increase in word finding during treatment; however, word identifying decreased two weeks after the rehabilitation period. Other methods in treating anomic aphasia include circumlocution induced naming therapy (CIN), wherein the patient uses circumlocution to assist with his or her naming rather than just being told to name the item pictured after given some sort of cue. Results suggest that the patient does better in properly naming objects when undergoing this therapy because CIN strengthens the weakened link between semantics and phonology for patients with anomia, since they often know what an object is used for, but cannot verbally name it. Anomia is often challenging for the families and friends of those affected by it. One way to overcome this is computer based treatment models, effective especially when used with clinical therapy. Leemann et al. provided anomic patients with computerized assisted therapy (CAT) sessions, along with traditional therapy sessions using treatment lists of words. Some of the patients received a drug known to help relieve symptoms of anomia (levodopa), while others received a placebo. The researchers found that the drug had no significant effects on improvement with the treatment lists, but almost all of the patients improved after the CAT sessions. They concluded that this form of computerized treatment is effective in increasing naming abilities in anomic patients. Additionally, one study researched the effects of using "excitatory (anodal) transcranial direct current stimulation" over the right temporoparietal cortex, a brain area that seems to correlate to language. The electrical stimulation seemed to enhance language training outcome in patients with chronic aphasia. Contextual repetition priming treatment is a technique which involves repeated repetition of names of pictures that are related semantically, phonologically, or are unrelated. Patients with impaired access to lexical semantic representations show no long term improvement in naming, but patients with good access to semantics show long term benefits. Development of self cueing strategies can also facilitate word retrieval. Patients identify core words that can be retrieved without struggle, and establish a relationship between cue words and words that begin with the same sound but cannot be retrieved. Patients then learn to use the cue word to facilitate word retrieval for the target object.
Эпидемиология
Көптеген түрлі топтарда аномия болуы мүмкін және болады. Мысалы, инсульт алған саңырау науқастар семантикалық және фонологиялық қателерді көрсете алады, есту қабілеті бар аномиямен ауыратын науқастар сияқты. Зерттеушілер осы топты қол аномиясы деп атаған. Көптілді науқастар көбінесе өте еркін меңгерген тілдерінің біреуінде ғана аномияны күштірек сезінеді. Дегенмен, қай тіл – бірінші меңгерген тілі ме, екінші ме – көбірек зардап шегетіні туралы мәліметтер келіспейді. Аномиямен ауыратын балаларға жасалған зерттеулер көрсеткендей, емделген балалардың көпшілігі мидың пластикалық қабілетінің көмегімен қалыпты тіл дағдыларын қайта меңгере алады. Алайда, бас жарақаттарынан туындаған аномиялық афазиясы бар балаларға қатысты ұзақ мерзімді зерттеулер жарақат алғаннан кейін бірнеше жыл өткен соң да сөздерді табудағы кемшілік белгілері сақталып қалатынын көрсетті. Осы қалған симптомдар кейіннен оқуда қиындықтар туғызуы мүмкін.
Many different populations can and do have anomia. For instance, deaf patients who have had a stroke can demonstrate semantic and phonological errors, much like hearing anomic patients. Researchers have called this subtype sign anomia. Multilingual patients typically experience anomia to a greater degree in just one of their fluent languages. However, evidence conflicts as to which language – first or second – is impacted more. Research on children with anomia has indicated that children who undergo treatment are, for the most part, able to gain back normal language abilities, aided by brain plasticity. However, longitudinal research on children with anomic aphasia due to head injury shows that even several years after the injury, some signs of deficient word retrieval are still observed. These remaining symptoms can sometimes cause academic difficulties later on.
Пациенттер
Бұл бұзылыс ауруы бар және жоқ адамдар үшін өте көңілді жағдай тудыруы мүмкін. Аномиялық афазиясы бар адамдар нақты сөзді білгенімен, оны еске түсіре алмай қалуы мүмкін, бұл әңгіме барысында барлығына қиындық тудыруы мүмкін. Оңтайлы ынталандырулар көмектеседі.
This disorder may be extremely frustrating for people with and without the disorder. Although the persons with anomic aphasia may know the specific word, they may not be able to recall it and this can be very difficult for everyone in the conversation. Positive reinforcements are helpful.