Кіріспе

Радиодағы қиял-ғажайып және қорқынышты бағдарлама "Қоңырауын тигізбеңіз, өтінемін!" – "Шаяндар сөнді" бағдарламасын жасаған Уиллис Купердің радиолық қиял-ғажайып және қорқынышты бағдарламасы. Эрнест Чаппел – шоудың дикторы және бас рөлдегі актер. "Қоңырауын тигізбеңіз, өтінемін!" алғаш рет 1947 жылдың 8 маусымында Mutual Broadcasting System арнасында көрсетілді, ал соңғы бөлімі 1949 жылдың 25 маусымында ABC арнасында эфирге шықты. Барлығы 106 бағдарлама көрсетілді, олардың өте азы қайталанды. Бастапқыда көп назар алмаған "Қоңырауын тигізбеңіз, өтінемін!" американдық радио драмасының алтын ғасырындағы ең үздік туындылардың бірі деп мойындалды. Гламорган университетінің профессоры Ричард Дж. сериалды жан-жақты талдап, Купер мен Чаппелдің "таңғажайып түпнұсқалық туындыларын жасағанын" айтты. Ол бағдарламаны "ерекше жұмыс" деп сипаттап, Куперді "қорқыныш радиосының ең ұлы шеберлерінің бірі" деп атады, ал Джон Дуннинг шоуды "көркем және бай қиялы бар қуатты сериал" деп сипаттады.

"Төртбұл тақтасындағы зат"

Quiet, Please-дің ең жоғары бағаланған эпизоды "The Thing on the Fourble Board" (1948 жылдың 9 тамызы), мұнай алаңында жұмыс істейтін, дерриктің платформасында жасырынып отырған таинсты жер астындағы жаратылысты кездестіретін жұмысшы туралы. Ерекше атауы – мұнайшылардың жаргоны: мұнай дерригінің "fourble board" дегені – тік қойылған бұрғылау құбырларының төрт ұзындығына дейін жететін тар платформа (екі құбырдың ұзындығы "double", үш құбыр "thribble", ал төрт құбыр "fourble" деп аталады). Оқиғаның күшті әсерінен кейбір жанкүйерлер бұл эпизодты ең жақсы радио қорқыныш бағдарламаларының бірі деп санайды. Гламорган университетінің профессоры Ричард Дж. Хэнд "The Thing on the Fourble Board" радио қорқынышының ең көрнекті мысалы ғана емес, сонымен қатар кейде жалпы радио драмасының ең жақсы үлгілерінің бірі ретінде айтылады деп атап көрсетеді. Әсіресе Сесил Ройдың жаратылыстың дауысын сомдауы тиімді болды. Ол өте қысқа ғана уақыт ойнағанымен, Ройдың дауысы (адамнан мүлдем ажыратылмаған) Дуннингтің айтуынша, ондаған жылдар өткен соң да қорқыныш пен суықтық сезімін тудырады. Хэндтің сөзіне сәйкес, Купердің эпизодқа арналған сценарийі тым күрделі және көп қабатты болды, мұнай платформасындағы жұмысшылардың күнделікті қызметтерінің шынайы егжей-тегжейлерін "жер асты" немесе Hollow Earth аңыздары сияқты элементтермен үйлестіріп, сонымен қатар крекен сияқты теңіз әңгімелерін ишарамен еске түсірді.

Мета-фантастика

Радио бағдарламалары түрлі метафикциялық тәсілдерді қолданғанмен, "Қоян, өтінемін" бағдарламасы ең тиімді және қызықты мысалдарды ұсынды деуге болады. Хэнд Купердің "көргендерге рөлдер жасауды ұнататынын" – пассивті тыңдаушы, жасырын тыңдаушы, тіпті оқиғаның өзіне қатысы бар адам рөлін жаратуды айтады. Эллисон сюжетті әңгімелеп (кем дегенде бірнеше онжылдықтан кейін есінде қалған нұсқасын, уақыт кейбір бөлшектерін өзгерткен болуы мүмкін екенін мойындайды) және сұрайды: "Он бес жыл бұрын, он жыл бұрын, тіпті бес жыл бұрын естіген, көрген немесе оқыған қанша әңгімені бүгін осылай анық есіңізде сақтайсыз? Ал мен "Five Miles Down" бағдарламасын кем дегенде қырық жыл бұрын естігенмін. Ол әлі де менімен бірге". Эллисонның есте сақтауы толыққанды дұрыс емес: ол оқиғаның "Қырықжылдардың басында" "Қоян, өтінемін" бағдарламасында көрсетілгенін айтады, бірақ шындығында ол 1940 жылдардың соңындағы "Құпия саяхатшы" атты басқа бағдарламаның бір бөлімі болған. 2004 жылы Эллисон Роберт Артур мен Дэвид Коганның (Уайлис Купер емес) жазған "Five Miles Down" сценарийін қайта жасауға қатысты, бұл шара Радио драма, вариация және комедияны сақтау және дамыту қоғамының съезінде өтті. Ол "шоуда актерлік өнер көрсетіп, режиссураға көмектесті" және бала кезінде осы эпизодты естігенін есіне алды.

Эпизодтың әсері

1948 жылдың 17 қазанында "And Jeannie Dreams of Me" атты эпизодта Стивен Фостердің "Жанақ қоңыр шашы бар" әні маңызды рөл атқарды. Эпизод бойында бұл ән үнемі қолданылады, ал эпизодтың атауы – әннің атауының кері тізбегі болып табылады, бұл эпизодтың тақырыбын алдын ала болжауға мүмкіндік береді.