Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бір мамандық иелері арасындағы қарым-қатынас
Relationship between members of one profession
Коллегиалдық – бұл әріптестер арасындағы қарым-қатынас. Әріптес – бірдей мамандық иесі. Әріптестер ортақ мақсатқа бірігіп, сол мақсатқа жету үшін бір-бірінің қабілеттерін құрметтейді. Әріптес – мамандық бойынша немесе азаматтық немесе діни қызметтегі серіктес. Тарырақ мағынада, университет немесе колледж профессорлары бір-бірінің әріптестері болып табылады. Ұйымдарды зерттейтін әлеуметтанушылар "коллегиалдық" сөзін бюрократия ұғымымен салыстыру үшін техникалық мағынада қолданады. Макс Вебер сияқты классикалық авторлар коллегиалдылықты автократтардың сарапшылар мен мамандардың монократиялық және кейде еріксіз билікке қарсы тұруын болдырмау үшін пайдаланатын ұйымдастыру құралы деп санайды. Соңғы кезде Элиот Фридсон (АҚШ), Малкольм Уотерс (Австралия) және Эммануэль Лазега (Франция) сияқты авторлар коллегиалдылықтың қазір толыққанды ұйымдық форма ретінде қарастырылуы мүмкін екенін айтты.
Collegiality is the relationship between colleagues. A colleague is a fellow member of the same profession. Colleagues are those explicitly united in a common purpose and respect each other's abilities to work toward that purpose. A colleague is an associate in a profession or in a civil or ecclesiastical office. In a narrower sense, members of the faculty of a university or college are each other's colleagues. Sociologists of organizations use the word 'collegiality' in a technical sense, to create a contrast with the concept of bureaucracy. Classical authors such as Max Weber consider collegiality as an organizational device used by autocrats to prevent experts and professionals from challenging monocratic and sometimes arbitrary powers. More recently, authors such as Eliot Freidson (USA), Malcolm Waters (Australia), and Emmanuel Lazega (France) have said that collegiality can now be understood as a full fledged organizational form.
Рим республикасында
Рим республикасында коллегиалдық – билікті бірнеше адамға бөліп, олардың өкілеттіктерін тексеру, соның ішінде тағы бір патшаның билікке келуіне жол бермеу және лауазым иелерінің тиімді жұмыс істеуін қамтамасыз ету мақсатымен әр лауазымда кем дегенде екі адам болу практикасы еді. Римдік коллегиалдыққа мысалдар: екі консул және цензор, алты претор, сегіз квестор, төрт эдил, он трибун және децемвирлер. Төтенше жағдайларда тағайындалған судьялар, диктаторлар және magister equitum бұл ереженің шегінен тыс саналды.
In the Roman Republic, collegiality was the practice of having at least two people in each magistracy in order to divide power among several people and check their powers, both to prevent the rise of another king and to ensure more productive magistrates. Examples of Roman collegiality include the two consuls and censors, six praetors, eight quaestors, four aediles, ten tribunes and decemviri. Exceptions include extraordinary magistrates, dictators and the magister equitum.
Католик шіркеуінде
Рим-католик шіркеуінде коллегиалдық, ең алдымен, "Папаның жергілікті шіркеулердің епископтарымен бірлесіп, олардың тиісті тәуелсіздігін құрметтей отырып, шіркеуді басқаруына" қатысты және Екінші Ватикан кеңесімен қайта жаңғыртылды. Екінші Ватикан соборы кезіндегі маңызды өзгерістердің бірі – епископтар конференцияларын қолдау және Папаның Епископтар синодын құруы болды. Папалық қызметін бастағаннан бері, Аргентина епископтары конференциясына екі рет төраға болып сайланған Папа Франциск шіркеу ілімінің дамуында коллегиалдық және синодалдық рөлді арттыруды жақтады.
In the Roman Catholic Church, collegiality refers primarily to "the Pope governing the Church in collaboration with the bishops of the local Churches, respecting their proper autonomy." and was revitalized by the Second Vatican Council. One of the major changes during the Second Vatican Council was the council's encouragement of bishops' conferences and the Pope's establishment of the Synod of Bishops. From the beginning of his papacy, Pope Francis, who had twice been elected head of the Argentine Bishops' Conference, has advocated increasing the role of collegiality and synodality in the development of Church teachings.