Кіріспе

Тынық мұхитының солтүстік-батысындағы үнді тайпасы судың химиялық формуласы Хох немесе Чалаат ("Хох өзенінде өмір сүретіндер" немесе "Хох өзенінің халқы") – АҚШ-тың батыс Вашингтон штатындағы жергілікті американ тайпасы. Тайпа Вашингтон штатының Олимпия түбегіндегі Тынық мұхитының жағалауында қоныстанған. Хох тайпасы 1855 жылдың 1 шілдесінде Квинолт шарты жасалғаннан кейін Джефферсон округінің Тынық мұхитының жағалауындағы Хох өзенінің сағасына орналасқан Хох үнді резервациясына көшіп келді. Резервацияның жер ауданы және 2000 жылғы халық санауы бойынша 102 адам тұрды, оның 81-і – жергілікті американдықтар. Ол Форкс қаласына солтүстікке қарай және Квиетс қаласына (Квинолт үнді резервациясында) оңтүстікке қарай жақын орналасқан. Өзен олардың мәдениетінің орталық бөлігін құрайды. Олардың негізгі ресурстары кедр ағаштары, лосось және жақын жердегі өсімдіктер болды. Сонымен қатар, олар Шығыс Вашингтонға, Алаптар мен Ұлы жазықтарға жақын орналасқан басқа тайпалармен сауда-саттық жүргізді.

Атауы

Хох өзенінің және оның атымен аталған Хох тайпасының аты Квинольт тіліндегі өзеннің húxw деген атауынан шыққан. Хохтар өздерін Чалаат немесе Чалат' ("Оңтүстік өзенінің халқы", яғни Хох өзені) деп атайды, олардың Хох өзеніне берген аты – Ча’лакат’сит немесе Чалак’асит, бұл "Оңтүстік өзені" дегенді білдіреді.

Тарих

Аборигендер заманында Хох суайдынында, тіпті оның жоғарғы ағысында да, жасырын ешқандай жер болған жоқ. Хох өзенінің жағалауында кемінде жеті тұрақты елді мекен орналасқан, олардың көпшілігі балық аулауға арналған құрылғылармен жабдықталған. Өзен олардың балық аулау орындарына, аң аулау, қаптап беру және азық-түлік жинау жерлеріне дейін жетектейтін өзен арнасы ғана емес, сонымен қатар жылдық циклдарының бір бөлігі ретінде жиналған лосось пен тұщы су балықтарының өсіп-өркендейтін жері болды. Суайдынға олардың ата-бабаларының жерленген жерлері, олардың күшті қорғаушы рухтарының жасырын орналасқан жерлері, отбасылық лагерьлер және ресурстар жинау аймақтарының жанындағы жазғы үйлер кірді, бұл мүліктер ұрпақтан-ұрпаққа беріліп келген. Бұдан басқа, атаулы ескерткіштер, ритуалдар мен мифтермен байланысты орындар, өзен бойындағы жолдар болды. Хох (Чалаат) халқы өздерінің дәстүрлі жерлерін де, резервациясын да ChalAt’i’lo t’sikAti деп атайды, (“Хох өзенінде тұратын халыққа тиесілі жер”). Хохтар (Chalá·at) бүгінде Quileute тайпасының бір бөлігі саналғанымен, бастапқы Хох тілі шын мәнінде Quinault тілі болды және олар Quinault тайпасымен туыс болды. Quileute тайпасымен араласудан кейін, Хохтар екі тілді тайпаға айналды, Quileute тіліне басымдық берілгенше, екі тілде де – Quileute және Quinault тілінде сөйледі. Алайда, қазіргі таңда бұл үш тайпаның көпшілігі америкалық ағылшын тілін өздерінің ана тілі ретінде қабылдады. Хохтардың өмір салты, Солтүстік-Батыс жағалауындағы көптеген тайпалар сияқты, лосось аулаумен тығыз байланысты болды.

Этноботаника

Хохтар Vaccinium myrtilloides-ті пайдаланады. Олар жемісті шикі жейді, жидектерді қайнатып, соустың құрамына қосады, сондай-ақ жидектерді консервілеп қысқы азық ретінде сақтайды.