Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үстіңгі Батыс жағы (UWS) – Нью-Йорк қаласындағы Манхэттен ауданындағы аудан. Ол шығысында Орталық саябақпен, батысында Гудзон өзенімен, оңтүстігінде Батыс 59-шы көшемен, солтүстігінде Батыс 110-шы көшемен шектеседі. Үстіңгі Батыс жағы оңтүстікке қарай Hell's Kitchen, оңтүстік-шығысқа қарай Columbus Circle және солтүстікке қарай Morningside Heights аудандарына жақын орналасқан. Орталық саябаққа қарама-қарсы орналасқан Үстіңгі Шығыс жағы сияқты, Үстіңгі Батыс жағы да бай, негізінен тұрғын үй ауданы. Көптеген тұрғындары Мидтаун мен Төменгі Манхэттеннің коммерциялық аймақтарында жұмыс істейді. Үстіңгі Шығыс жағындағы Музейлік миль ауданы сияқты, Үстіңгі Батыс жағы Манхэттеннің мәдени және интеллектуалдық орталықтарының бірі саналады. Колумбия университеті мен Барнард колледжі ауданның солтүстігінде орналасқан, ал Америка табиғи тарих мұражайы орталығына жақын, Нью-Йорк технология институты Колумбус шеңберінің жанында, ал Линкольн сахналық өнер орталығы мен Фиорелло Х. ЛаГуардия арнаулы мектебі оңтүстік шетінде орналасқан. Үстіңгі Батыс жағы Манхэттеннің 7-ауданының бөлігі болып табылады және оның негізгі пошталық кодтары 10023, 10024, 10025 және 10069. Батыс 96-шы көшеден солтүстікке және Бродвейден шығысқа қарай орналасқан аймақ Манхэттен аңғары деп те аталады. Амстердам даңғылының батысынан Риверсайд саябағына дейінгі аймақ бір кезде Блумингдейл ауданы деп белгілі болған. Батыстан шығысқа қарай Үстіңгі Батыс жағының даңғылдары: Риверсайд Драйв, Вест-Энд даңғылы (11-ші даңғыл), Бродвей, Амстердам даңғылы (10-шы даңғыл), Колумбус даңғылы (9-шы даңғыл) және Орталық саябақ батысы (8-ші даңғыл). Бродвейдің 66 блогы ауданның тірегін құрайды және ауданның оңтүстік шетіндегі басқа даңғылдармен қиылысып, диагональ бойынша солтүстікке қарай жүреді. 78-ші көшеден жоғары Бродвей солтүстікке қарай басқа даңғылдармен қатар жүреді. Бродвей Колумбус шеңберінде (59-шы көше) Орталық саябақ батысымен қиылысып, ауданға кіреді, Линкольн алаңында (65-ші көше) Колумбус даңғылын, Верди алаңында (71-ші көше) Амстердам даңғылын кесіп өтеді, содан кейін Страус паркінде (Блумингдейл алаңы, 107-ші көше) Вест-Энд даңғылымен бірігеді. Дәстүрлі түрде аудан бұрынғы Харсенвилл ауылынан, ескі Блумингдейл жолынан (қазіргі Бродвей) және 65-ші көшеден басталып, батысқа Хадсон өзені бойындағы теміржол аулаларына, содан кейін солтүстікке 110-шы көшеге дейін, жердің Морнингсайд Хайтсқа дейін көтерілгеніне дейін созылған. Линкольн орталығының салынуымен оның аты, мүмкін шындыққа сай емес, 58-ші көшеге дейін созылды. Колумбус шеңберіндегі Тайм Уорнер орталығының корпоративтік кеңсесі мен қымбат пәтерлерінің пайда болуымен және Дональд Трамп салған Риверсайд Оңтүстік пәтер кешенімен 58-ші көшеден 65-ші көшеге дейінгі аймақ көбінесе жылжымайтын мүлік агенттері тарапынан Линкольн сквері деп аталады, олар бұл аймақтың Үстіңгі Батыс жағымен байланысты емес, өзгеше атмосферасы бар екенін мойындайды. Бұл ауданның тарихи атына оралу.
The Upper West Side (UWS) is a neighborhood in the borough of Manhattan in New York City. It is bounded by Central Park on the east, the Hudson River on the west, West 59th Street to the south, and West 110th Street to the north. The Upper West Side is adjacent to the neighborhoods of Hell's Kitchen to the south, Columbus Circle to the southeast, and Morningside Heights to the north. Like the Upper East Side opposite Central Park, the Upper West Side is an affluent, primarily residential area with many of its residents working in commercial areas of Midtown and Lower Manhattan. Similarly to the Museum Mile district on the Upper East Side, the Upper West Side is considered one of Manhattan's cultural and intellectual hubs, with Columbia University and Barnard College located just to the north of the neighborhood, the American Museum of Natural History located near its center, the New York Institute of Technology in the Columbus Circle proximity and Lincoln Center for the Performing Arts and Fiorello H. LaGuardia High School located at the south end. The Upper West Side is part of Manhattan Community District 7, and its primary ZIP Codes are 10023, 10024, 10025, and 10069. The area north of West 96th Street and east of Broadway is also identified as Manhattan Valley. The overlapping area west of Amsterdam Avenue to Riverside Park was once known as the Bloomingdale District. From west to east, the avenues of the Upper West Side are Riverside Drive, West End Avenue (11th Avenue), Broadway, Amsterdam Avenue (10th Avenue), Columbus Avenue (9th Avenue), and Central Park West (8th Avenue). The 66 block stretch of Broadway forms the spine of the neighborhood and runs diagonally north–south across the other avenues at the south end of the neighborhood; above 78th Street Broadway runs north parallel to the other avenues. Broadway enters the neighborhood at its juncture with Central Park West at Columbus Circle (59th Street), crosses Columbus Avenue at Lincoln Square (65th Street), Amsterdam Avenue at Verdi Square (71st Street), and then merges with West End Avenue at Straus Park (aka Bloomingdale Square, at 107th Street). Traditionally the neighborhood ranged from the former village of Harsenville, centered on the old Bloomingdale Road (now Broadway) and 65th Street, west to the railroad yards along the Hudson, then north to 110th Street, where the ground rises to Morningside Heights. With the construction of Lincoln Center, its name, though perhaps not the reality, was stretched south to 58th Street. With the arrival of the corporate headquarters and expensive condos of the Time Warner Center at Columbus Circle, and the Riverside South apartment complex built by Donald Trump, the area from 58th Street to 65th Street is increasingly referred to as Lincoln Square by realtors who acknowledge a different tone and ambiance than that typically associated with the Upper West Side. This is a reversion to the neighborhood's historical name.
Американың түпкүлкілері мен отарлаушылар
Солтүстік өзенінің жағасындағы құмды қойнаулардың үстіндегі ұзын, биік тіктеу Ленапе халқының сирек пайдаланған немесе кесіп өткен жері болды. 96-шы көше арқылы өтетіндей ағын аңғарларының және солтүстік-шығыс және шығыстағы батпақты жерлердің үйлесімі, Верхний Вест-Сайдтың бір бөлігін Ленапелердің бақыланатын өрттерінен қорғаған болуы мүмкін; жүйелі жер беті өрттерінің болмауы тығыз өсімдік жамылғысына және өртке төзімсіз ағаштарға, мысалы, американдық қарағайға әкелді. 18-шы және 19-шы ғасырдың басында, Блумдингдейл жолы бойында колониялық Нью-Йорктің ең әсем үйлері орналасқан. 19-шы ғасырдың бірінші жартысында бұл жер кішкентай, қала сыртындағы виллалармен толып кетті, ал ғасырдың ортасында кейбір аудандары айтарлықтай төмен деңгейлі болып кетті.
The long high bluff above useful sandy coves along the North River was little used or traversed by the Lenape people. A combination of the stream valleys, such as that in which 96th Street runs, and wetlands to the northeast and east, may have protected a portion of the Upper West Side from the Lenape's controlled burns; lack of periodic ground fires results in a denser understory and more fire intolerant trees, such as American Beech. In the eighteenth and early nineteenth century, the Upper West Side to be contained some of colonial New York's most ambitious houses, spaced along Bloomingdale Road. It became increasingly infilled with smaller, more suburban villas in the first half of the nineteenth century, and in the middle of the century, parts had become decidedly lower class.
Блумингдейл ауданы
"Блумингдейл ауданы" атауы Үстіңгі Вест-Сайдтың бір бөлігін – қазіргі Манхэттен аңғары ауданын, 96-шы және 110-шы көшелер арасында орналасқан, шығысында Амстердам даңғылымен, батысында Риверсайд драйвімен, Риверсайд паркімен және Гудзон өзенімен шектелетін аймақты көрсету үшін қолданылған. Атауының шығу тегі Жаңа Нидерландқа голланд қоныс салушылары берген сипаттамаға байланысты, әрине, гүл егілетін аймақтағы Блумендаль қаласынан. Атау "Блумингдейл" немесе "Блумингдейл ауданы" деп ағылшын тіліне аударылды, ол Манхэттеннің батыс жағын шамамен 23-ші көшеден бастап Холлоу Вэйге дейін (қазіргі 125-ші көше) қамтыды. Бұл аймақ 1703 жылы реттелген Блумингдейл жолы бойындағы фермалар мен ауылдардан тұрды. Блумингдейл жолы 1868 жылы Бульвар деп аталды, себебі фермалар мен ауылдар құрылыс учаскелеріне бөлініп, қала құрамына енді. 18 ғасырда бұл жерде көптеген фермалар мен қаланың бай тұрғындарының ауылдық үйлері орналасқан, олардың ішіндегі ең ірісі – Апторп фермасы. Бұл аймақтың басты артериясы – Блумингдейл жолы, ол Бродвей мен Боуэри Лейннің (қазіргі Төртінші даңғыл) қосылған жерінен (қазіргі Юнион-скверде) басталып, солтүстікке қарай Морингиссайд Хайтс қаласындағы қазіргі 116-шы көшеге дейін созылды, ал одан әрі солтүстікке қарай Кингсбридж жолы деп аталды. Қазіргі Үстіңгі Вест-Сайд шегінде бұл жол Харсенвилл, Стрикер шығанағы және Блумингдейл ауылы сияқты аудандардан өтті. 1838–1842 жылдары қазіргі Амстердам даңғылы мен Колумб даңғылы аралығынан өткен Кротон су құбырының салынуымен, ауданның солтүстік бөлігі су құбырының шығысында Манхэттен аңғарына, ал батысында Блумингдейлге бөлінді. Блумингдейл, 19 ғасырдың соңғы жартысында, 110-шы көшеден оңтүстікке қарай орналасқан ауылдың атауы болды.
The name "Bloomingdale District" was used to refer to a part of the Upper West Side – the present day Manhattan Valley neighborhood – located between 96th and 110th Streets and bounded on the east by Amsterdam Avenue and on the west by Riverside Drive, Riverside Park, and the Hudson River. Its name was a derivation of the description given to the area by Dutch settlers to New Netherland, likely from Bloemendaal, a town in the tulip region. The name was Anglicized to "Bloomingdale" or "the Bloomingdale District", covering the west side of Manhattan from about 23rd Street up to the Hollow Way (modern 125th Street). It consisted of farms and villages along a road (regularized in 1703) known as the Bloomingdale Road. Bloomingdale Road was renamed The Boulevard in 1868, as the farms and villages were divided into building lots and absorbed into the city. By the 18th century it contained numerous farms and country residences of many of the city's well off, a major parcel of which was the Apthorp Farm. The main artery of this area was the Bloomingdale Road, which began north of where Broadway and the Bowery Lane (now Fourth Avenue) join (at modern Union Square) and wended its way northward up to about modern 116th Street in Morningside Heights, where the road further north was known as the Kingsbridge Road. Within the confines of the modern day Upper West Side, the road passed through areas known as Harsenville, Strycker's Bay, and Bloomingdale Village. With the building of the Croton Aqueduct passing down the area between present day Amsterdam Avenue and Columbus Avenue in 1838–42, the northern reaches of the district became divided into Manhattan Valley to the east of the aqueduct and Bloomingdale to the west. Bloomingdale, in the latter half of the 19th century, was the name of a village that occupied the area just south of 110th Street.
19 ғасырдың аяғындағы дамуы
Үстіңгі Батыс жақтағы өзен жағалауының көп бөлігі кеме қадамы, көлік және өндіріс дәлізі болды. 1830-шы жылдардың соңында Нью-Йорк қаласын Олбаниге қосу үшін Хадсон өзені темір жолының құрылысқа рұқсаты берілді және ол тез арада өзен жағалауымен созылды. 1850 және 60-жылдардағы Орталық парктің құрылысы сияқты өнеркәсіптік емес дамудың маңызды бір жобасы, көптеген шарлаушыларды өздерінің лашықтарын Үстіңгі Батыс жаққа көшіруге мәжбүр етті. Көршілістің кейбір бөлімдері шарлаушылардың тұрғындары, пансионаттар және даулы таверналардың әртүрлі жиынтығына айналды. Осы даму кезінде Блумингдейл жолының ескі атауы жойылды және Бродвей атауы солтүстікке қарай кеңейтіліп, бұрынғы төменгі Блумингдейл жолын қамтыды. 1868 жылы қала Харсенвиллден солтүстікке қарай Блумингдейл жолының бөлігін түзеу және деңгейлеу жұмыстарын бастады, ол «Батыс бульвары» немесе «Бульвар» деп аталды. Ол ғасыр соңына дейін осы атауды сақтап, содан кейін Бродвей атауы оны толығымен ығыстырды. Көршілістің дамуы 1860 және 70-жылдары Орталық парк салынып жатқан кезде де қалып қойды, содан кейін 1873 жылғы экономикалық дағдарыс салдарынан тоқтап қалды. 1870-ші жылдардағы Тоғызыншы даңғылдың (1890 жылы Колумбус даңғылы деп қайта аталды) енгізілуімен және 1890-шы жылдардағы Колумбия университетінің Морнингсайд Хайтсқа көшірілуімен жағдай өзгерді, ол бір кезде Блумингдейл психиатриялық ауруханасының жерінде орналасқан еді. Риверсайд паркі 1866 жылы жоспарланды және қалалық парктер комиссары Эндрю Хасвелл Гриннің күш-жігері арқылы штаттық заң шығарушы орган ресми түрде бекітті. Парктің алғашқы бөлігі 1872 жылы экспроприация арқылы сатып алынды және құрылыс Фредерик Ло Олмстед фирмасы жасаған жоба бойынша басталды, ол іргелес, әдемі қисық Риверсайд драйвын да жобалады. 1937 жылы комиссар Роберт Мозестің басшылығымен парктің ауданы кеңейтілді, негізінен Хадсон өзені темір жолының жолын жабатын жаяу жүргіншілерге арналған жаяу жол құрылды. Мозес ландшафт сәулетшісі Гилмор Д. Кларкпен бірге ойын алаңдарын, ерекше тас өңдеулерді және 79-шы көшедегі қайық тұрағын қосты, сонымен қатар Генри Хадсон паркінің құрылысы арқылы жаяу жүргіншілердің өзен жағалауына тікелей қол жеткізуін шектеді. Роберт Кароның «Мозес, Билік иесі» атты кітабында айтылғандай, Риверсайд паркі көбінесе ақ халық тұратын аудандарда орналасқан көптеген ыңғайлылықтармен жоспарланған, ал Гарлемге жақын аудандарға көңіл аз болды. Риверсайд паркі, Орталық парк сияқты, 20-шы ғасырдың соңында, негізінен Риверсайд паркі қорының, азаматтық топтың күш-жігері арқасында қайта жаңғырды. Олардың күш-жігері мен қаланың қолдауының арқасында парктің көп бөлігі жақсартылды. Парктің өзен жағалауындағы Хадсон өзенінің жасыл жолы жаяу жүргіншілер мен велосипедшілер үшін танымал бағыт болып табылады; парктің жасыл жолының созылмалы бөлігі өзендегі жаяу жолында 83-ші және 91-ші көшелер арасында орналасқан.
Much of the riverfront of the Upper West Side was a shipping, transportation, and manufacturing corridor. The Hudson River Railroad line right of way was granted in the late 1830s to connect New York City to Albany, and soon ran along the riverbank. One major non industrial development, the creation of Central Park in the 1850s and '60s, caused many squatters to move their shacks into the Upper West Side. Parts of the neighborhood became a ragtag collection of squatters' housing, boarding houses, and rowdy taverns. As this development occurred, the old name of Bloomingdale Road was being chopped away and the name Broadway was progressively applied further northward to include what had been lower Bloomingdale Road. In 1868, the city began straightening and grading the section of the Bloomingdale Road from Harsenville north, and it became known as "Western Boulevard" or "The Boulevard". It retained that name until the end of the century, when the name Broadway finally supplanted it. Development of the neighborhood lagged even while Central Park was being laid out in the 1860s and '70s, then was stymied by the Panic of 1873. Things turned around with the introduction of the Ninth Avenue elevated in the 1870s along Ninth Avenue (renamed Columbus Avenue in 1890), and with Columbia University's relocation to Morningside Heights in the 1890s, using lands once held by the Bloomingdale Insane Asylum. Riverside Park was conceived in 1866 and formally approved by the state legislature through the efforts of city parks commissioner Andrew Haswell Green. The first segment of park was acquired through condemnation in 1872, and construction soon began following a design created by the firm of Frederick Law Olmsted, who also designed the adjacent, gracefully curving Riverside Drive. In 1937, under the administration of commissioner Robert Moses, of land were added to the park, primarily by creating a promenade that covered the tracks of the Hudson River Railroad. Moses, working with landscape architect Gilmore D. Clarke also added playgrounds, and distinctive stonework and the 79th Street Boat Basin, but also cut pedestrians off from direct access to most of the riverfront by building the Henry Hudson Parkway by the river's edge. According to Robert Caro's book on Moses, The Power Broker, Riverside Park was designed with most of the amenities located in predominantly white neighborhoods, with the neighborhoods closer to Harlem getting shorter shrift. Riverside Park, like Central Park, underwent a revival late in the 20th century, largely through the efforts of the Riverside Park Fund, a citizen's group. Largely through their efforts and the support of the city, much of the park has been improved. The Hudson River Greenway along the river edge of the park is a common route for pedestrians and bicyclists; an extension to the park's greenway runs between 83rd and 91st Streets on a promenade in the river itself.
Метроның кеңейтілуі
1868 жылы қазір бұзылған IRT Ninth Avenue Line ашылды – қаланың алғашқы көтерілген темір жолы, ол Америка Азамат соғысынан кейінгі он жылдықта салынды. Үстіңгі Батыс жағы 1885 жылдан 1910 жылға дейін құрылыс шарына толы болды, бұл 1904 жылы қаланың алғашқы метро желісінің ашылуымен тікелей байланысты. Ол қазіргі IRT Broadway–Seventh Avenue Line-ның бір бөлігін құрады, метро станциялары 59-шы, 66-шы, 72-ші, 79-шы, 86-шы, 91-ші, 96-шы, 103-шы, 110-шы, 116-шы және 125-ші көшелерде орналасқан. Бұл аймақтың тұрғын үйлермен дамуын одан әрі жеделдетті. Вест-Энд даңғылындағы әсем биік үйлер мен Амстердам даңғылы мен Риверсайд драйв арасындағы көшелердегі таунхаустардың бәрі де жиырмасыншы ғасырдың Ұлы депрессияға дейінгі жылдары салынған. Құрылыс техникасындағы революция, Төменгі Манхэттенге қарағанда жердің төмен құны, метроның келуі және бұрын қымбат болған лифттердің қолжетімділігі орта тапқа арналған ірі пәтерлер салуға мүмкіндік берді. Бұл ғимараттардың ауқымдылығы мен стилі ауданның жиырма бірінші ғасырға дейін көбінесе өзгермеген күйінде қалуының бір себебі. 1940 жылы Колумбус даңғылынан өтетін IRT Ninth Avenue Line жоғары көтерілген темір жолы жабылды. 1950-ші және 1960-шы жылдары Шығыс Еуропа мен Кариб аймағынан иммигранттар көшіп келді. 1960 жылдары Линкольн өнер орталығы ашылды.
1868 saw the opening of the now demolished IRT Ninth Avenue Line – the city's first elevated railway – which opened in the decade following the American Civil War. The Upper West Side experienced a building boom from 1885 to 1910, thanks in large part to the 1904 opening of the city's first subway line, which comprised, in part, what is now a portion of the IRT Broadway–Seventh Avenue Line, with subway stations at 59th, 66th, 72nd, 79th, 86th, 91st, 96th, 103rd, 110th, 116th, and 125th Streets. This further stimulated residential development of the area. The stately tall apartment blocks on West End Avenue and the townhouses on the streets between Amsterdam Avenue and Riverside Drive, which contribute to the character of the area, were all constructed during the pre depression years of the twentieth century. A revolution in building techniques, the low cost of land relative to lower Manhattan, the arrival of the subway, and the popularization of the formerly expensive elevator made it possible to construct large apartment buildings for the middle classes. The large scale and style of these buildings is one reason why the neighborhood has remained largely unchanged into the twenty first century. In 1940, the elevated IRT Ninth Avenue Line over Columbus Avenue closed. Immigrants from Eastern Europe and the Caribbean moved in during the '50s and the '60s. The Lincoln Center for the Performing Arts opened in the 1960s.
Энклавтар
1900 жылдары 67-ші көшеден оңтүстікке қарайғы аймақта афроамерикалықтар көп тұрды және бұл аймақ испан-американ соғысында Теодор Рузвельттің Кубадағы Сан-Хуан төбесіне шабуыл жасаған афроамерикалық сарбаздарды еске алу үшін "Сан-Хуан төбесі" деген атқа ие болды делінеді. 1960 жылы бұл аудан көпптерлі үйлермен құрылған қиын жағдайға толы шаруашылық болды, оның бұзуы "West Side Story" музыкалық фильміне сыртқы түсірілімдер жасауға мүмкіндік беру үшін кейінге қалдырылды. Содан кейін, 1962-1968 жылдары қалалық жаңару Линкольн өнер орталығы мен Линкольн мұнараларының салынуына әкелді. Үстіңгі Батыс жақ – маңызды еврей ауданы, онда өткен ғасырдың басында көшіп келген неміс еврейлері де, 1930 жылдары Гитлердің Еуропасынан қашқан еврей босқындары да тұрады. Бүгінде 85-ші және 100-ші көшелер арасындағы аймақта Израильден тыс жердегі ең ірі жас дәстүрлі еврей отбасыларының қауымдастығы орналасқан. Дегенмен, Үстіңгі Батыс жақта дәстүрлі емес еврейлердің де саны көп. Ауданның ішінде АҚШ-тағы ең көне еврей қауымы – Шеарит Израиль, Нью-Йорктегі екінші және үшінші ең көне ашкеназдық синагогасы – Бнай Ешурун, Родеф Шолом, Стивен Уайз еркін синагогасы және Яһуди орталығы, Вест-Сайд институционалы сияқты көптеген ірі синагогалар орналасқан.
In the 1900s, the area south of 67th Street was heavily populated by African Americans and supposedly gained its nickname of "San Juan Hill" in commemoration of African American soldiers who were a major part of Theodore Roosevelt's assault on Cuba's San Juan Hill in the Spanish–American War. By 1960, it was a rough neighborhood of tenement housing, the demolition of which was delayed to allow for exterior shots in the film musical West Side Story. Thereafter, urban renewal brought the construction of the Lincoln Center for the Performing Arts and Lincoln Towers apartments during 1962–1968. The Upper West Side is a significant Jewish neighborhood, populated with both German Jews who moved in at the turn of last century, and Jewish refugees escaping Hitler's Europe in the 1930s. Today the area between 85th Street and 100th Street is home to the largest community of young Modern Orthodox singles outside of Israel. However, the Upper West Side also features a substantial number of non Orthodox Jews. A number of major synagogues are located in the neighborhood, including the oldest Jewish congregation in the United States, Shearith Israel; New York's second oldest and the third oldest Ashkenazi synagogue, B'nai Jeshurun; Rodeph Sholom; the Stephen Wise Free Synagogue; and numerous others such as the Jewish Center, and West Side Institutional.
ХХ ғасырдың аяғындағы қалаларды жаңарту
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі жылдардан бастап, СПИД эпидемиясына дейін, ауданның, әсіресе 86-шы көшеден төменгі бөлігінде, гей халқы көп болды. Ауданның жағдайы нашарлағандықтан, ол жұмысшы табының гей ерлері үшін де, қалаға жаңа келгендер үшін де, алғашқы кеңсе қызметкерінің жұмысын іздегендер үшін де қолжетімді болды. Этностық тұрғыдан әртүрлі гей халқы, көбінесе испандар мен ақ нәсілділер, әртүрлі кіріс деңгейлері мен кәсіптерімен ауданның гей-барларына барып, оны қаладағы көптеген гей-анклавтардан ерекшелендірді. 1950-ші және 1960-шы жылдардағы ақ гей ерлердің келуі Үстіңгі Батыс жағының жаңаруын (gentrification) жеделдеткені жиі айтылады. Қалалық жаңарудың келесі кезеңінде, Жоғарғы Вест-Сайдтың оңтүстік-батыс бұрышын құраған теміржол аулалары Риверсайд Паркінің оңтүстікке қарай кеңейтілген Риверсайд Оңтүстік тұрғын үй жобасымен алмастырылды. Риверсайд Оңтүстіктің дамуы 40 жылдық тарихқа ие болды, көбінесе өте қиын болды, 1962 жылы Нью-Йорк Орталық темір жолы Amalgamated Lithographers Union бірлестігімен бірлесіп, 12 000 пәтерлік, Litho City деп аталатын аралас пайдалануды ұсынды. Кейіннен кеңейтілген, бірақ қысқа ғұмырлы Penn Central темір жолының банкроттығы басқа ұсыныстар мен әлеуетті әзірлеушілерді әкелді. Ең көп қарсылық тудырған жоба - Дональд Трамптың 1985 жылғы "Телевизиялық қала" тұжырымдамасы болды, ол 152 қабатты кеңсе мұнарасы мен алты 75 қабатты тұрғын үй ғимаратын қамтыды. 1991 жылы азаматтық ұйымдардың коалициясы осы көлемнің жартысына жуығы тұрғын үй құрылысын ұсынды, содан кейін Трамппен келісімге келді. 2001 жылдың 11 қыркүйегіндегі оқиғалармен қауымдастықтың байланысы, Үстіңгі Вест-Сайд тұрғыны және Пулитцер сыйлығының иегері Дэвид Халберстамның өз үйінен бірнеше блок қашықтықта орналасқан Ladder Co 40 / Engine Co 35 ерлеріне арналған "Firehouse" кітабында көрсетілді. Бүгінде бұл аймақта бірнеше қайырымдылық мекемелері орналасқан; олардың бұзылмаған жер учаскелері Колумбия университеті мен Илаһи Сент-Джон соборы, сондай-ақ Риверсайд Драйвтегі Шваб сарайы сияқты жоғалған ескерткіштерге лайықты орын берді. Блумингдейл атауы әлі де Үстіңгі Вест-Сайдтың бір бөлігіне сілтеме жасауда қолданылады, негізінен ескі Блумингдейл ауылының орналасқан жері, 96-шы көшеден 110-шы көшеге дейін және Риверсайд паркінен шығысқа қарай Амстердам даңғылына дейінгі аймақ. Бродвей, Вест-Энд даңғылы, 106-шы және 107-ші көшелермен шектелген үшбұрышты блок, әдетте Штраус паркі (Исидор Штраус пен оның әйелі Иданың құрметіне аталған) деп белгіленсе де, 1907 жылы ресми түрде Блумингдейл алаңы деп аталды. Бұл ауданда Блумингдейл музыка мектебі және Нью-Йорк қоғамдық кітапханасының Блумингдейл ауданындағы филиалы да бар. Блумингдейл маңындағы ауданға Манхэттен аңғары деп аталатын Үстіңгі Батыс жағының әртүрлі және аз қамтылған бөлігі жатады, ол Колумбус даңғылы мен Манхэттен даңғылының төменгі беткейінде 96-шы көшеден 110-шы көшеге дейін орналасқан.
From the post WWII years until the AIDS epidemic, the neighborhood, especially below 86th Street, had a substantial gay population. As the neighborhood had deteriorated, it was affordable to working class gay men, and those just arriving in the city and looking for their first white collar jobs. Its ethnically mixed gay population, mostly Hispanic and white, with a mixture of income levels and occupations patronized the same gay bars in the neighborhood, making it markedly different from most gay enclaves elsewhere in the city. The influx of white gay men in the Fifties and Sixties is often credited with accelerating the gentrification of the Upper West Side. In a subsequent phase of urban renewal, the rail yards which had formed the Upper West Side's southwest corner were replaced by the Riverside South residential project, which included a southward extension of Riverside Park. The evolution of Riverside South had a 40 year history, often extremely bitter, beginning in 1962 when the New York Central Railroad, in partnership with the Amalgamated Lithographers Union, proposed a mixed use development with 12,000 apartments, Litho City, to be built on platforms over the tracks. The subsequent bankruptcy of the enlarged, but short lived Penn Central Railroad brought other proposals and prospective developers. The one generating the most opposition was Donald Trump's "Television City" concept of 1985, which would have included a 152 story office tower and six 75 story residential buildings. In 1991, a coalition of civic organizations proposed a purely residential development of about half that size, and then reached a deal with Trump. The community's links to the events of September 11, 2001 were evinced in Upper West Side resident and Pulitzer Prize winner David Halberstam's paean to the men of Ladder Co 40/Engine Co 35, just a few blocks from his home, in his book Firehouse. Today, this area is the site for several long established charitable institutions; their unbroken parcels of land have provided suitably scaled sites for Columbia University and the Cathedral of Saint John the Divine, as well as for some vanished landmarks, such as the Schwab Mansion on Riverside Drive. The name Bloomingdale is still used in reference to a part of the Upper West Side, essentially the location of old Bloomingdale Village, the area from about 96th Street up to 110th Street and from Riverside Park east to Amsterdam Avenue. The triangular block bound by Broadway, West End Avenue, 106th Street and 107th Street, although generally known as Straus Park (named for Isidor Straus and his wife Ida), was officially designated Bloomingdale Square in 1907. The neighborhood also includes the Bloomingdale School of Music and Bloomingdale neighborhood branch of the New York Public Library. Adjacent to the Bloomingdale neighborhood is a more diverse and less affluent subsection of the Upper West Side called Manhattan Valley, focused on the downslope of Columbus Avenue and Manhattan Avenue from about 96th Street up to 110th Street.
Демография
Халық санау мақсатында Нью-Йорк қаласының әкімдігі Үстіңгі Батыс жағын екі аудандық тізімдеу аймағының құрамына жатқызады: Үстіңгі Батыс жағы (105-ші көшеге дейін) және Линкольн-сквер (58-ші көшеге дейін), олар 74-ші көшемен бөлінеді. 2010 жылғы АҚШ халық санауының мәліметтері бойынша, Үстіңгі Батыс жағының жалпы халқы 193 867 адамды құрады, бұл 2000 жылы тіркелген 192 193 адамнан 1674 адамға (0,9%) өзгерді. Аймақтың ауданы белгіленбеген, ал тұрғындардың тығыздығы – белгіленбеген. Ауданның нәсілдік құрамы: 69,5% (134 735) ақ, 7,1% (13 856) афроамерикалық, 0,1% (194) американдық үнді, 7,6% (14 804) азиялық, 0% (48) Тынық мұхиты аралдарынан, 0,3% (620) басқа нәсілдерден және 2% (3 828) екі немесе одан көп нәсілден. Кез келген нәсілге жататын испандықтар мен латиноамерикандықтар халықтың 13,3% (25 782) құрады. 2000 жылдан 2010 жылға дейін Үстіңгі Батыс жағының нәсілдік құрамы шамалы өзгерді, ең ірі өзгерістер – азиялық халықтың 38% (4100) өсуі, афроамерикалық халықтың 15% (2435) азаюы және испандық/латиноамерикандық халықтың 8% (2147) өсуі болды. Ақ нәсілділер басымдық сақтап, 2% (2098) шамалы өсімді бастан өткерді, ал қалған нәсілдердің шағын тобы 1% (58) шамалы өсімді бастан өткерді. Екі санақ аймағын ескерсек, афроамерикалық және испандық/латиноамерикандық халықтың жалпы азаюы Үстіңгі Батыс жағында шоғырланған, ал испандық/латиноамерикандық халық Линкольн-скверде аздап өсті. Керісінше, ақ және азиялық халықтың өсуі көбінесе Линкольн орталығында, әсіресе ақ нәсілділер арасында байқалды. 59-шы көшеден 110-шы көшеге дейінгі Үстіңгі Батыс жағын қамтитын 7-ші аудандық округтің 2018 жылғы Нью-Йорк қаласының денсаулық сақтау профилі бойынша 214 744 тұрғыны бар, орташа өмір күтілуі 84,7 жылды құрайды. Бұл Нью-Йорк қаласының барлық аудандарының орташа өмір күтілуінен (81,2 жыл) жоғары. Көптеген тұрғындар ересектер: көпшілігі (34%) 25-44 жас аралығында, 27% - 45-64 жас аралығында, ал 18% - 65 жастан асқандар. Жастар мен студенттердің үлесі тиісінше 15% және 5% құрады. 2018 жылы Үстіңгі Батыс жағының шамамен 9% тұрғыны кедейлікте өмір сүрді, бұл Манхэттендегі 14% және Нью-Йорк қаласының 20% көрсеткіштерінен төмен. Манхэттендегі 7% және Нью-Йорк қаласындағы 9% көрсеткіштерімен салыстырғанда, әр жиырма тұрғынның бірі (5%) жұмыссыз болды. Пәтер төлемінің ауыртпалығы, яғни жалдамалы төлемді төлеуге қиындық тартатын тұрғындардың үлесі, Үстіңгі Батыс жағында 40% құрайды, бұл бүкіл округ бойынша және қала бойынша тиісінше 45% және 51% көрсеткіштерінен төмен. Бұл есептеулерге сүйенсек, 2018 жылы 7-ші аудандық округ жаңаруға ұшырамаған деп есептелмейді: денсаулық сақтау профиліне сәйкес, аудан 1990 жылы төмен табыс деңгейінде болған жоқ. Ол Нью-Йорк штатының Сенатының 30-шы және 47-ші округтерінде, Нью-Йорк штатының Ассамблеясының 67-ші, 69-шы және 75-ші округтерінде және Нью-Йорк қалалық кеңесінің 6-шы және 7-ші округтерінде орналасқан.
For census purposes, the New York City government classifies the Upper West Side as part of two neighborhood tabulation areas: Upper West Side (up to 105th Street) and Lincoln Square (down to 58th Street), divided by 74th Street. Based on data from the 2010 United States Census, the combined population of the Upper West Side was 193,867, a change of 1,674 (0.9%) from the 192,193 counted in 2000. Covering an area of , the neighborhood had a population density of The racial makeup of the neighborhood was 69.5% (134,735) White, 7.1% (13,856) African American, 0.1% (194) Native American, 7.6% (14,804) Asian, 0% (48) Pacific Islander, 0.3% (620) from other races, and 2% (3,828) from two or more races. Hispanic or Latino of any race were 13.3% (25,782) of the population. The racial composition of the Upper West Side changed moderately from 2000 to 2010, with the greatest changes being the increase in the Asian population by 38% (4,100), the decrease in the Black population by 15% (2,435), and the increase in the Hispanic / Latino population by 8% (2,147). The White population remained the majority, experiencing a slight increase of 2% (2,098), while the small population of all other races experienced a negligible increase of 1% (58). Taking into account the two census tabulation areas, the overall decreases in the Black and Hispanic / Latino populations were concentrated in the Upper West Side area, with the Hispanic / Latino population actually increasing by a smaller margin in Lincoln Square. On the other hand, the increases in the White and Asian populations were mostly in Lincoln Center, especially the White population. The entirety of Community District 7, which comprises the Upper West Side from 59th Street to 110th Street, had 214,744 inhabitants as of NYC Health's 2018 Community Health Profile, with an average life expectancy of 84.7 years. This is higher than the median life expectancy of 81.2 for all New York City neighborhoods. Most residents are adults: a plurality (34%) are between the ages of 25–44, while 27% are between 45 and 64, and 18% are 65 or older. The ratio of youth and college aged residents was lower, at 15% and 5% respectively. In 2018, an estimated 9% of Upper West Side residents lived in poverty, compared to 14% in all of Manhattan and 20% in all of New York City. One in twenty residents (5%) were unemployed, compared to 7% in Manhattan and 9% in New York City. Rent burden, or the percentage of residents who have difficulty paying their rent, is 40% in the Upper West Side, compared to the boroughwide and citywide rates of 45% and 51% respectively. Based on this calculation, as of 2018, Community District 7 is not considered to be gentrifying: according to the Community Health Profile, the district was not low income in 1990. It is in the New York State Senate's 30th and 47th districts, the New York State Assembly's 67th, 69th, and 75th districts, and the New York City Council's 6th and 7th districts.
Тұрғын үйлер
Орталық парк батысындағы, парққа қараған көп пәтерлі үйлер қаланың ең сәнді үйлерінің бірі болып есептеледі. 72-ші көшедегі «Дакота» үйінде Джон Леннон, Леонард Бернштейн және Лорен Баколл сияқты көптеген танымал тұлғалар тұрған. CPW-дегі басқа ғимараттардың ішінде төрт егіз мұнаралы құрылыс бар: Ирвин Чаниннің «Century» және «Majestic», Мулликен мен Моеллер фирмасының «Оруэлл үйі», сондай-ақ Эмери Роттың «Сан-Ремо» және «Эль-Дорадо» үйлері. Рот «Бэресфорд», «Алден» және Орталық парк батысындағы «Ардсли» үйлерін де жобалаған. Оның алғашқы маңызды тапсырысы – Бэллеэпок стиліндегі «Беллеклаир» қонақ үйі Бродвейде орналасқан, ал модерн стиліндегі «Нормандия» 86-шы көшедегі Риверсайдта тұр. Бродвей бойында «Бельнорд» (1908), «Апторп» (1908), «Ансония» (1902), «Дорильтон» (1902) және «Манхасет» сияқты бірнеше ірі пәтер үйлері бар. Бәрі де Нью-Йорк қаласының ерекше мәдени ескерткіштері болып саналады. Серпин тәрізді Риверсайд Драйвінде соғысқа дейінгі көптеген үйлер мен үлкен ғимараттар бар, ал Вест-Энд даңғылында соғысқа дейінгі Beaux Arts стиліндегі пәтер үйлері мен 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басында салынған таунхаустар қатарласа орналасқан. 87-ші көшеден солтүстікке қарай созылған Колумб даңғылы Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі қалалық жаңарудың негізгі арқауы болды. Бродвейді архитектуралық ерекшелігімен көзге түсетін «Ансония», «Апторп», «Бельнорд», «Астор Корт Билдинг» және арт-нуво стиліндегі әсем карниздерімен танылған «Корнуолл» сияқты көпқабатты үйлер безендіреді. Жаңадан салынған 15 Central Park West және 535 West End Avenue Манхэттендегі ең беделді тұрғын үй мекенжайларының қатарында.
The apartment buildings along Central Park West, facing the park, are some of the city's most opulent. The Dakota at 72nd Street has been home to numerous celebrities including John Lennon, Leonard Bernstein, and Lauren Bacall. Other buildings on CPW include four twin towered structures: the Century and Majestic by Irwin Chanin, the Orwell House by the firm of Mulliken and Moeller, and the San Remo and El Dorado by Emery Roth. Roth also designed the Beresford, the Alden, and the Ardsley on Central Park West. His first major commission, the Belle Époque style Belleclaire Hotel, is on Broadway, while the moderne style Normandy stands on Riverside at 86th Street. Along Broadway are several large apartment houses, including the Belnord (1908), the Apthorp (1908), the Ansonia (1902), the Dorilton (1902), and the Manhasset. All are individually designated New York City landmarks. The serpentine Riverside Drive also has many pre war houses and larger buildings, while West End Avenue is lined with pre war Beaux Arts apartment buildings and townhouses dating from the late 19th and early 20th centuries. Columbus Avenue north of 87th Street was the spine for major post World War II urban renewal. Broadway is lined with such architecturally notable apartment buildings as The Ansonia, The Apthorp, The Belnord, the Astor Court Building, and The Cornwall, which features an Art Nouveau cornice. Newly constructed 15 Central Park West and 535 West End Avenue are among some of the prestigious residential addresses in Manhattan.
Денсаулық
2018 жылы Үстіңгі Вест-Сайдта мерзімінен бұрын туған балалар мен жасөспірім аналардың тууы қалалық орташа көрсеткіштен төмен. Үстіңгі Вест-Сайдта 1000 тірі туған балада 78-і мерзімінен бұрын туған (қала бойынша 1000 туған балада 87), ал 1000 тірі туған балада 7,1 жасөспірім ана туған (қала бойынша 1000 туған балада 19,3).
as of 2018, preterm births and births to teenage mothers in the Upper West Side are lower than the city average. In the Upper West Side, there were 78 preterm births per 1,000 live births (compared to 87 per 1,000 citywide), and 7.1 births to teenage mothers per 1,000 live births (compared to 19.3 per 1,000 citywide).
Көлік
Нью-Йорк қаласының екі метро желісі Жоғарғы Батыс Жакқа қызмет көрсетеді. IRT Broadway–Seventh Avenue Line Бродвей көшесінің астымен, ал IND Eighth Avenue Line Орталық парк батысының астымен өтеді. Жоғарғы Батыс Жак бойымен жоғары да, төмен де қатынайтын бес автобус маршруты бар, сондай-ақ бір автобус Вест-Энд даңғылымен 15 блокқа дейін жүреді. Бұған қоса, қала ішіндегі маршруттардың арасында солтүстік-оңтүстік бағыты Линкольн орталығында аяқталады.
Two New York City Subway corridors serve the Upper West Side. The IRT Broadway–Seventh Avenue Line runs below Broadway, and the IND Eighth Avenue Line runs below Central Park West. There are five bus routes – buses – that go up and down the Upper West Side, and the goes up West End Avenue for 15 blocks in the neighborhood. Additionally, crosstown routes include the The north–south terminates at Lincoln Center.
Танымал мәдениетте
Үстіңгі Вест-Сайд көптеген фильмдер мен телешоуларға тұрғылықты жер болған.
The Upper West Side has been a setting for many films and television shows.