Кіріспе
Батыс Чжоудың соңғы патшасы (б.з.д. 795–771 ж.) Чжоу патшасы Ю (б.з.д. 795–771 ж.), жеке есімі Цзи Гуншэн, Қытайдың Чжоу әулетінің он екінші патшасы және Батыс Чжоу әулетінің соңғы патшасы болған. Ол б.з.д. 781 жылдан 771 жылға дейін биледі.
King You of Zhou (795–771 BC), personal name Ji Gongsheng, was the twelfth king of the Chinese Zhou dynasty and the last from the Western Zhou dynasty. He reigned from 781 to 771 BC.
Тарих
780 ж.б. Гуанчжонда зор жер сілкінісі болды. Бо Янфу (伯陽甫) есімді жобалаушы бұл Жоу әулетінің құлауын болжайтын белгі деп есептеді. 779 ж.б. Бао Си есімді әйел сарайға кірді және патша Ю-дің қалыңдығы болды. Олардың Бофу есімді ұлы дүниеге келді. Патша Ю Шэнь ханым мен тәж мұрагері Ицзюді тақтан түсірді. Ол Баосиді жаңа патшайым, ал Бофуды жаңа тәж мұрагері етіп тағайындады. Шэнь ханымның әкесі, Шэнь маркизі, өзінің қызы мен немересі, тәж мұрагері Ицзюдің тақтан алынуына ашуланып, Куанронгпен бірігіп патша сарайына шабуыл жасады. Патша Ю бұрын қолданған сигналдармен ақсүйектерін шақырды, бірақ ешкім келмеді. Ақырында патша Ю мен Бофу қаза тауып, Баоси тұтқындалды. Патша Ю қайтыс болғаннан кейін, Шэнь маркизі, Цзэн маркизі (繒侯) және Сюй Вэньгун сияқты ақсүйектер Жоу әулетін жалғастыру үшін тақтан түсірілген Ицзю ханзадасын Жоу патшасы Пинг деп жариялап, қолдады. Ұлттық астана Хаоцзин ауыр зақымдарға ұшырағандықтан және қауіпті Куанронгқа жақын орналасқандықтан, б.з.д. 771 ж. Жоу патшасы Пинг астананы шығысқа қарай Луоянға көшірді, осылайша Шығыс Жоу әулеті басталды және 300 жылдан астамға созылған Көктем және Күз дәуірінің бастауы болды.
Әдебиетте
Дәстүрлі Маоның «Шицзин» поэзия жинағына жасаған түсіндірмесінде «Бұршақтарды жинау» (c=采菽) атты кіші сарайлық әнұранның феодал ақсүйектердің құрметін ысыраптап, оларды қорлағаны үшін патша Юнға сын айтылғандығы делінеді. Алайда, бұл түсіндірме даулы. «Тарихшының жазбаларында» Баосидің оңай күлмейтіні айтылады. Көптеген тәсілдерді сынап, нәтиже шығармағаннан кейін, патша Ю өзінің сүйікті ханымын көңіл көтеру үшін ескерту маяктарын жағып, ақсүйектерін Quanrong көшпелілері шабуылға шығады деп ойлатып алдауға тырысты. Ақсүйектер қамалға келгенде Баосидің күлкісіне ілікті. Патша Ю Баосиді әсерлегеніне қарамастан, ескерту маяктарын қолдануын тоқтатпады және ақсүйектердің сенімін жоғалтты. Ескерту маяктарының алғашқы үлгілері Хань әулеті кезінде пайда болды, ал бұл оқиғаның шындықтан алыс екені айтылады. Шыңхуа бамбук жазылымдарында сақталған «Синьян» мәліметтері бойынша, Чжоу патшасы Ю Шэн хошасымен соғысқан, ол Quanrong-пен бірігіп патша әскерін жеңген.