Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сүтқоректілер түрі
Species of mammal
Көзілдіршін (Phocoena dioptrica) – Оңтүстік мұхитының шағын және орташа өлшемді дельфині. Бұл киттердің ең аз зерттелген түрлерінің бірі, себебі олардың Оңтүстік мұхитындағы шалқары орналасқан аймақтарында болуы. Бұл дельфин түрі туралы белгілі аз мәліметтер көбінесе жағаға шығып қалған жануарлардан және теңізде тірі жануарларды бақылау арқылы жиналған.
The spectacled porpoise (Phocoena dioptrica) is a small to midsize porpoise indigenous to the Southern Ocean. It is one of the most poorly studied cetaceans, partly due to its remote range in the southern ocean. What little is known about this porpoise species has been gathered mainly from stranded individuals, and a few observations of living animals made at sea.
Сипаттама
Басқа дельфиндер сияқты, көздік дельфин де мұрынға ие емес. Оның денесінің алдыңғы жағына орналасқан, дөңгелек ұштары бар кішкентай жүзбе қанаттары мен үшбұрышты арқа қанаты бар. Қызығы, бұл дельфин түрі ересек еркектер мен ұрғашылар арасында айқын жыныстық диморфизм көрсетеді, себебі еркектердің арқа қанаттары әлдеқайда үлкен және дөңгелек болады. Ұрғашылардың ұзындығына қатысты мәліметтерге дейін жетеді, ал еркектерге дейін жете алады, бұл - бүгінгі күнге дейін тіркелген ең ірі мысал. Ұрғашының ең көп салмағы құрады, ал еркектің салмағы тіркелді. Ұрғашылардың түсі ашық, ал жас жануарлардың арқасы қара емес, сұр түсті болуы мүмкін, ал құрсағы ақшыл сұр, ауыз бен жүзбе арасында анық шекарасы бар сызық байқалады.
As with other porpoise species, the spectacled porpoise has no beak. It has small pectoral fins with rounded tips positioned far forward on the body, and a triangular dorsal fin. Interestingly, this porpoise species shows obvious sexual dimorphism between adult males and females, as the dorsal fins in the former are much larger and more rounded. Records for female length range up to , while males may reach , which represents the largest specimen documented thus far. The maximum weight for a female was , while a male has been recorded at Females are described as lighter in colouration, while young animals may have a dorsal area that is grey rather than black, with a lighter grey on the belly, a clearly demarked line connecting the mouth and flipper.
Географиялық таралуы
Көзілдіршінді дельфиннің таралуы шамамен Антарктиканы айналатындық деп есептеледі және ол негізінен мұхиттық түр болып саналады, бірақ кейде жағалау аймақтарында кездесетіні туралы хабарламалар мен үлгілер тіркелген. Байқаулар мен жағаға шығып қалған жануарлардың мәліметтері бойынша, бұл түрдің салқын және қоңыржай температуралы, сондай-ақ Антарктика және Антарктикаға жақын суларда кездесетіні анықталды, мұнда су температурасы Уругвайден, Буэнос-Айрестен Тьерра-дель-Фуэгоға дейін, Фолкленд аралдары мен Оңтүстік Грузия аралығында өзгереді. Оңтүстік Тынық мұхитының оңтүстік-батысынан (Окленд және Маккуари аралдары) Оңтүстік Үнді мұхитының (Хирд және Кергелен) аралдарына дейін, сондай-ақ Жаңа Зеландия, Берни аралы, Тасмания және Оңтүстік Австралиядан мәліметтер бар. Бұл кең таралу Антарктиканы айналатын ареалдың және Фолкленд ағынымен, Антарктиканың Атлантика жағалауымен және Антарктика айналасында суық суды тасымалдайтын Антарктиканың айналасындағы ағынымен (ACC) байланысты болуы мүмкін. Жүктілік, сүттену және туу аралығы туралы мәліметтер жоқ.
The distribution of the spectacled porpoise is thought to be circumpolar, and it is considered a predominately oceanic species, however occasional sightings and specimens are documented in coastal regions. Evidence from sightings and strandings suggest that the species can be found within cool temperate, sub Antarctic and Antarctic waters, where water temperatures range between Uruguay, from Buenos Aires to Tierra del Fuego, and the Falkland Islands and South Georgia. Records exist from the south western South Pacific (Auckland and Maquarie Islands) to the southern Indian Ocean (Heard and Kerguelen), and also from New Zealand, Burney Island, Tasmania and South Australia. This widespread distribution is evidence of a circumpolar range, and possible association with the Falkland Current and Antarctic Circumpolar Current (ACC) which transports cold water along the Atlantic coast of South America, and around Antarctica respectively. No information is available on gestation, lactation, or inter birth intervals.
Таксономия
Түрді француз натуралисі Фернандо Лихиль 1912 жылы екі ерекше қара көз шеңбері үшін атады, латынша dioptrica сөзі «көздік» дегенді білдіреді. Жақында 50 дельфиннің митохондриялық ДНК-сының талдауы генетикалық әртүрліліктің жоғары деңгейін көрсетті, бұл үлкен және тұрақты популяцияны немесе кеңінен таралған популяцияны көрсетеді. Зерттеу сонымен қатар популяцияның жақында кеңейгенін көрсететін дәлелдерді анықтады. Филогенетикалық ағаш талдауы көрсеткендей, көздік дельфиндер Бурмейстер дельфинінен (Phocoena spinipinnis) вакитадан (Phocoena sinus) гөрі жақын туыс, ал вакита плиоцен дәуірінде Бурмейстер және көздік дельфиндерден бөлінген. Бұл үш түр шамамен 4 миллион жыл бұрын порт дельфинінен (Phocoena phocoena) және Далл дельфинінен (Phocoenoides dalli) бөлінген, ал Бурмейстер және көздік дельфиндердің бөлінуі 2,3 миллион жыл бұрын болған. Зерттеушілер 6000-1400 жылдар аралығында Отын Жерінде өмір сүрген каноэ халықтарының тамақ қалдықтарында көздік дельфиннің қалдықтарын тапты. Бұл түрдің бұрын аймақтағы халықтар үшін тамақ көзі болғаны мүмкін. Соңғы кезде дельфиндерді балық аулауда шабақ ретінде қолдануы мүмкін, бірақ мұндай іс-әрекеттің жиілігі және дельфин популяциясының жағдайына тигізетін әсері әлі белгісіз. Дельфиндер және басқа да ұсақ киттер, әсіресе желілерге түсіп, суға бату қаупі жоғары, себебі олардың эхолокациялық сигналдарымен жұқа жіптерді анықтау қиын.
The species was named by the French naturalist Fernando Lihille in 1912 for its two distinctive black eye patches, with the latin dioptrica meaning ‘spectacled’. In Spanish, the spectacled porpoise is known as 'marsopa de anteojos', a literal translation of the English common name Recent analyses of mitochondrial DNA from 50 porpoises indicated high levels of genetic diversity that would indicate a large and stable population, or one with a wide distribution. The study also revealed evidence for a recent expansion in population. Phylogenetic tree analyses found that spectacled porpoises are more closely related to Burmeister's porpoise (Phocoena spinipinnis) than to the vaquita (Phocoena sinus) which appeared to diverge from Burmeister’s and spectacled porpoises in the Pliocene era. These three species diverged from the harbour porpoise (Phocoena phocoena) and Dall’s porpoise ( Phocoenoides dalli) around 4 million years ago, while the split between Burmeister’s and spectacled porpoises occurred 2.3 million years ago. Researchers have uncovered spectacled porpoise remains within the kitchen middens of the canoe people who lived in Tierra del Fuego between 6000 and 1400 years ago. It is possible the species was once a common food source for peoples in the region. More recently, porpoises may be caught and used as bait for the crab fishery industry, however the frequency of this activity and its impact on porpoise population status is unknown. Porpoises and other small cetaceans are particularly at risk of entanglement and drowning in gillnets, as the thin filaments are not easily detected by their echolocation clicks.