Кіріспе
Бастауыш және орта білім берудегі практика. Әлеуметтік ілгерілеу – оқушыны (әдетте арнайы білім алатын оқушы емес, жалпы білім беретін оқушыны) оқу жылының соңында келесі сыныпқа көтерудің білім беру тәжірибесі, олар қажетті материалды меңгермегеніне немесе жиі сабақтан қалып қойғанына қарамастан. Бұл оқушыларды жас бойынша әлеуметтік топтастыру арқылы, яғни өз жастағы құрбыларымен бірге болуын қамтамасыз ету үшін жасалады. Кейде бұл орындықпен өлшенген ілгерілеу, яғни баланың мектепте отырған уақытына негізделген көтеру деп те аталады. Бұл кіндікбақшаға қабылдау шарттарына сәйкес келеді, атап айтқанда, оқу жылының басында бала 4 немесе 5 жаста (ал 1-сынып оқушылары үшін 5 немесе 6 жаста) болуы керек. Мақсаты – оқушылардың 19 жасқа толғанға дейін жоғары білім беруді аяқтауына мүмкіндік беру. Әлеуметтік ілгерілеуді қолдайтындар, бұл оқушының немесе оның сыныптастарының өзіне деген сенімін қорғау, жас бойынша әлеуметтенуді (өз жастағы топпен бірге) ынталандыру, оқушылардың спорт командаларына қатысуын жеңілдету немесе бір пәнде нашар оқитын оқушыны басқа салалардағы жетістіктеріне сүйене отырып ілгерілету үшін жасалады деп санайды. Канада мен АҚШ-та әлеуметтік ілгерілеу көбінесе бастауыш білім берумен шектеледі, себебі жоғары білім беруде бітіру талаптарына байланысты оқушылардың қандай деңгейде және қандай пәндерді оқитынына қатысты икемділік жоғары, бұл әлеуметтік ілгерілеу тұжырымын азырақ мағыналы етеді. Мысалы, оқушы әлеуметтік пәндерді өз жастағы оқушылармен бірге, ал математиканы олардан кіші жастағы оқушылармен бірге оқи алады (математика деңгейін анықтауға байланысты, жиынтық немесе қалыптастырушы бағалау негізінде). Кейбір елдерде оқушылар қажетті материалды меңгермеген немесе жиі сабаққа келмеген жағдайда сыныпта қалдыруға рұқсат етіледі. Әлеуметтік ілгерілеуге қарама-қарсы жағдай – оқушы қажетті материалды меңгергеннен кейін ғана ілгерілету. Бұл "талантқа негізделген ілгерілеу" деп аталуы мүмкін, бұл "талантқа негізделген мемлекеттік қызмет" тұжырымына ұқсас. Мұндай ілгерілеу келесі сыныпқа немесе сол мамандық бойынша келесі курсқа көтерілуді білдіруі мүмкін. Бағаларға негізделген оқу бағдарламасында бұл әдетте "аралық ілгерілеу" деп аталады. Курстарға негізделген оқу бағдарламасында ілгерілеу шектеусіз және келесі курсқа қажетті талаптарды орындау ретінде қарастырылады.
Social promotion is the educational practice of promoting a student (usually a general education student, rather than a special education student) to the next grade at the end of a school year, regardless of whether they learned the necessary material or if they were often absent. This is done to keep the students with their peers by age, the intended social grouping. It is sometimes referred to as promotion based on seat time, or the time the child spends sitting in school. This is based on the enrollment criteria for kindergarten, which is being 4 or 5 years old (5 or 6 years old for 1st graders) at the beginning of the school year. The intention is for the students to be able to graduate from high school level education before their 19th birthday. Advocates of social promotion argue that promotion is done in order not to harm the students' or their classmates' self esteem, to encourage socialization by age (together with their age cohort), to facilitate student involvement in sports teams, or to promote a student who is weak in one subject based on strength in the other areas. In Canada and the United States, social promotion is normally limited to primary education, because comprehensive secondary education is more flexible about determining which level of students take which classes due to the graduation requirements, which makes the concept of social promotion much less meaningful. For example, a student can study with his age cohort in social studies but with younger students in math class (based on his math level assessment, summative or formative). In some countries, grade retention is allowed when students have not learned the necessary material or are often absent. The opposite of social promotion would be to promote students once they learned the necessary material. This might be called "merit promotion", similar to the concept of a "merit civil service". The scope of the promotion might then be either to the next grade or to the next course in the same field. In a curriculum based on grades, this is usually called "mid term promotion". In a curriculum based on courses rather than grades, the promotion is open ended and is better understood as satisfying a prerequisite for the next course.
Статистика
АҚШ-та оқуды ұстап қалу ұлдар мен ақ емес студенттерде қыздар мен ақ студенттерге қарағанда жиі кездеседі. Оқушылар жоғары сыныпқа жеткен кезде, ұлдардың оқуды ұстап қалу көрсеткіші қыздардан шамамен он пайыздық тармаққа жоғары. Алғашқы сыныптарда ақ американдықтар, афроамерикандықтар және испандық американдықтар арасында оқуды ұстап қалу көрсеткіштері ұқсас. Жоғары мектепте афроамерикандықтар мен испандықтардың көрсеткіші ақтарға қарағанда шамамен 15 пайыздық тармаққа жоғары. Барлық сыныптар бойынша қара түсті студенттер ақ түсті студенттерге қарағанда үш есе көп, ал испандық студенттер екі есе көп оқуды ұстап қалады. Әлеуметтік көтермелеудің де, оқуды ұстап қалудың да жақтары мен кемшіліктері бар. Оқушылар әлеуметтік жағынан көтерілген кезде, олар материалды толық меңгермегендіктен кемсінуі мүмкін. Дегенмен, оқуды ұстап қалған студенттер сыныптағы әріптестерінен үлкен болады, бұл әлеуметтік мәселелерге әкелуі мүмкін. Африкалық американдық ұлдар мектепте ең көп ұсталатын топ болып табылады. Оқушылар 15–17 жасқа жеткен кезде, афроамерикандық ұлдардың 50%-ы өздерінің әріптестерінен төмен сыныпта оқиды немесе мектепті тастап кеткен. Ал 15–17 жастағы ақ нәсілді қыздардың тек 30%-ы ғана өздерінің әріптестерінен төмен сыныпта оқиды. 1999 жылы білім беру саласындағы зерттеуші Роберт Хаузер Нью-Йорк қаласының мектеп округі туралы былай деді: «Әкімшілік әлеуметтік көтермелеуді тоқтату жоспарында балаларды жаппай сәтсіз деп тану ережесін енгізген сияқты, бұл туралы барлық дәлелдер күшті түрде негативті. Ал бұл саясат ең бастысы кедей және аз ұлтты балаларға зиян тигізеді». [Glavin, C. (2014, 5 ақпан). Зерттеулер. http://www.k12academics.com/education issues/social promotion/studies#.WSBLyLwrK8o]
Флорида штатындағы 99 000 студентті зерттеген Джей П. Грин мен Маркус А. Винтерс «оқуды ұстап қалған студенттер оқу бойынша әлеуметтік жағынан көтерілген студенттерден ұстап қалғаннан кейінгі бірінші жылы сәл жақсы нәтиже көрсетті, ал бұл жетістіктер екінші жылы айтарлықтай артты. Нәтижелер екі түрлі IV салыстыру бойынша тұрақты болды: біріншіден, туған жылына қарай едәуір ажыраған студенттерді салыстыратын жылдық тәсіл, екіншісі – регрессиялық үздіксіздік дизайны» деп тапты. ["Білім беру және қаржы саясатында Флориданың тест негізіндегі көтермелеу саясатын бағалау, MIT Press, 2006]
Тарих
19-ғасырдың ортасында санатталған мектептердің көбеюімен бірге, орта мерзімдегі алға жылжу сияқты, оқуды қайталау кең таралған практикаға айналды. Шындығында, бір ғасыр бұрын американдық оқушылардың шамамен жартысы 13 жасқа толғанға дейін кем дегенде бір рет оқуды қайталады. 1930 жылдары оқуды қайталаудың психосоциалдық салдарына байланысты алаңдаушылықтармен бірге әлеуметтік алға жылжу тарала бастады. Бірақ жергілікті білім беру органдары осы тенденцияны қабылдауы мүмкін, ал қабылдамауы да мүмкін. Мысалы, 1982 жылы Нью-Йорк қаласының мектептері әлеуметтік алға жылжуды тоқтатты. Бірнеше жылдан кейін, саясаттағы өзгерістер тудырған мәселелер қаланы әлеуметтік алға жылжуды қайтадан бастауға итермеледі. 1999 жылы қала тағы да әлеуметтік алға жылжуды жойды; 2004 жылға қарай қайталап оқитындардың саны 100 000-ға жеткеннен кейін, ол қайтадан қолданысқа енгізілді, бұл шығындарды арттырып, көптеген бағдарламаларды, оның ішінде үлгерімі төмен оқушыларға көмектесетін бағдарламаларды да қысқартуға әкелді.
Баламалар
Әлеуметтік көтермелеуден басқа, сыныпты қайталау практикасы бар, онда оқушылардың үлгерімі төмен деп табылған жағдайда сыныпты қайталайды. Сыныпты қайталау мақсаты – оқушыға келесі сыныпқа, колледжге және еңбекке кіріспес бұрын өте маңызды ұйымдастыру, басқару, оқу дағдыларын, сауаттылықты және академиялық білімді меңгеруге және жетілдіруге көмектесу болып табылады. АҚШ-та қарапайым әлеуметтік көтермелеу сыныпты қайталаудың тиімді баламасы деп есептелмеді. Қазіргі академиялық теориялар үлгерімнің нашарлауына түзету жұмыстары арқылы шешім табуға басымдық береді. Ерекше қажеттіліктері немесе мүмкіндігі шектеулі оқушыларға қалыпты сыныпта немесе сыртында арнайы оқыту әдістері, құрал-жабдықтар немесе күтім қажет. Интеллектуалдық қабілеттері дамылмаған оқушылар жеке қарастырылатындықтан, мектептер бірдей үлгерім көрсеткен екі оқушыға да әртүрлі қарауы мүмкін: бірінің үлгерімі төмен болса да, қалыпты дамуда болса, ал екіншісінің үлгерімі мүмкіндігі шектеулігіне байланысты төмен болса. Әлеуметтік көтермелеуден өзге, орта мерзімді көтермелеу немесе колледж оқу бағдарламаларына ұқсас, пән бойынша оқу жоспары арқылы, қажеттіліктердің тізбектелген графигін қолдану арқылы үлгерімді арттыру мүмкіндігі бар. Бұл тәсіл әр оқушыға өз темпімен оқуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, мектеп округтерінің қаржысын үнемдеу үшін "талантты және дарынды оқушыларды" жинап отыру практикасын тоқтатуға және осы оқушыларға ертерек бітіруге мүмкіндік беруге болады.