Кіріспе

Хорас де Вер Коулдың жасаған әзілі "Дредноут" алдауы 1910 жылы Хорас де Вер Коулдың жасаған практикалық әзілі болды. Коул Корольдік теңіз күштерін алдап, олардың флагманы – "Дредноут" линкорынды Абиссиния патшалығының жалған делегациясына көрсетті. Бұл алдау Ұлыбританияда Блумсбери тобының пайда болуына назар аударды, олардың қатарында Коулдың бірнеше серіктестері болды. Бұл әзіл Коул мен Адриан Стивеннің 1905 жылы Кембридж университетінде студент кезінде ұйымдастырған ұқсас ролді қайталау болды.

Қалпына келтірмеушілер

Хорас де Вер Коул 1881 жылы Ирландияда жақсы жағдайдағы отбасында дүниеге келді. Ол Йоркшир гусарларының құрамына қабылданып, Екінші Бур соғысында қызмет етті, онда ол ауыр жарақат алып, әскерден босатылды. Британияға оралғаннан кейін Кембридж университетінің Тринити колледжінде студент болып оқыды; ол аз оқып, көбінесе ойын-сауықпен және әртүрлі әсте салынған әрекеттермен айналысты. Коулдың Тринитидегі ең жақын достарының бірі – белсенді спортшы және актер Адриан Стивен болды. Коулдың өмірбаяуын жазған Мартин Даунер Стивенді «Коулға керемет қарсыласы: оған қатысты жаны ашып, қолдау көрсеткен, бірақ оны сынға алудан қорқымайтын адам» деп есептейді. Стивен – жазушы және сыншы Лесли мен қайырымдылықпен айналысқан, прерафаэлиттер стилінде сурет салған Джулияның ұлы. Эдриан Стивеннің ағасы Тоби де Тринитиде оқыды, ал олардың қарындастары Ванесса (кейін Ванесса Белл) және Вирджиния (кейін Вирджиния Вульф) жиі келіп тұратын. Университетті бітіргеннен кейін Стивеннің төртеуі де Блумсбери тобының мүшелері болды, бұл топқа жазушылар, зиялылар, философтар мен суретшілер кірді, олардың көпшілігі Тринити колледжінде оқыған. Коул бұл топтың шетінде болды, бірақ ешқашан оның құрамына кірген жоқ.

Кембридж Занзибардағы қалжың

1905 жылдың басында, Кембридж университетінің Тринити колледжінде екінші курста оқып жүрген Коул мен Адриан Стивен Занзибардың сегізінші сұлтаны Саид Али бин Хамуд Аль Бусаидтың Англияға келуін алаяқтық әрекеттің негізі ретінде пайдалануға бекінді. Сұлтанның Кембриджге мемлекеттік сапармен келгенін жалғандау жоспары жасалды, бірақ сұлтанның суреті жақында баспасөзде жарияланғандықтан, келген адамның алаяқ ретінде әшкерелену қаупі бар екенін түсінді. Сондықтан Коул сұлтанның өзінің орнына оның інісінің рөлін ойнауға шешім қабылдады. 2 наурызда олар Кембридж қаласының мэріне телеграмма жіберіп, сұлтанды қарсы алуға лайықты шаралар ұйымдастыра ала ма деп сұрады.

Студенттер театрлық костюмер Вилли Кларксоннан халаттар мен тюрбандар алды, беттеріне қара бояу жағып, Лондоннан пойызға отырды. Кембридж теміржол станциясында оларды атпен тартылатын карета күтіп алып, гильдия ғимаратына жеткізді, онда оларды мэр мен қалалық хатшы қарсы алды. Ұзаққа соқпай, олар қала бойынша, соның ішінде университет колледждеріне экскурсия жасады. Оларды танымаған достары мен таныстары оларды көріп қалды. Бір сағаттан кейін олар станцияға қайтаруды талап етті. Олар Лондонға қайтуға асықпады, себебі колледждің кешкі сағат 10-ға дейінгі ережесін бұзуы мүмкін еді. Станцияға келген соң, олар жасырын есіктен шығып, екі таксиге мініп, дос үйіне барды, онда олар өздерінің әдеттегі киімдеріне ауысты. Келесі күні Коул Daily Mail газетіне осы алаяқтық туралы сұхбат берді. Оқиға 1905 жылдың 4 наурызында газетте жарияланды және жергілікті баспасөз беттерінде қайта жарияланды. "Сент-Джеймс-Газетт" газеті бұл оқиғаны «өте батыл әзіл» деп сипаттады. Мэр осы оқиғаға қатысқан студенттердің жазалануын қалады, бірақ вице-канцлер оны бұл оның беделіне одан да зиян келтіретініне көндірді.

Дредноуттар мен Корольдік флот

XX ғасырдың басында Ұлыбританияның теңіз флоты империяның негіздерінің бірі ретінде, сондай-ақ елдің күші мен байлығының көрінісі ретінде қарастырылды. Британия кітаптарда, пьесаларда және танымал мәдениетте арал мемлекеті ретінде бейнеленгендіктен, Корольдік флот аралдың қорғаушысы және оның бірінші қорғаныс шебі ретінде қарастырылды. 1909 жылы «Обсервер» газетінің бас мақаласында Корольдік теңіз флотының басымдығы «әлемнің бейбітшілігі мен дамуының ең жақсы кепілі» деп сипатталды. Ұлыбританияның «дредноут» класындағы бірінші линкоры, 1906 жылы Корольдік теңіз флотының қарамағына кірді. «Дредноут» – технологиялық тұрғыдан ең жетілген кеме болды, ол кез келген басқа кемеге қарағанда жақсы қаруланған, жылдам және берік болды. Тарихшы Ян Рюгердің сөзіне сәйкес, кеме суға түсірілген сәттен бастап, ол мәдени маңызға ие болды және әндер мен жарнамалар арқылы көпшіліктің санасына енді. 1909 жылы кеме Лондонға келгенде – үш флоттық парадтың бір бөлігі ретінде – оның келуін миллионға жуық адам көрді деп есептеледі, ал 1910 жылға қарай ол «өз мәртебесімен күмәндануға орын бермейтін мәдени иконаға» айналды. Рюгер Oxo бульон кубиктеріне жасалған жарнаманы мысалға келтіреді: «OXO ішіп, қорқудың қажеті жоқ»; «Dreadnought және британдық киім киіңіз» деген ұранды қолданған тігін бизнесі; сондай-ақ «Dредноут» трамвайлары, ұрыс кемелерінің стилінде жасалған және имитациялық қарулармен жабдықталған. Мәдениет тарихшысы Элиза де Курси «Дредноутты» эдвардиандықтар үшін «денесі қасиетті» деп сипаттайды. 1910 жылдың ақпанында «Дредноуттың» капитаны Герберт Ричмонд болды; адмирал сэр Уильям Мэй – «Үй флотының» Бас қолбасшысы болды, сондықтан «Дредноут» оның флагманы болды. «Дредноутта» Стивенстің туысы Уилли Фишер де болды – ол адмиралдың штабында қызмет етті.