Кіріспе

1941 жылғы 22 маусымда Германияның Кеңес Одағына басып кіруінен бастап, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Кеңес Одағының бронетехникалық құралдарын өндіру ауқымды болды. Германияның басып кіруінен бұрын Кеңес Одағының көптеген бронетехникасы болғанымен, ауыр шығындар жаңа техникаға жоғары сұраныс тудырды. Өндіріс КСРО-ның батыс бөлігіндегі өндіріс орындарының жоғалтылуымен қиындыққа ұшырады, соның салдарынан бүкіл зауыттар немістердің қолы жетпейтіндей етіп, Урал тауларының шығысына көшірілді. Жалпы алғанда, кеңес танктерінің ішкі кеңістігі басқа елдердің танктеріне қарағанда кішірек болды (ол оларды кішірек нысанаға айналдырды) – мұндай мүмкіндік Қызыл Армияның танк әскерлерінде тек бойы кішкентай сарбаздарды ғана пайдалануының нәтижесінде болды. Испания азамат соғысы (1936–1939), Халхин-Гол шайқасы (1939) және Қысқы соғыс (1939–1940) совет әскерилеріне жеңіл танктердің (мысалы, Т-26) бронясы жеткіліксіз екенін, ал көп мұнаралы танктердің (мысалы, Т-35) бір мұнаралы танктерден нашар екенін көрсетті, бұл кейіннен маңызды T-34 орта және KV-1 ауыр танктеріне көшуге бағыт берді. Статистика 1945 жылдың бірінші жартысына дейінгі кезеңді қамтиды және тек жаңа өндірілген техниканы есепке алады. 1941 жылдың 1 маусымында соғысқа кірер алдында Кеңес Одағында 25 664 немесе 25 481 бронетехникалық құрал болды. Бұл мәліметтерге бронеавтомобильдер, аэросандар, артиллериялық тракторлар және бронепойыздар кірмейді.

Ауыр танктер

КВ-1 (Климент Ворошилов атымен аталған) 76 мм зеңбірекпен қаруланды; Т-34 сияқты, өндіріс барысында зеңбірек ұзындығы ұзартылды. KV 1S – KV 1-дің жеңіл бронясымен (жылдамдығын арттыратын) және жаңа мұнарасымен (әлі де 76 мм зеңбірекпен) жабдықталған түрі. KV 85 – IS 1-дегідей бір мұнарада 85 мм зеңбірек орнатылған KV 1S болды. Ворошилов саяси беделін жоғалтқаннан кейін, KV 85-тің мұнарасы мен зеңбірегімен жабдықталған жаңа KV 13 моделі Иосиф Сталиннің құрметіне IS 1 деп аталды. Көп ұзамай, жоғары жылдамдықты 122 мм зеңбірек орнатылған жаңа мұнарамен жаңартылып, IS 2 деп аталды, соңында баяу, қымбат ауыр танк орташа T 34-ке қарағанда айқын артықшылыққа ие болды. IS 3 – жаңа, жетілдірілген корпус пен мұнара бронясы бар IS 2 болды. Ол Екінші дүниежүзілік соғыста ешқандай шайқасқа қатыспады. KV 8 – от тастаушы танк.

Өздігінен жүретін ауыр қарулар

KV-2 КВ-1 сияқты корпус қолданды, бірақ 152 мм гаубицамен қаруланды. Оның үлкен мұнарасы тіпті тегіс емес жерде айнала алмайтын, ал қорғалған нысаналар мен жаяу әскерге қарсы қолдануға арналған еді. SU-152 – 152 мм гаубица, KV-1S корпусына орнатылған казематтық құрылым. KV-2 сияқты, ол жаяу әскерге қарсы шабуылдық қару ретінде қолдануға арналған, бірақ арзан әрі жасырынышқырақ Самоходная Установка түріндегі казематты орнатуды пайдаланды. ISU-122 және ISU-152 – IS корпусына орнатылған казематтық өздігінен жүретін артиллериялық құралдар. Олар екеуі де ауыр шабуылдық қару ретінде қолданылды, сонымен қатар танкке қарсы қару ретінде де тиімді болды. 122 мм-дық D-25 зеңбірі кез келген неміс танкін тесіп өте алатын, ал 152 мм-дық ML-20 ұзақ жылдар бойы жаудың бронясына қарсы қолданылып келді; оның бастапқы жылдамдығы төмен болғанымен, үлкен снаряды соққы толқыны арқылы елеулі зақым келтіре алатын.