Кіріспе

Соңғышұңғырлылар отбасы

Petauridae – 11 түрді қамтитын соңғышұңғырлылар туысы: триокстар мен жолақты соңғышұңғырлылардың төрт түрі (Dactylopsila туысы), білек қанатты жылғауыштардың алты түрі (Petaurus туысы) және Лидбитер соңғышұңғырлысы (Gymnobelideus leadbeateri), қанағаттандырылмаған жылғақ қабықшаларына ие. Білек қанатты жылғауыштардың көпшілігі Австралияға тән, ал жолақты соңғышұңғырлылардың көпшілігі Жаңа Гвинеяда қоныстанса да, әр топтың кейбір өкілдері Торрес бұғазының екі жағында да кездеседі. Лидбитер соңғышұңғырлысы Австралияның Виктория штатына ендемик.

Эволюция

Барлық петауридтердің бетінде айқын белгілер, жақсы көрінетін арқа жолағы, өте үлкен төменгі алдыңғы тістері және төрт қырлы азу тістері болады. Олардың ерекше сыртқы түріне қарамастан, петауридтер сақиналы құйрықты опоссумдармен (Pseudocheiridae тұқымдасы) тығыз байланысты және олармен бірге Petauroidea суперотбасына біріктірілген. Қанатты желкендеушілер – бәсекелес жейтін жануарлар, негізінен шырын мен нектармен қоректенеді, бірақ көптеген қосымша тағамдарды да пайдаланады. Желкендеушілер Австралияның ашық орманды аймақтарында пайда болған сияқты. Желкендеу қабықшалары – орман қаптамасы толық болмағанда жылдам қозғалуға көмектесетін бейімделу, ал жаңбырлы орманды жерлерде тиімсіз. Қазір Жаңа Гвинеяда және көптеген кіші аралдарда олардың өкілдері бар. Олардың ұшатын белбеулермен (туыс емес) ұқсастығы – конвергентті эволюцияның мысалы. Ал жолақты опоссумдардың Жаңа Гвинеяда пайда болғаны есептеледі; Австралиядағы жалғыз түрі (Кейп-Йорк жолақты опоссумы) жақында келген иммигрант деп саналады. Бұл туыстың барлық өкілдері жәндіктермен қоректенеді және жәндіктерді ұстауға арналған арнайы құрылымдары бар: білектегі тұяққа ұқсас құрылым, оның жәндік дербилерін табу үшін ағашқа соққы беруге қолданылады деп саналады, сондай-ақ оларды қуыстардан шығару үшін созылған төртінші саусақтары бар.