Кіріспе
Порттарды және жағалаудағы маңызды нысандарды тізімдейтін қолжазба – тарихи құжаттың бір түрі. Периплус (/p//ɛr//ɪ//p//l//ʌ//s/) немесе периплус – кеме капитаны жағалау бойында кездестіретін порттар мен жағалаудағы маңызды нысандарды, аралық шамамен қашықтықтармен бірге тізімдейтін қолжазба құжат. Осы тұрғыдан алғанда, периплус – кемелік күнделік сияқты, және ол Римдік жол аялдамаларының маршруттарымен бірдей мақсатқа қызмет етті. Алайда, грек теңізшілері түрлі жазбалар қосты, және олардың көпшілігі кәсіби географтар болғандықтан, бұл жазбалар грек географиясына олардың жеке үлесінің бір бөлігіне айналды. Периплустың түрі, кемінде, ең ерте грек тарихшысы – Милеттік Гекатаев заманынан бері сақталған. Геродот пен Фукидидтің еңбектерінде периплусқа негізделген болуы мүмкін үзінділер кездеседі.
a type of historic document
A periplus ('/p//ɛr//ɪ//p//l//ʌ//s/), or periplous, is a manuscript document that lists the ports and coastal landmarks, in order and with approximate intervening distances, that the captain of a vessel could expect to find along a shore. In that sense, the periplus was a type of log and served the same purpose as the later Roman itinerarium of road stops. However, the Greek navigators added various notes, which, if they were professional geographers, as many were, became part of their own additions to Greek geography. The form of the periplus is at least as old as the earliest Greek historian, the Ionian Hecataeus of Miletus. The works of Herodotus and Thucydides contain passages that appear to have been based on peripli.
Этимология
Периплус – грек сөзі περίπλους (periplous, περίπλοος periploos сөзінен латыншаға аудармасы), яғни "жайлап айналып жүзу". Сөздің екі бөлігі – peri және plous – жеке-жеке мағыналы болды: ежелгі гректер бұл сөзді тікелей мағынасында түсінді; алайда, ол бірнеше арнайы мағыналарды дамытты, олардың бірі финикиялықтар, гректер және римдіктердің ежелгі теңіз саяхатында қолданылатын стандартты терминге айналды.
Карфагендік
Химилко теңізшінің "Пэрипл" еңбегі, Плиний Ақсақал мен Авиенийде сақталған бөліктері. Ханно теңізшінің "Пэрипл" еңбегі, Карфагендік отаршыл және зерттеуші, ол б.з.д. VI немесе V ғасырда Африка жағалауын қазіргі Мароккодан бастап, кем дегенде Сенегалға дейін зерттеген.
Рахнамағ
Персиялық теңізшілердің бұрыннан бері орта перси тілінде "Рахнамаг" (қазіргі парсы тілінде "Рахнамех" رهنامه) деп аталатын өз теңіз саяхаты нұсқаулықтары болған. Олар порттарды, жағалаудағы маңызды нысандарды және жағалау бойындағы қашықтықтарды тізімдеген. Көп сілтеме жасалған, бірақ жоғалған теңіз саяхаты нұсқаулары кем дегенде 12 ғасырға дейін жетеді. Олардың кейбіреулері Үнді мұхитын "қайта оралу қиын теңіз" деп сипаттап, "айналып тұрған теңізден" ешқандай жолмен қайта оралудың мүмкін еместігі туралы ескерткен.
Теңізде ұрысу тактикасы
Периплус – бұл ежелгі теңіздік маневр, онда шабуылдаушы триремалар қорғаушыларды қанаттан орап немесе қоршап, артынан шабуылдайтын.