Кіріспе

ұшақ

SU 100 (Самоходная Установка 100) – D 10S 100 мм танкіге қарсы зеңбірекпен қаруланған, казематтық құрылымдағы советтік танк жойғыш. Ол Екінші дүниежүзілік соғыстың соңғы жылында кеңінен қолданылды және содан кейін көптеген жылдар бойы әлемнің түкпір-түкпіріндегі советтік одақтастарының әскерлерінде қызмет етті.

Даму

SU-85 танкі Т-34 шассиінен құрастырылды. Оның мұнарасы үлкен, бекітілген суперструктурамен алмастырылды, бұл үлкенірек қару орнатуға мүмкіндік берді: 85 мм D-5 зеңбірегі, бұл Т-34-тің 76,2 мм үлгілерімен салыстырғанда едәуір жақсартылған оттық күшті қамтамасыз етті. 1943 жылы пайдалануға енгізілген SU-85 жаңа танк конструкциясында T-34-85-тегідей зеңбірек болғандықтан, тез арада ескірді. Бұл қаруды 125 мм-ге дейін тиімді етіп, Panzer IV және StuG III-ді өте жақын қашықтыққа, ал Tiger I-ді 1 км-ден кем қашықтыққа жақындауға мәжбүр етті. Қосымша жақсартулар командирдің жұмыс орны болды, ол енді корпус оң жағындағы кішкентай спонсонда орналасқан. Командирдің люгімен біріктірілген бұл жайт командирдің тиімділігін арттырды. Неміс Jagdpanzer отбасының өкілдері – Jagdpanzer IV, Jagdpanther және Jagdtiger, керісінше, осы маңызды бақылау құралынан мүресіз болды. Алайда, SU-100-дің оптикасы біршама нашар болды (4x оптика неміс 5x оптикасына қарағанда). Жақсы желдету үшін SU-85-тегідей бір емес, екі желдеткіш орнатылды. Жаппай өндіріс 1944 жылдың қыркүйегінде басталды.

Қызмет тарихы

SU-100 1944 жылдың қазан айында қолданысқа енгізіліп, кеңес танк экипаждары арасында тез танымал болды, себебі оның қаруы сол кездегі кез келген неміс танкін тесіп өте алатын, ал Tiger II танкымен ғана теңесе алатын. Қару өте тиімді болды, APCBC снарядтарымен Tiger I танкін 2 км қашықтықтан, ал APHE снарядтары 218 мм-ге дейінгі броняны тесіп өте алатын. SU-100 соғыстың соңғы жылында ерекше кеңінен қолданылды. 1945 жылдың наурыз айында Венгрияда кең ауқымда қолданылып, Кеңес әскерлері Балатон көліндегі неміс Frühlingserwachen операциясын жеңді. SU-100 1956 жылғы Суэц дағдарысы кезіндегі шайқастарда да қолданылды, египеттіктер SU-100 танктерін Израильдің M4 Sherman танктеріне қарсы пайдаланды. Бұл машина 1967 жылғы Алты күндік соғыста және 1973 жылғы Йом Киппур соғысында да қолданылды. Ол Таяу Шығыстың құмды жағдайларына бейімделу үшін сәл өзгертіліп, SU-100M модификациясы жасалды. Экспортталған SU-100 машиналары 1970 жылдарға дейін, ал кейбір елдерде одан да кейін қолданыста болды. SU-100 Югославия соғысы кезінде де пайдаланылды, бірақ қосалқы бөлшектердің жетіспеуіне байланысты, қанағаттанарлық өнімділігіне қарамастан, қызметтен шығарылды. SU-100 Вьетнам Халық Армиясы және Корея Халық Армиясының Құрлық әскерлерінде әлі де қолданылуда. SU-100 машиналары Қытай Халық Азаттық Армиясының (ҚХА) құрамына 1950 жылдың 1 желтоқсанынан кейін, Кеңес әскерлері Далянды қалдырғаннан кейін енгізілді. Даляндағы қару-жарақ Қытайға сатылды, оның ішінде 99 SU-100, 18 IS-2 ауыр танк және 224 T-34 танктері болды, олармен ҚХА өзінің 1-ші механикаландырылған дивизиясын құрды. 2015 жылдың сәуір айында Йемендегі ағымдағы қақтығысқа қатысқан SU-100 өзі жүретін артиллериялық қондырғысының суреті түсірілді. 2016 жылдың қараша айында YouTube-қа жүктелген бейнематериалдар Йеменде танкқа қарсы басқарылатын зымыранмен SU-100 танкін жойғанын көрсетті.