Кіріспе

SU 85 (Самоходная установка 85) – Т-34 орта танкісінің шассиіне негізделген, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қолданылған советтік өздігінен жүретін артиллериялық құрал. Алдыңғы советтік өздігінен жүретін артиллериялық құралдар шабуылдық құралдар ретінде, мысалы SU 122, немесе танктерге қарсы күресу үшін жасалған; SU 85 екінші санатқа жатты. SU сериясындағы басқа да әскери техника сияқты, "85" белгісі көліктің негізгі қаруы – 85 мм D 5T зеңбірегіне сілтеме жасайды.

Даму тарихы

Екінші дүниежүзілік соғыстың басында Т-34 және КВ-1 сияқты совет танктері сол кездегі кез келген неміс танкін жеңуге жеткілікті от күшіне ие болды. 1942 жылдың күзінде совет әскерлері жаңа неміс «Тигр» танкымен кездесе бастады, оның бронясы T-34 және КВ танктерінде қолданылатын 76,2 мм-лік зеңбіректердің қауіпсіз қашықтықтан тесіп өтуіне мүмкіндік бермейтіндей қалың болды. Совет командованиесі сонымен қатар, сол кезде әзірленуде болған және «Тигрден» де қалың бронясы бар «Пантера» танкы туралы да хабар алды; екеуі де неміс танк құрылысындағы прогресті білдірді. «Пантера» 1943 жылдың шілдесіне дейін жауынгерлік қимылдарда көрінбесе де, неміс машиналарының жаңа буыны Қызыл Армияның бронетранспорттық құрамалары үшін жаңа, қуаттырақ бас зеңбірекке мұқтаж екенін көрсетті. 1943 жылдың мамырында жаңа танкке қарсы зеңбірек құрастыру жұмыстары басталды. Әскери жоспарлаушылар генерал Василий Грабин мен генерал Федор Петровтың конструкторлық бюроларына 85 мм-лік зениттік зеңбіректі танкке қарсы қару ретінде пайдалану үшін модификациялауды тапсырды. Петров бюросы 85 мм-лік D-5 зеңбірегін жасады. Бұл зеңбірек Т-34 немесе КВ-1 мұнаралары үшін тым үлкен болғанымен, оны SU-122 өзі жүретін артиллериялық қондырғысының шассиіне орнату арқылы қаруға жылдамдық беруге болатыны есептелді. SU-85-ке орнатуға арналған зеңбіректің нұсқасы D-5S деп аталды, мұндағы «S» – өзі жүретін (саулап жүретін) дегенді білдірді. Бастапқыда «Уралмаш» зауыты ұсынылған конструкцияны қабылдамады. Дегенмен, «Уралмаш» басшыларын одан әрі жұмыс істеуге көндіріп, жаңа конструкция өндіріске енгізілді. Кейін қару телескоптық көзқарастыру құралымен және жаңа доңғалақты манжетпен жабдықталды. Бұл машина SU-85 II деп қайта аталды. Көлік төмен профильді және тамаша жылдамдыққа ие болды. Бастапқы партиядағы машиналарға бронекапталды командирлік мұнара орнатылған, ал SU-85-тің бақылау оптикасы стандартты командирлік куполының орнатылуымен жақсартылды – бұл 1942 жылғы T-34/76 үлгісіндегідей, сол жақта және артқы жақта орнатылған призмалық бақылау көздерімен бірге. Кейінгі машиналарда да осы оптика қосылды, бұл айналаға толық бақылау жасауға мүмкіндік берді.

Өндіріс тарихы

SU-85 өндірісі 1943 жылдың ортасында басталды, ал алғашқы машиналар тамыз айына дейін бөлімшелеріне жетті. 1944 жылдың көктемінде күшейтілген Т-34-85 орта танкі жаппай өндіріске түскен кезде, басым оттық күші жоқ танк жойғыштарды өндіруді жалғастырудың мәні қалмады. Осыған байланысты SU-85 өндірісі 1944 жылдың соңында, 2650 машина шығарылғаннан кейін тоқтатылды. Оның орнына SU-100 танк жойғышы өндіріс желісіне қойылды, ол 100 мм-лік D-10S зеңбірегімен жабдықталған. Бірақ 100 мм-лік оқ-дәрі жеткізіліміндегі кешігулерге байланысты, 1944 жылдың қыркүйегінде SU-85M деп аталған аралық нұсқа пайда болды, ол SU-100 шассиіне 85 мм-лік зеңбірек, қалың алдыңғы броня және командирлік люгі қойылған машина болды.

Қызмет тарихы

SU-85 1943 жылдың тамызында жауынгерлік қимылға түсті. Ол соғыстың аяғына дейін Шығыс майданында белсенді түрде қолданылды. Тиімді қару болғанымен, оның 85 мм-лік зеңбірегі неміс танктерінің қалың бронясын тесіп өте алмайтыны анықталды. Оның орнына SU-100 келді. SU-85 соғыстан кейін жақын арада Кеңес әскерінен алынып, Еуропа және басқа да елдердегі Кеңес клиенттік мемлекеттеріне экспортталды. Кейбір SU-85 машиналары басқару және эвакуациялық көліктерге түрлендірілді. Солтүстік Корея және Вьетнам сияқты елдер оны көп жылдар бойы пайдалануда болды.

Бұрынғы Кеңес Одағы

SU-85 төрт перископпен және командирлік күмбезсіз негізгі нұсқасы. SU-85M SU-100 сияқты күмбезбен және қалыңдатылған алдыңғы бронямен. 315 дана салынды.

Польша

WPT 34 (1960 жылдар) Казематты алмастыратын суперструктурасы, кран, терең судан өту операциялары үшін үлкен диаметрлі телескопиялық шнорхелі және арт жағында үлкен қазық тәрізді жер бекіткіші бар поляк жөндеу және техникалық қызмет көрсету машинасы. Ол SU-85 танк жойғыштарынан, сондай-ақ T-34 орта танктерінен және SU-100 танк жойғыштарынан өзгертілген.