Хабаршы әрқашан екі рет қоңырау шалады

Кіріспе

1934 жылы Джеймс М. Кейннің қылмысты романы

«Пошташы әрқашан екі рет қоңырау шалады» – американдық жазушы Джеймс М. Кейннің 1934 жылғы қылмысты романы. Роман жарық көрген кезде үлкен жетістікке жетіп, даулы болды. Ол 20 ғасырдың ең көрнекті қылмысты романдарының бірі саналады. Романның сексуалдық және зорлық-зомбылықтың үйлесімі сол кезде таң қалдырды және Бостон қаласында тыйым салынды. Ол Modern Library-дің 100 үздік роман тізіміне енген, сондай-ақ Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Әскери қызметтер басылымы ретінде жарық көрді. Роман жеті рет фильмге бейімделді, оның 1946 жылғы нұсқасы маңызды нуар фильмі деп есептеледі. Сюжеті Эмиль Золаның 1868 жылғы «Тереза Ракин» романымен байланысты, олардың сюжеттері ұқсас.

Сюжет

Бұл оқиғаны бірінші тұлғада Франк Чемберс айтып береді, ол Калифорнияның ауылдық мейрамханасында тамақтануға тоқтаған және сол жерде жұмыс істеуге мәжбүр болған жас босқындар. Бұл асхананы Кора есімді сұлу жас әйел және кейде "грек" деп аталатын, одан жасы үлкен Ник Пападакис есімді күйеуі басқарады. Фрэнк пен Кора бірден бір-біріне тартылады және садомазохистік қасиеттері бар құмарлықпен басталады. Кора өзінің күйіне шаршады, сүймейтін еркекке тұрмысқа шығып, өзі иелік етіп, жақсартып қалатын тамақханада жұмыс істейді. Фрэнк пен Кора, Кора тамақхананы жоғалтпай, бірге жаңа өмір бастау үшін гректі өлтіруді жоспарлайды. Олар Никтің басын соққымен ұрып, ваннаға құлап, суға батып кеткендей етіп көрсетуді жоспарлап отыр. Кора Никке қатты соққы береді, бірақ кенеттен электр қуатының өшіп, полиция қызметкерінің пайда болуы жоспарды сәтсіз етеді. Ник сауығады, ал ретроградты амнезиядан кейін ол өлтіруден қашып құтқарылғанын сезбейді. Никті өлтіруге бел буған Франк пен Кора жол апатын жасамалап көрсетеді. Олар Никке шарап құйып, оның басын ұрып, машинаны құлатып жібереді. Фрэнк апаттан ауыр жарақаттанып, ал Кора кішігірім жарақаттар мен көкжиектерді елестетеді. Жергілікті прокурордың шын мәнінде не болғанын күдіктенгенімен, оны дәлелдеуге жеткілікті дәлелдері жоқ. Кора мен Фрэнкті бір-біріне қарсы айналдыру үшін, ол Фрэнкті Никті өлтіру қылмысына қатысты Фрэнкті айыптап, Фрэнкті оған қарсы шағымға қол қоюға мәжбүр етеді. Кора ашуланып, ашуланып, олардың рөлдерін толықтай түсіндіріп, толық мойындауды талап етеді. Оның адвокаты оны алдап, өз қызметкерлерінің біріне сол мойындауды диктант етіп береді. Кора мойындады деп сеніп, түрмеге қайта оралады. Кораның бұл айла-шарғыны білгені сөзсіз, бірақ бірнеше құнды сағат пайдаға тиді. Адвокат уақытты сақтандыру компанияларын сынаққа қаржылай қызығушылық танытқан жеке детективке айғағынан бас тартуға мәжбүрлеу үшін пайдаланады, бұл айыптау арсеналында қалған соңғы қару болды. Мемлекет Кораны шартпен жазалауды және түрмеге қамалмауды талап ететін келісімге келісуге мәжбүр. Соттан кейін Кораның асханасы гүлдей бастайды, бірақ оның Франкпен қарым-қатынасы нашарлайды. Кора анасының жерлеу рәсіміне қатысып жатқанда, Фрэнктің жабайы мысықпен қарым-қатынасы бар. Үйге оралғанда, Кора жүкті екенін айтады. Ол күйеуінің онымен қарым-қатынасын білгенде ашуланады. Ақырында Фрэнк пен Кора татуласып, үйленіп, бақытты болашақ пен отбасы құруды жоспарлайды. Кейін Кора көлік апатынан қайтыс болады, Фрэнк көлік айдап бара жатқанда. Кітап Франкпен аяқталады, ол өлім жазасына кесілгеннен кейін болған оқиғаларды қорытындылап, Кораны өлтіргені үшін қате сотталғанын түсіндіреді. Ол мәтін, ол өлім жазасына кесілгеннен кейін жарияланады деп үміттенді.

The story is narrated in the first person by Frank Chambers, a young drifter who stops at a rural California diner for a meal and ends up working there. The diner is operated by a beautiful young woman, Cora, and her much older husband, Nick Papadakis, sometimes called "the Greek". Frank and Cora feel an immediate attraction to each other and begin a passionate affair with sadomasochistic qualities. Cora is tired of her situation, married to a man she does not love and working at a diner that she wants to own and improve. Frank and Cora scheme to murder the Greek in order to start a new life together without Cora losing the diner. They plan on striking Nick's head and making it seem as if he fell and drowned in the bathtub. Cora fells Nick with a solid blow, but a sudden power outage and the appearance of a policeman make the scheme fail. Nick recovers and because of retrograde amnesia does not suspect that he narrowly avoided being killed. Determined to kill Nick, Frank and Cora fake a car accident. They ply Nick with wine, strike him on the head, and crash the car. Frank is also gravely injured in the crash, while Cora simulates minor injuries and bruises. The local prosecutor suspects what has actually occurred but does not have enough evidence to prove it. As a tactic intended to get Cora and Frank to turn on each other, he charges only Cora with the crime of Nick's murder, coercing Frank to sign a complaint against her. Cora, furious and indignant, insists on offering a full confession detailing both their roles. Her lawyer tricks her into dictating that confession to a member of his own staff. Cora, believing her confession made, returns to prison. Though Cora would be sure to learn of the trickery, a few valuable hours are gained. The lawyer uses the time to manipulate the insurance companies financially interested in the trial to have their private detective recant his testimony, which was the final remaining weapon in the prosecution's arsenal. The state is forced to grant Cora a plea agreement under which she is given a suspended sentence and no jail time. After the trial, Cora's diner begins to boom, but her relationship with Frank worsens. While Cora is attending her mother's funeral, Frank has an affair with a wild cat tamer. Upon returning home, Cora tells him that she is pregnant. She is also angered when she finds out about his affair. Frank and Cora eventually reconcile, get married and plan a happy future and a family. Then Cora is killed in a car crash while Frank is driving. The book ends with Frank, from death row, summarizing the events that followed, explaining that he was wrongly convicted of murdering Cora. The text, he hopes, will be published after his execution.

Жариялану тарихы

1932 жылы Paramount және Columbia студияларында сценарий жазушы ретінде сәтсіздікке ұшырағаннан кейін, Кейн ұзақ көркем шығарма жазуға қайта кірісті. Оның "Мұздағы сәби" атты әңгімесі Альфред А. Кнопф баспасына ұнады, олардың және драматург Винсент Лоуренстің ынталандыруымен, Каин 1933 жылдың наурыз айында роман жазуға көшті. Қыркүйекте аяқталған қолжазба бастапқыда Кнопф және Макмиллан баспаларынан қабылданбады. "Нью-Йорк Ворлд" газетінде журналист болып жұмыс істеген Уолтер Липпман оның ісіне араласып, Альфред Кнопфты осы әңгімені басып шығаруға көндірді. Алғашқыда "Бар Б Кью" деп аталған туынды 1934 жылдың басында "Пошташы әрқашан екі рет қоңырау шалады" деген атпен жарық көрді. Баспагер Кнопф бастапқыда ұсынылған "Бар Б Кью" атауын да, "Пошташы әрқашан екі рет қоңырау шалады" атауын да ұнатпады. Кнопф "Махаббат немесе ақша" деген келісімдік атауды ұсынды. Каин мен Лоуренс пошта тасымалдаушысының тағдырдың жаршысы ретіндегі метафорасының маңызды екенін және атау дауында жеңіске жететінін талап етті. [Төмендегіге қараңыз: Атаудың пайда болу тарихы].

Сыни жауап

1934 жылы 42 жастағы Кейн сәтті журналист болды, ол негізінен “The American Mercury” басылымында жарияланған сатирикалық диалогтары мен эскиздерімен, сондай-ақ “New York World”, “The American Magazine” және “The Baltimore Sun” журналдарындағы адамдарға қызық тудыратын жазбаларымен танымал болды. “Пошташы әрқашан екі рет қоңырау шалады” романы жарық көргеннен кейін Кейн бірден қатал детектив жанрындағы ең көрнекті американдық жазушы ретінде мойынға алды. “New York Herald” газетінде Франклин П. Адамстың жариялаған “керемет” шолуы сыншылардың назарын Кейннің жетістігіне аударды. Роман АҚШ және шетелдегі әдеби сыншылардан жоғары баға алды және тұрақты бестселлерге айналды: “Кітап шыққан кезде сенсация тудырды”. Кейн өзінің туындысын “қатал детектив” жанрының “квинтессенциясы” деп сипаттағанда және авторын “қатал жігіттер” жазушысы деп атағанда наразылық білдірді. Ол өзінің жазу еңбегіне қатысты осы сипаттамаларды қабылдамады. Романның басылымдағы ең әсерлі сөйлемдерінің бірі – “Олар мені түскі аспазда көктен лақтырып тастады” – көпке танылды. Романның алғашқы бөлімдері журналдарда келтіріліп, роман жарық көргеннен бері университеттердегі жазу курстарында зерттеледі. Өмірбаяншы Дэвид Мэдденнің айтуынша, аталған бөлімдер Кейннің баяндау шеберлігін көрсетеді: “Бірінші беттердегі қысқалық пен оқиғаның жылдам дамытылуы – бүкіл романға тән ерекшелік”. Кейннің романдар жазудағы қабілеттері біркелкі мақтауға ие болған жоқ. Оның өмірбаяншысы Пол Скенази “Пошташы” романының “қарапайым психологиялық портреттерге, кейбір сәндік стильге және уақыт пен сюжет құрылымындағы үйлесімсіздіктерге” тап болғанын айтты. Сыншы Уолтер Уэллс Голливудтың көркем әдебиетін талдағанда, “Пошташы – мәжбүрлі, құрылымдық тұрғыдан жетілмеген туынды, ол әдебиетке жатқызылмаған нәрсеге ұсыныс жасайды” деді. Әдебиет сыншысы Эдмунд Уилсон осы оқиғаның “көңілді әңгімеге айналу қаупі бар” екенін ескертті. Биограф Рой Хупс: “Кейннің жеңіл көркем әдебиетін оқығаннан кейін, сіз “Пошташыдағы” күлкілі көріністердің шынымен де қасақана болмағанын ойламай алмайсыз”. “Пошташы әрқашан екі рет қоңырау шалады” романының танымал болуы пародияттарға әкелді: 1930 жылдардың басында “The New Yorker” журналында Кейнмен бірге жұмыс істеген юморист Джеймс Турбер романның алғашқы сөйлемін пародиялап, былай деді: “Мені жиырма жеті жасымда колледжден қуды”. Хупс “Пошташы әрқасын екі рет қоңырау шалады” романын “әдебиетте сирек кездесетін, сыншылар тарапынан жоғары бағаланған бестселлер” деп санайды.

In 1934, the 42 year old Cain was a successful journalist, known primarily for his satiric dialogues and sketches published in The American Mercury and as a human interest columnist for New York World, The American Magazine and The Baltimore Sun. With the publication of The Postman Always Rings Twice, Cain was instantly hailed as the foremost American writer in the hard boiled genre. An "ecstatic" review by Franklin P. Adams in the New York Herald served to alert critics to Cain's achievement. The novel elicited high praise from literary critics in the US and abroad, and proved to be a perennial best seller: "When the book appeared it caused a sensation." Cain was appalled when his work was described as the "quintessence" of the "hard boiled" genre and the author labeled the preeminent "tough guy" writer. He emphatically rejected these characterizations of his writing. The arresting first sentence of the novel begins "They threw me off the haytruck about noon " and was widely remarked upon. The early passages of the novel have been cited in journals and studied in college writing courses since the novel appeared. Biographer David Madden notes that the opening passages showcase Cain's narrative skill: "The compression, the swift execution of the basic situation [in the first pages] are typical of the entire novel." Cain's virtues as a novelist have not been uniformly lauded. Biographer Paul Skenazy noted that the Postman suffered from "simplistic psychological portraits, some mannered writing [and] inconsistencies in the time frame and plot structures ". Critic Walter Wells in his analysis of Hollywood fiction argued that the "Postman remains a forced, structurally imperfect work [pandering] shamelessly to subliterary taste." Literary critic Edmund Wilson cautioned that the story is "always in danger of becoming unintentionally funny." Biographer Roy Hoopes noted that "After reading Cain's light fiction, you cannot help but wonder whether the comic scenes in
Postman were really unintentional." The fame of The Postman Always Rings Twice prompted parodies: humorist James Thurber, who had worked with Cain at The New Yorker in the early 1930s, offered a burlesque of the first sentence of the novel which opens: "They kicked me out of college when I was about twenty seven "

Hoopes regards The Postman Always Rings Twice as "that rarest of literary achievements—a best seller widely acclaimed by the critics."

Сюжеттің және тақырыптың шығу тегі

Екі дереккөз "Пошташы әрқашан екі рет қоңырау шалады" романының сюжеттік идеяларына қатысты Кейннің ойларын айтты. 1930 жылдардың басында Калифорнияда ол газын толтырып беретін, кешірімді әйел басқаратын жанармай бекетіне жиі баратын. Кейін оның осы әйелмен болған кездесулерін былай сипаттады:

"Күнделікті, бірақ тартымды, ойға түйретін сияқты. Ол менің бакімді толтырғанда біз әрқашан сөйлесетінбіз. Бір күні газеттен бір әйел жанармай бекетін басқарып, күйеуін өлтіргенін оқыдым. Осы кешірімді әйел бола ма? Мен сұрадым. Иә, соның өзі – осы әдемі, бірақ қарапайым әйел." Кейін оқиға үшін қажетті драмалық элементті 1927 жылғы Рут Снайдер және Джадд Грей ісінен тапты, онда әйел өзінің сүйіктісімен бірлесіп күйеуін өлтірді, бұл кейіпкерлері Кора Пападакис пен Фрэнк Чемберстің прототипі болды. Биограф Пол Скенезидің пікірінше, Кейін олардың адалдықтан айырылуы мен кісі өлтіруі ғана емес, сондай-ақ Снайдер мен Грейді "өз-өздерін жоятын айналымға" түсірген сатқындықтар да оны қызықтырды.

Атаудың шығу тегі

Бұл атаудың мағынасы көп пікір тудырған. Мысалы, Уильям Марлинг Кейіннің атауды 1927 жылғы Рут Снайдердің сенсациялық ісінен алған болуы мүмкін деп болжады. Кейін Снайдер ісін 1943 жылғы "Қос өтемақы" романына шабыттандырды; Марлинг бұл оқиғаның сюжеті мен "Пошташы" романының атауына үлгі болғанына сенді. Шын өмірдегі жағдай бойынша Снайдер күйеуіне өмірді сақтандыру полисіне енгізген өзгерістерін жасыру үшін пошташыға полистің төлем хабарламаларын тек өзіне жеткізуді және есікті екі рет қоңырау шалуды тапсырды. Алайда тарихшы Джудит Фландрс бұл атауды Виктория дәуіріндегі пошта әдет-ғұрыптарына сілтеме ретінде түсіндірді. Пошта жеткізілген кезде пошташы үйге келгенін хабарлау үшін бір рет есікті қақты: жауап берудің қажеті болмады. Бірақ телеграмма болса, оны жеке қолға беру қажет болды, сондықтан үй иесі есікті ашуын білдіру үшін екі рет қақты. Телеграммалар қымбат болатын және көбінесе жаман хабар әкелетін: сондықтан пошташының екі рет қағуы (кейін қоңырау шалуы) қиындық жақындап келе жатқанын білдірді. "Қос өтемақы" кітабының алғы сөзінде Кейін "Пошташы әрқашан екі рет қоңырау шалады" атауының сценарист Винсент Лоуренспен болған әңгімеден туғанын жазды. Кейіннің айтуынша, Лоуренс ұсынылған қолжазбасы туралы жаңалық күтіп, қатты уайымдағанын айтты, себебі пошташы келгенін әрқашан екі рет қоңырау шалуынан білетін. Кейіннің өмірбаянын жазған Рой Хоупс Кейін мен Лоуренс арасындағы сол әңгімені баяндады. Лоуренс пошташының әрқашан екі рет қоңырау шалатынын ғана емес, сонымен қатар кейде пошташыны күтіп, қатты уайымдап, оның қоңырауын естімеу үшін артқы ауласына шығатынын айтты. Бірақ бұл тактика сәтсіз аяқталды, себебі егер пошташының бірінші қоңырауы естілмесе, екіншісі тіпті ауладан да естілетін. Осы әңгімеден кейін Кейін романына осы сөздерді таңдады. Одан әрі талқылағаннан кейін, екеуі бұл сөз тіркесінің романның соңындағы Фрэнктың жағдайына метафоралық түрде сай келетініне келісті. "Пошташы" – Құдай немесе тағдыр болса, Фрэнкке "жеткізілген" жаза Никті өлтіргені үшін оның өлімі болды. Фрэнк алғашқы "қоңырауды" қашып өткен еді, ол сол кісі өлтіруден бастапқыда құтылған. Бірақ пошташы қайтадан қоңырау шалды, және бұл жолы оны естіді; Фрэнк Кораны өлтіргені үшін қате айыпталды және өлім жазасына кесілді. Еш құтыла алмайтын тағдыр тақырыбы гректің сүйіктілерінің алғашқы кісі өлтіру әрекетінен өлімнен қашуымен, бірақ екінші әрекеттегі сәтсіздігімен одан әрі күшейеді.

The meaning of the title has been the subject of much speculation. William Marling, for instance, suggested that Cain may have taken the title from the sensational 1927 case of Ruth Snyder, who, like Cora in Postman, had conspired with her lover to murder her husband. Cain used the Snyder case as an inspiration for his 1943 novel Double Indemnity; Marling believed it was also a model for the plot and the title of Postman. In the real life case, Snyder said she had prevented her husband from discovering the changes she had made to his life insurance policy by telling the postman to deliver the policy's payment notices only to her and instructing him to ring the doorbell twice as a signal indicating he had such a delivery for her. The historian Judith Flanders, however, has interpreted the title as a reference to postal customs in the Victorian era. When mail (post) was delivered, the postman knocked once to let the household know it was there: no reply was needed. When there was a telegram, however, which had to be handed over personally, he knocked twice so that the household would know to answer the door. Telegrams were expensive and usually the bringers of bad news: so a postman knocking (later, ringing) twice signaled trouble was on the way. In the preface to Double Indemnity, Cain wrote that the title of The Postman Always Rings Twice came from a discussion he had with the screenwriter Vincent Lawrence. According to Cain, Lawrence spoke of the anxiety he felt when waiting for the postman to bring him news on a submitted manuscript, noting that he would know when the postman had finally arrived because he always rang twice. In his biography of Cain, Roy Hoopes recounted the conversation between Cain and Lawrence, noting that Lawrence did not say merely that the postman always rang twice but also that he was sometimes so anxious waiting for the postman that he would go into his backyard to avoid hearing his ring. The tactic inevitably failed, Lawrence continued, because if the postman's first ring was not noticed, his second one, even from the backyard, would be. As a result of the conversation, Cain decided upon that phrase as a title for his novel. Upon discussing it further, the two men agreed such a phrase was metaphorically suited to Frank's situation at the end of the novel. With the "postman" being God or fate, the "delivery" meant for Frank was his own death as just retribution for murdering Nick. Frank had missed the first "ring" when he initially got away with that killing. However, the postman rang again and this time the ring was heard; Frank is wrongly convicted of having murdered Cora and then sentenced to die. The theme of an inescapable fate is further underscored by the Greek's escape from death in the lovers' first murder attempt, only to be done in by their second one.