Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Балтық теңізіндегі неміс аралы, Массачусетс штатындағы мұражай кемесі осы аралдың атымен аталады. Хиддензе – Германияның ең ірі аралы Рюгеннің батысында, Германия жағалауында орналасқан көлік құралдарына тыйым салынған арал. Аралда шамамен 1000 адам тұрады. Германия Демократиялық Республикасы (ГДР) тұсында бұл орын Шығыс Германия туристерінің демалыс орны болған, қазір де туристерді қызықтыруда. Бұл жерде Грайфсвальд университетінің орнитологиялық станциясы орналасқан. Герхарт Хауптман мен Вальтер Фелсенштейн осы аралда жерленген.
German island in the Baltic Sea
the museum ship in Massachusetts named after the island
Hiddensee is a car free island in the Baltic Sea, located west of Germany's largest island, Rügen, on the German coast. The island has about 1,000 inhabitants. It was a holiday destination for East German tourists during German Democratic Republic (GDR) times, and continues to attract tourists today. It is the location of the University of Greifswald's ornithological station. Gerhart Hauptmann and Walter Felsenstein are buried there.
Атауы
Хединси атауы Саксо Грамматикустың "Эдда" және "Данарум" атты еңбектерінде ерте кезде кездеседі және "Хедин аралы" дегенді білдіреді. Аңыз бойынша, норвегиялық Хедин патшасы осы жерде әйел немесе тіпті алтын үшін соғысқан. Дания үкімдігі кезінде Hedins Oe ("Хедин аралы") атауы жиі қолданылған. 1880 жылға дейін арал неміс карталарында Хидденсжо деп, ал 1929 жылы неміс туристік нұсқаулықтарында Хидденсое деп көрсетілген. Осылайша, Hiddensee-дің толыққанды германизациясы салыстырмалы түрде жақында болды. Бұл Батыс Померания лагунасы аймағының ұлттық паркіндегі ең ірі арал және Мекленбург-Батыс Померания жеріндегі Ворпомерн-Рюген ауданына қарасты. Арал Рюген аралының батысында орналасқан және толқынды, солтүстік бөлігіне (Дорнбуш, ең биік нүктесі Бакенберг) , орталық аймақтағы құмды және жазықтықтардан (Дюненхайде) және жайпақ, бірнеше метрлік оңтүстік бөлігі Гелленге бөлінген. Солтүстік-шығысында Альтер-Бессин және Нойер-Бессин екі мүйісі орналасқан. Аралдың шығысын Шапродер Бодден және Виттер Бодден, оңтүстігін Гелленстром (Стральсундқа қарайтын кеме жолы), ал батысын және солтүстігін ашық Балтық теңізімен шектеледі. Грибен – 13 ғасырда неміс монахтары келгенге дейін славян кезеңінде болған аралдағы екі елді мекеннің бірі. 14 ғасырда Грибенде сегіз шатыр тіркелген. Содан бері үйлердің саны көтерілген жоқ.
The name Hedinsey surfaces as early as the Prose Edda and the Gesta Danorum written by Saxo Grammaticus and means "Island of Hedin". The legendary Norwegian king, Hedin, was supposed to have fought here for a woman or even just for gold. Under Danish rule the name Hedins Oe ("Hedin's Island") was common. Even in 1880 the island was shown in German maps as Hiddensjö and, in 1929, in German holiday guides as Hiddensöe. Its full Germanization to Hiddensee is thus relatively recent. It is the largest island within the Western Pomerania Lagoon Area National Park and belongs to the district of Vorpommern Rügen in the state of Mecklenburg Western Pomerania. It lies west of the island of Rügen and is divided into an undulating, over northern part (Dornbusch, whose highest point is the Bakenberg at ), a dune and heath landscape in the central area (Dünenheide) and a flat, only few metres high southern part, the Gellen. In the northeast are the two spits of Alter Bessin and Neuer Bessin. The island is bounded by the Schaproder Bodden and Vitter Bodden to the east, the Gellenstrom (the shipping channel to Stralsund) to the south and the open Baltic Sea to the west and north. Grieben was one of the two settlements on the island that existed in Slavic times before the arrival of the German monks in the 13th century. In the 14th century, eight cottages are documented for Grieben. The number of houses has hardly changed since then.
Монастырь
Ауыл 13-шы ғасырдың соңында салынған Хиддензее монастырының төңірегінде пайда болды. 19-шы ғасырдың соңында ауылда тек шіркеу, мырзалар үйі, пасторлық үй және мектеп, сондай-ақ екі жұмысшы үйі болды. Кейіннен ауыл біртіндеп қазіргі өлшемдеріне жетті. Көптеген суретшілер, жазушылар және тіпті ғалымдар ауылда немесе оның шетінде қоныстанды; Клостер Герхарт Хауптманның тұратын жері ретінде белгілі болды, ол сол аралдағы зиратқа жерленген.
The village was established around Kloster Hiddensee, founded at the end of the 13th century. At the end of the 19th century, there was only a church, a manor house, a rectory and schoolhouse, and two workers' houses. Only then did the village gradually grow to its present size. A number of artists, writers or even scientists settled in the village or on its outskirts; Kloster has become known as the place of residence of Gerhart Hauptmann, who was buried in the island cemetery there.
Витте
Витте алғаш рет 1513 жылы бір құжатта еске алынған. Атауы төменгі неміс тілінен шыққан және шалбарық балықшыларының қонысы деген мағынаны білдіреді. Витте, тар аралдың орталық орналасқандығының арқасында, тез арада аралдағы ең ірі қалаға айналды. Солтүстік жағынан ағызылған құрлықтар оңтүстік жағасында және Шапродер-Бодденнің шығыс бөлігінде қайтадан жиналады. Бұл Геленнің оңтүстік шетінде екі геологиялық жағынан жақын уақытта пайда болған құм сілкінісінің – Alter Bessin және Neuer Bessin – қалыптасуына себеп болды. Alter Bessin шамамен 300-400 жыл бұрын пайда бола бастады және 19 ғасырдың ортасына қарай 5 км-ден астам ұзындыққа жетті. Одан бері ол көтерілген жоқ. Ал 1900 жылы пайда болған Neuer Bessin жыл сайын өсіп, қазірдің өзінде ұзын. Сонымен қатар, үшінші құм сілкінісі пайда болуда. Оңтүстік ұшы да Шапродер-Бодденге желмен келген құмдар ретінде өсіп жатыр.
Vitte was first mentioned in a document in 1513. The name comes from Low German and means settlement of herring fishermen. Vitte soon developed into the largest town on the island due to its central location on the narrow island. The landmasses carried away from its northern tip are washed up again at the southern end and on the east side of the Schaproder Bodden. This has caused the formation of two geologically recent spits at the southern end of the Gellen: the Alter Bessin und Neuer Bessin. The Alter Bessin began to appear about 300 to 400 years ago and was already over 3 mile (5 km) long by the middle of the 19th century. Since then it has barely grown. On the other hand, the Neuer Bessin which appeared in 1900 is growing by annually and is already long. Meanwhile, a third Bessin is emerging. Even the southern tip is growing as a so called windwatt into the Schaproder Bodden.
Климат
Hiddensee макроклиматтық тұрғыдан Балтық теңізінің жағалау климатымен сипатталады, онда теңіз және континенттік әсерлердің жиі алмасуы байқалады. Оған жиі, күшті және өзгермелі желдер мен ұзақ күн сәулесі тән. Жылдық орташа көрсеткіш 1850 сағатты құрайды. Осының нәтижесінде Hiddensee Германиядағы ең күнге толы аймақтардың бірі болып есептеледі. Ерекше ерекшелігі – теңіз және құрлықтағы температураның айырмашылығынан туындайтын, әлсіз, жағадан иіс соққан жел жағдайларының пайда болуы, яғни транспериодикалық жел айналымы. Бұл салдарынан таңертең теңізден жел соғып, түстен кейін немесе кешкі уақытта әлсірейді. Деректерді Meteomedia-ның дербес метеостанциясы жинады.
Hiddensee is dominated macro climatically by the Baltic Sea coastal climate with frequent alternation between maritime and continental influences. Characteristically it has frequent, brisk and changeable winds and long periods of sunshine. This averages 1,850 hours per year. As a result, Hiddensee is one of the sunniest places in Germany. One special feature is so called transperiod wind circulation, when there are weak, offshore wind conditions, and which is caused by the different temperatures over the sea and land. This produces a sea breeze in late morning that abates in the afternoon or evening. The data was gathered by Meteomedia's own weather station (; ).
Дауыл су тасқыны
Хиддензиде қайта-қайта дауыл соқты. Мысалы, 1304 жылы Барлық Әулиелердің су тасқыны кезінде аралдың Рюген аралынан бөлінгені айтылады, бірақ бұл әзірге нақты дәлелденген жоқ. 1864 және 1865 жылдары Хиддензиде Хоэн-Дюншен Гарн мен Петербергшен Гарн арасындағы өте жайпақ және жұқа аймақтан үш рет дауыл сулары өткен. 1872 жылы Балтық теңізінің су тасқыны Плогшаген жанындағы аралды қайтадан су басты. Аралдың оңтүстік және солтүстік бөліктерге бөліну қаупі әлі де сақталып тұр, және осыған дейін тек кең ауқымды жағалау қорғау шаралары арқылы ғана болдырмауға мүмкіндік болды. Хиддензидің солтүстік-шығысында (Alter және Neuer Bessin) және оңтүстігінде (Gellen) жаңадан пайда болған жерлердің көптеп жиналуы көптеген омыртқасыз жануарларға, мысалы, құрттар мен моллюскаларға қоректену ортасын ұсынады. Бұлар өз кезегінде көптеген көшпенді құстарға тамақ болады. Мысалы, арал маңындағы аймақ Германиядағы крандардың ең маңызды тоқырау орындарының бірі болып табылады. Аралдың оңтүстік ұшы, сол сияқты Neuer Bessin де ұлттық парктің I сақтау аймағы ретінде жарияланды және кіруге тыйым салынған. Аралда екі табиғат қорығы бар: Neuendorf және Vitte арасындағы Dünenheide табиғат қорығы және солтүстіктегі Dornbusch und Schwedenhagener Ufer табиғат қорығы. Naturschutzgesellschaft Hiddensee und Boddenlandschaft Vitte қаласында ұлттық парктің үйін ұстап тұр, онда фауна мен флораның тұрақты көрмесі бар. 1936 жылы аралда Хиддензи құс станциясы [de] құрылды.
Again and again Hiddensee was hit by storm flood. For example, the island is said to have been separated from the island of Rügen by the All Saints' Flood in 1304, but this has not been proven with certainty. In 1864 and 1865 Hiddensee was breached three times by storm floods between Hohen Dünschen Garn and Peterbergschen Garn, a very shallow and thin area. The 1872 Baltic Sea flood flooded the island again near Plogshagen. There is still a threat of the island being divided into a southern and a northern part, which could only be prevented by extensive coastal protection measures so far. The large accumulations of new land in the northeast (Alter and Neuer Bessin) and south (at the Gellen) of Hiddensee offer habitats for numerous invertebrates, such as worms and mussels. These in turn provide nourishment for many migrating birds. For example, the area around the island is one of the most important crane roosting areas in Germany. The southern tip of the island is, like the Neuer Bessin was therefore classified as conservation zone I of the national park und is out of bounds. On the island are two nature reserves, the Dünenheide auf der Insel Hiddensee Nature Reserve [de] between Neuendorf and Vitte and the Dornbusch und Schwedenhagener Ufer Nature Reserve [de] in the north. The Naturschutzgesellschaft Hiddensee und Boddenlandschaft maintains a national park house in Vitte, with a permanent exhibition of fauna and flora. In 1936 the Hiddensee Bird Observatory [de] was established on the island.
Халық санының өсуі
Hiddensee халқының саны соңғы жылдары азайды. 1990 жылы Хиддензеде шамамен 1261 адам тұрса, 2001 жылы бұл көрсеткіш 1173-ке дейін төмендеді, ал 2011 жылғы халық санағы 995 тұрғын екенін көрсетті. Содан бері адамдардың көшіп кетуі тоқтаған сияқты; 2021 жылғы бағалау бойынша 994 адам тұрып жатыр. Аралда әйелдер (52,1%) ерлерден көп. 994 тұрғынның ішінде 124-і он сегіз жасқа дейін.
The population of Hiddensee has shrunk in recent years. While an estimated 1,261 people lived on Hiddensee in 1990, an estimate in 2001 put the number at only 1,173, and in 2011 the census revealed only 995 inhabitants. Since then, the exodus seems to have stopped; the 2021 estimate resulted in 994 inhabitants. More women (52.1%) than men live on the island. Of the 994 inhabitants, 124 are under the age of eighteen.
Жалаң
Грибен – Хиддензее аралындағы ең көне, ең солтүстік және ең кішкентай ауыл. Оның атауы славян тіліндегі "гриб" ("саңырауқұлақ") сөзінен шыққан. Грибеннің өз порты жоқ.
Grieben is the oldest, northernmost and smallest village on Hiddensee and lies on the eastern edge of the uplands of the island. Its name comes from the Slavic grib (for "mushroom"). Grieben has no harbour of its own.
Монастырь
Клостер ауылының аты бұрынғы цистерциандық аббаттан шыққан, ол 1296 жылдан 1536 жылға дейін қазіргі Клостер портының жанында тұрған. Реформация кезінде ол таратылды. Бүгінде Герхард Хауптман үйі, Герхард Хауптман, Вальтер Фелленштейн және Грет Палукканың қабірлері орналасқан арал шіркеуі мен арал қорымымен Клостер Хиддензе аймағының мәдени орталығы болып табылады. Ол биік жазықтардың (Hochland) шетінде орналасқан, оның ең биік нүктесі – Дорнбуш. Клостерде Грайфсвальд университетінің екі бөлімшесі – Хиддензе биологиялық станциясы мен Хиддензе құс станциясы орналасқан, екеуі де 1930 жылы құрылған Хиддензе биологиялық зерттеу институтынан пайда болған.
The parish of Kloster gets its name from the former Cistercian abbey, which stood from 1296 to 1536 in the vicinity of the present harbour in Kloster. It was dissolved with the Reformation. Today Kloster with its Gerhart Hauptmann Haus, the island church and island cemetery with the graves of Gerhart Hauptmann, Walter Felsenstein and Gret Palucca is the cultural centre of Hiddensee. It lies on the edge of the uplands (Hochland), whose highest point is the Dornbusch. In Kloster are the Hiddensee Biological Station and the Hiddensee Bird Observatory, both branches of the University of Greifswald, which were both formed out of the Hiddensee Biological Research Institute, founded in 1930.
Витте
Витте (айтылуы: Фитте) алғаш рет 1513 жылы еске алынған. Бұл аралдың негізгі елді мекені және ең ірі әрі орталықта орналасқан ауылы. Атау "vit" деген сөзден туындаған, ол балық сатылатын орындарды білдіретін сөз. Виттеде шіркеу үйі мен кеңес басқармасы орналасқан. Бұдан өзге, Рюген аралындағы Шапродеден тауар жеткізіп әкелетін және қоқыс таситын көліктерді қабылдайтын жүк паромдары үшін кеме тоқтау алаңы бар. Тауарлар электр тракторлармен тартылатын тіркемелерге салынып, аралдағы азық-түлік дүкендері мен мейрамханаларға таратылады. Кейде кішкентай тауарлар әлі де ат пен арбамен жеткізіледі. Витте мен Нойендорф арасындағы Хиддензе аймағындағы далалық ландшафт та Виттеге жатады. Виттеде аралдағы ең көне үй – Адольф Райхвайннің жазғы үйі, Witch's House (Hexenhaus) орналасқан. Сонымен қатар, мұнда соңғы шатырлы кинотеатр және Seebühne Hiddensee қуыршақ театры да бар.
Vitte (pronounced: Fitte), first mentioned in 1513, is the main settlement and the largest and most central village on the island. The name is a derivation of vit; a word that was used to refer to places where fish was sold. In Vitte is the parish hall and council administration. In addition there is the ferry landing stage for the goods ferry that brings delivery and waste disposal vehicles from Schaprode on the island of Rügen. Goods are transferred to trailers that are pulled by electric tractors and distributed to the food markets and restaurants on the island. Sometimes smaller goods are still delivered by horse and cart. The heath landscape on Hiddensee, between Vitte and Neuendorf, is also part of Vitte. In Vitte is the oldest surviving house on the island, the Witch's House (Hexenhaus), the old summer house for Adolf Reichwein. In addition there is the last tented cinema and the puppet theatre Seebühne Hiddensee .
Нойендорф
Нойендорф – Хиддензее аралындағы ең оңтүстік елді мекен. Нойендорф тұрғындары аралдың қалған бөлігінде «Оңтүстіктер» (Die Süder) деп аталады. Нойендорф Виттеден ғана болса да, оның тұрғындары басқа диалектте сөйлейді. Нойендорфтың көп бөлігі үлкен жайылымға ұқсайды, онда үйлер тізбектей орналасқан. Кейбір жерлерде жолдар жоқ, сондықтан кейбір үйлерге тек шөптің үстінен барып жетуге болады. Нойендорфтың өз порты бар. Нойендорф екі бастапқыда дербес ауылдан тұрады: ескісі – Плогшаген, ол XIII ғасырда пайда болған, ал екіншісі – 1700 жылы Гламбектен көшіп келген адамдармен құрылған Нойендорф. Осы елді мекендердің қираған қалдықтары бүгінде Нойендорфтың солтүстік-шығысында көрініп тұр. Нойендорфтың оңтүстігінде Батыс Померания лагунасының ұлттық паркінің I сақтау аймағына жататын және халыққа жабық маңызды құс қорығы – Геллен орналасқан.
Neuendorf is the southernmost settlement on Hiddensee. The inhabitants of Neuendorf are known by the rest of the island as the Southerners (Die Süder). Although Neuendorf is only from Vitte, its inhabitants speak a different dialect. Large parts of Neuendorf resemble a large pasture on which the houses are arranged like a piece of string. There are no paths in places, so that some addresses may only be reached by walking over the grass. Neuendorf has its own harbour. Neuendorf consists of two originally independent villages: the older one, Plogshagen, existed as early as the 13th century and the actual Neuendorf, which was formed in 1700 by relocation of people from Glambek. Ruins of these settlements are still recognisable today northeast of Neuendorf parish. South of Neuendorf lies the so called Gellen, an important bird reserve that belongs to conservation zone I of the West Pomeranian Lagoon Area National Park and is thus out of bounds to the public.
Тас дәуірі - 17 ғасырдың соңы
Аралдағы алғашқы қоныстар орта және жас тас дәуірінде болған. 6 ғасырда герман халқының көп бөлігі Оңтүстік Балтық аймағынан кеткен соң, аралды ранилер (славяндар) иеленді. Хиддензе қазынасы, сондай-ақ аралдың атауы, бұл аймақтың 9/10 ғасырларда викингтердің ықпалында болғанын көрсетеді. 1168 жылы Дания королі Вальдемар I Ругендегі Аркона мүйісіндегі Яромарсбург бекінісін басып алып, Ранс халқын жеңіске жеткізіп, христиандыққа өткізіп, Данияның феодалдық тәуелділігіне бағындырды. Осылайша Хиддензе Данияның билігіне қарады. 1296 жылдың 13 сәуірінде Рюген князі Визлав II «тұзды теңізбен қоршалған» Хиддензе аралын Нойенкамп аббаттығына сыйға берді. Онда Николайкамп атты цистерциандық аббаттық құрылды, ол теңізшілердің қасиетті покровительі – Святой Николайдың есімімен аталады. Аббаттық өмір бойы Kloster Hiddensee деп аталды. 2008 жылдың күзінде ортағасырлық археолог Феликс Биерман басшылығымен жүргізілген қазба жұмыстары барысында бұрынғы цистерциандық аббаттықтың аумағынан он қабір табылды. Аббаттық шіркеуінің солтүстігінде тоғыз, ал батыс қанатының шығысында бір қабір анықталды. Беттина Юнгклаус жеті ер адам, екі әйел және бір жас қыздың қаңқаларын антропологиялық тұрғыдан зерттеді. 20-30 жастағы бір ер адамның оң маңдай сүйегінде емделген кесік жарасы болған. 50-60 жастағы ер адам мен 14-15 жастағы қыз бірге жерленген, мұнда ер адам жас қыздың сол қолын оң қолымен ұстаған. Дерт ауруларының көрсеткіші айтарлықтай төмен болды. Ең көп кездесетін аурулар – тіс тасы мен периодонтит. Тіс шілуі тек бір тіс жиынтығында ғана табылды, бұл ортағасырлық халық үшін ерекше төмен көрсеткіш. Аббаттық салынысымен бірге 1302-1306 жылдары аралдың оңтүстігіндегі Гелленде Гелленкирхе, Люхте деп аталатын шағын маяк және алғашқы порт салынды. Бұл құрылыстардың негіздері (қазіргі кезде) Гелленнің батысында Балтық теңізінде орналасқан. 1332 жылы аралдың шаруалары мен балықшылары үшін арналған Арал шіркеуінің қасиеттілік рәсімі бүгінгі Kloster ауданында, аббаттық қабырғаларынан тыс жерде өтті. Гелленкирхеден жаңа шіркеуге шомылдыру тағы көшірілгеннен кейін, пасторлық қызмет сол кезден бастап онда жүзеге асырылды. Шамамен 1781 жылы салынған бөшке тәрізді күмбезге 1922 жылы берлиндік суретші Николаус Нимейердің гүлдік өрнектері салынған суреті қойылды. Реформация кезеңінде 1536 жылы аббаттық таратылды. 1618-1648 жылдардағы Отыз жылдық соғыс кезінде 1628 жылы Валленштейннің бұйрығымен сарбаздар Дорнбуштағы аралас емен орманын өртеп жіберді, осылайша даниялықтарды ағаш алу мүмкіндігінен айырды. XXI ғасырда да сол кезден қалған күл қабатын маяқтың жанындағы жол жиегінде, газоннан бірнеше сантиметр төменде көруге болады. 1648-1815 жылдары Хиддензе, бүкіл Батыс Померания сияқты, швед әкімшілігінде болды. 1754-1780 жылдары Жоахим Ульрих Гизе аралдың иесі болды және ол құрылған Stralsunder Fayencenmanufaktur үшін саз өндіруді бастады.
The first settlements on the island took place in the middle and younger Stone Age. After a large part of the Germanic population had left the southern Baltic region in the 6th century AD, the Rani (Slavs) took possession of the island. The Hiddensee treasure, as well as the name of the islet, testify that the area was then in the sphere of influence of the Vikings in the 9th/10th century. In 1168 the Rans were defeated by King Waldemar I of Denmark by conquering the fortress Jaromarsburg at Cape Arkona on Rügen, Christianized and brought under Danish feudal dependence. Hiddensee was thus under Danish sovereignty. On April 13, 1296, the prince of Rügen, Wizlaw II, donated the island of Hiddensee, "as it was surrounded by the salt sea", to the Neuenkamp Abbey. There, a Cistercian abbey named Nikolaikamp was founded, named after St. Nicholas as the patron saint of sailors. In fact, the monastery was called Kloster Hiddensee for the entire time of its existence. In the fall of 2008, archaeologists excavating under the direction of medieval archaeologist Felix Biermann discovered ten burials on the grounds of the former Cistercian monastery. Nine graves were found north of the monastery church and one in the cloister east of the west wing of the enclosure. Bettina Jungklaus anthropologically examined the skeletons of seven male and two female adults and one young girl. One 20 to 30 year old male exhibited a healed slash wound to the right frontal bone. There was a joint burial of a 50 60 year old man with a 14 15 year old girl, where the man held the youth's left arm with his right hand. The disease burden was strikingly low. Tartar and periodontal disease were found most frequently. Caries was found on only one set of teeth, which was unusually low for medieval populations. Simultaneously with the construction of the monastery, the Gellenkirche, a small beacon called Luchte, and the first harbor were built on the Gellen in the south of the island in the years 1302 to 1306. The foundations of these structures are located (today) west of the Gellen in the Baltic Sea. In 1332, the consecration of the Island Church, intended for the farmers and fishermen of the island, took place in today's Kloster district outside the monastery walls. With the transfer of the baptismal font from the Gellenkirche to the new church, pastoral duties have been carried out from there ever since. The barrel vault, built in around 1781, received a painting with rose decoration by the Berlin painter Nikolaus Niemeier in 1922. In the course of the Reformation, the monastery was dissolved in 1536. During the Thirty Years' War from 1618 to 1648, soldiers burned down the mixed oak forest on the Dornbusch on Wallenstein's orders in 1628, thus depriving the Danes of the opportunity to extract timber. Even in the 21st century, the ash layer from that time can still be seen on the roadsides near the lighthouse a few centimeters below the turf. In the years from 1648 to 1815, Hiddensee, like the whole of Western Pomerania, was under Swedish administration. From 1754 to 1780, Joachim Ulrich Giese was the owner of the island and began mining clay for the Stralsunder Fayencenmanufaktur he founded.
19 ғасырдан Екінші дүниежүзілік соғыстың соңына дейін
1800 жылдан 1836 жылға дейін арал капитан және Ралоудағы рыцарь Вильгельм Фридрих Людвиг фон Багевицке (1777–1835) тиесілі болды. Ол алымдарды арттырып, Хиддензе тұрғындарын жыл сайын 104 күнге өз иеліктерінде мәжбүрлі еңбекке тартты және балаларға арналған мектеп ашуға кедергі келтірді. Оның кезінде Грибендегі еркін шаруалар жекебасқа айналды. Тіпті Швеция королі Густав II Адольф 1806 жылы жекебасшылықты жойғанмен де, Хиддензеде ештеңе өзгерген жоқ. 1815 жылдан бастап Хиддензе және Ворпомерн Пруссияға, екінші дүниежүзілік соғыстың аяқталуына дейін қарасты. Рюген округіне (1939 жылға дейін Рюген округі) бекітілді. 1836 жылы Стральзундтағы Әулие Рух монастыры аралды сатып алды, ал аралдағы алғашқы мектептер 1837 және 1840 жылдары тиісінше Плогшаген мен Клостерде салынды. 1854 және 1864 жылдар аралығында Хиддензеде жер қатынастарын қайта ұйымдастыру, нақты жүктемелерді өтеу (шаруаларды босату) аясында жүзеге асты. 1861 жылға дейін Хиддензеде ондаған жылдар бойы ағаштар болған жоқ, тек монастырь мен Грибен арасындағы шұбарлы емен аллеясы және 1770 жылдары отырғызылған бірнеше қарағайлар, сондай-ақ Шведенхаген мен Рубенбергтегі ағаштар ғана болды. 13 ғасырда әлі де бар болған Хиддензедегі тығыз емен тоғайлары 17 ғасырдың басында отын, үй және кеме құрылысы үшін дерлік толығымен жойылды. 1628 жылы Валленштейннің кесіп, өртеуі орманды жойды деген әңгімеге сену қиын, өйткені Эйлхард Любиннің 1602 жылғы Рюген картасында Хиддензеде ағаш белгісі көрсетілмеген, ал тікенді бұталар жалаңаш төбелі жер ретінде бейнеленген. 1861 жылы Бакенберг пен Хук арасындағы Дорнбушқа қарағайлар отырғызылды, ал 1900 жылы Бакенбергтен солтүстікке қарай Дорнбуш, Хуккеден жергілікті тарих мұражайына дейінгі жағалау бөлігі, сондай-ақ одан әрі жағалау бойымен Гелленге (Каркензее) дейін ағаштар отырғызылды. Витте алдындағы жағалау бөлігіне орман отырғызудан бас тартылды, себебі Витте тұрғындары туристердің жағажайға қол жеткізуіне кедергі келтіретінін айтты. 1864 және 1872 жылдары аралды қатты дауыл су басуына ұшыратты. Бірінші су тасқыны кезінде Хиддензе аралдың ең тар жерінде, Ньюендорфтан оңтүстікке қарай толығымен суға батып, екіге бөлінді. Алты жылдан кейін жүргізілген ауқымды жөндеу жұмыстары арқасында ғана бұл жағдай түзетілді. Екінші дауыл топан суынан кейін 10 ғасырға жататын викингтік қазына табылды. Оның көшірмесін Хиддензе жергілікті тарих мұражайында көруге болады, ал түпнұсқасы Стральзунд мұражайында сақталады. 1874 жылы Германия империясында Хиддензе округі құрылды. 1875 жылы суретші Густав Шёнлебер қиын қол жетімді Хиддензе теңізін "жаңадан ашты". 1888 жылы Клостерде Дорнбуш маяк үйі, порт және теңіздегі құтқару станциясы аяқталды. 1887 жылы Клостердегі қорғаны, ал 1905 және 1907 жылдары Витте мен Нойендорфтағы булық түсіру көпірлері салынды. Осы уақыттан бастап үлкен кемелер тікелей Хиддензеге тоқтай алды және паром аралы деңгейінде түсірудің қажеті болмады. 1892 жылдан бастап Стральзунд пен Клостер арасында тұрақты түрде бу кемелері жүріп тұрды. 1905 жылдан бастап медициналық қауымдастық құрылғаннан кейін Хиддензедегі алғашқы дәрігерге лицензия берілді. Клостерде бес үлкен қонақ үйдің бір мезгілде салынуымен (1909 жылы Хаус Хиттим, 1911 жылы Zum Klausner, 1913 жылы Висеннек және Хаус ам Мер, кейіннен Vogelwarte, сол жылы қонақ үйден қонақ үйге дейін кеңейтілген Dornbusch), туристер саны күрт өсті және Клостер аралдың басты туристік курорты болды. Hiddensee Табиғатты қорғау қауымдастығының құрылуымен 1910 жылы Fährinsel табиғи қорық деп жарияланды, ал 1922 жылы Пруссия үкіметі Gellen және Gänsewerder деп жариялады. Табиғат қорығы мәртебесі 1937 жылы Дорнбуш, Шведенхаген жағалауы және Альтбесинге берілді. 1916 жылдан 1921 жылға дейін фотограф Эльфриде Райхелт аралға бірнеше рет барды. 1922–1925 жылдар аралығында Макс Таут жыл сайын Хиддензеде үй салды. Ең танымал - 1922 жылы салынған Виттедегі Карусель, оны 1928 жылы үнсіз кино актрисасы Аста Нильсен тұрғын үй ретінде сатып алды және Бруно Таут үйдің түсті тұжырымдамасын жасады. Карусельдің жанында Макс Тауттың тағы бір үйі, Хаус Вайдерман, 1923 жылы Берлин саудагері Карл Вайдерман үшін салынды. Клостерде 1924 жылы интерьер дизайнері Уолтер Пингл үшін салынған (құрылысы 1960 жылдары айтарлықтай өзгертілген) Хаус Пингл және оның жанында 1925 жылы Берлин баспашысы Макс Гелен үшін салынған үй 1930 жылдан бері Хиддензе биологиялық станциясының аумағында және докторлық студенттер үйі ретінде пайдаланылады. 1927 жылы аралда моторлі көліктерді пайдалануға тыйым салатын полиция ережесі шығарылды. Тек арал дәрігері мен жергілікті полицияға мотоцикл пайдалануға рұқсат берілді. Сол жылы арал электр желісіне қосылды және үш жылдан кейін Грайфсвальд университетінен Эрих Лейк құрған Биологиялық зерттеу станциясы құрылды, ол орнитологиялық станциямен бірге Хиддензе Биологиялық зерттеу институтына айналды. 1937 жылы Хукке алдындағы үлкен тас бөгет құрылысы басталды. Дорнбуштің шамамен төрт километрлік жағалауын қорғау үшін бөгет салу жоспарланған. Аралды қорғаудан басқа, Геллен каналындағы және Стральзундтағы кеме жолындағы тұрақты қазба жұмыстарының шығындарын үнемдеу үшін құмды жылжытуды шектеу де мақсат етілді. Екінші дүниежүзілік соғыстың басталуы құрылыс жұмыстарын тоқтатты, тек төрт жүз метр аяқталды және бүгінгі күнге дейін солай қалды. Хукемәуер салынғаннан кейін Клостер мен Виттедегі жағажайлар нашарлап, құм жетіспеуден зардап шекті. 1937–1939 жылдар аралығында аралдағы үш қауымдастық Хиддензе муниципалитетін құру үшін бірікті. 1939 жылға дейін, Померанияның соңғы ресми жарияланған Güter Adressbuch мәліметтері бойынша, Пол Вюстенберг отбасысы Хиддензе Клостер қалалық иелігінің 239 га жерін жалға алған. Deutsches Geschlechterbuch генеалогиялық деректеріне сәйкес, оның отбасысы 1937 жылға дейін иеліктен бас тартқан. Оның орнына Альбрехт фон Хагеннің інісі Рюдигер фон Хаген келді, ол кейінірек Грайфсвальд университетінің қысқа мерзімді мүсілімшісі болды. Пол Вюстенберг отбасысы қалалық иеліктің 239 га жерін жалға алған. 1930 жылдардың соңында Энддорнда әуе шабуылынан қорғану үшін бункерлер мен зениттік қарулар салынды, сондай-ақ материал тасымалы үшін Шведенхагенде пирс салынды. Бункерлерді 1945 жылы совет әскері жарып жіберді (қалдықтары 2000 жылдарға дейін алынбады), ал пирс 1960 жылдары Гриммен қаласындағы Erdöl Erdgas VEB компаниясы мұнайды сынау үшін пайдаланды. Кейін пирс 1974 жылдан бастап аралға жабдық жеткізу үшін пайдаланылды және 2010 жылы бұзылды.
From 1800 to 1836 the island belonged to captain and Knight Wilhelm Friedrich Ludwig von Bagewitz (1777–1835) on Ralow. He increased the levies, drove the people of Hiddensee to 104 days of forced labor annually on his estates and prevented a school for the children. Under him, the free peasants in Grieben became serfs. Even when King Gustav II Adolf of Sweden abolished serfdom in 1806, nothing changed on Hiddensee. From 1815, Hiddensee and Vorpommern belonged to Prussia until the end of World War II and was assigned to the district of Rügen (until 1939, the district of Rügen). In 1836, Stralsund's Holy Spirit Monastery acquired the island, and the first schools on the island were built in Plogshagen and Kloster in 1837 and 1840, respectively. In the years between 1854 and 1864, a reorganization of the land relations also took place on Hiddensee in the context of the redemption of the real burdens (liberation of farmers). Until 1861, Hiddensee was virtually treeless for decades, except for the barren willow avenue between the monastery and Grieben and a few pines planted there around 1770, as well as a few trees at Schwedenhagen and Rübenberg. The dense oak tree population on Hiddensee, which still existed in the 13th century, had been almost completely decimated for firewood, house and ship building by the beginning of the 17th century. That the slash and burn in 1628 by Wallenstein would have destroyed the forest, as the legend would have it, is unlikely, because already on the map of Rügen by Eilhard Lubin from 1602 no tree symbol is drawn on Hiddensee anymore and the thorn bush is shown as bare hilly land. First in 1861 the Dornbusch between Bakenberg and Hucke was planted with pines, around 1900 also the Dornbusch north of Bakenberg, the coastal section from Hucke to the museum of local history as well as from there along the coast to Gellen (Karkensee). The section of coast in front of Vitte was excluded from this, because the Vitter rejected the government's offered reforestation for the reason that access to the beach for tourists would then be impeded. In 1864 and 1872, the island was hit by severe storm floods. During the first flood, Hiddensee broke in two due to a complete flooding at the narrowest point of the island, south of Neuendorf, which could only be reversed by extensive reconstruction measures six years later. After the second storm flood, the Hiddensee treasure, a Viking work from the 10th century, is said to have been found. A replica of it can be seen in the Hiddensee Museum of Local History, the original is on display in the Stralsund Museum. In 1874, the district of Hiddensee was formed in the German Empire. In 1875, the painter Gustav Schönleber "discovered" Hiddensee, which was difficult to access. In 1888 the lighthouse on the Dornbusch, the harbor and the sea rescue station were completed in Kloster. In 1887 the bulwark in Kloster was built, and in 1905 and 1907 the steamer landing bridges in Vitte and Neuendorf. From this time on, larger ships could dock directly on Hiddensee and the adventurous mooring or disembarking at the level of the ferry island was no longer necessary. From 1892 onwards, steamships operated regularly between Stralsund and Kloster for the first time. From 1905, with the founding of the medical association, the first doctor on Hiddensee received his license. With the almost simultaneous construction of five large hotels in Kloster (Haus Hitthim in 1909, Zum Klausner in 1911, Wieseneck and Haus am Meer the later Vogelwarte both in 1913, and in the same year the Dornbusch, which had been expanded from an inn to a hotel), the number of tourists increased by leaps and bounds and Kloster became the island's main tourist resort. With the founding of the Hiddensee Nature Conservation Association, the Fährinsel was declared a nature reserve in 1910 and Gellen and Gänsewerder in 1922 by the Prussian government. The status of a nature reserve was given to the Dornbusch, the Schwedenhagener Ufer and the Altbessin in 1937. From 1916 to 1921, the photographer Elfriede Reichelt visited the island several times. Between 1922 and 1925, Max Taut built a house on Hiddensee every year. The most famous is the Karusel in Vitte, built in 1922, which the silent film actress Asta Nielsen bought as a residence in 1928 and for which Bruno Taut had designed the color concept of the house. Just near Karusel is another house by Max Taut, Haus Weidermann, built in 1923 for the Berlin merchant Karl Weidermann. In Kloster stand the Haus Pingel, built for the interior designer Walter Pingel in 1924 (significantly altered structurally in the 1960s), and right next to it the house built in 1925 for the Berlin publisher Max Gehlen, which has been on the grounds of the Biological Station of Hiddensee since 1930 and is used as a doctoral student house. In 1927, a police regulation was issued prohibiting the use of motor vehicles on the island. Only the island doctor and the local police were allowed to use a motorcycle. In the same year the island was connected to the electricity grid and three years later the Biological Research Station was founded by Erich Leick from the University of Greifswald, which together with an ornithological station became the Biological Research Institute of Hiddensee in 1936. In 1937, work began on the large stone embankment with stone groynes in front of the Hucke. It was planned to protect the entire approximately four kilometer long break off bank of the Dornbusch with a rampart. In addition to protecting the island, the intention was to limit sand drift in order to save the costs of constant dredging at the Gellen channel and in the Stralsund fairway. The outbreak of World War II put an end to the construction work, only four hundred meters were completed and remained so until today. After the construction of the Huckemauer, the beach at Kloster and Vitte deteriorated, suffering from a lack of sand. Between 1937 and 1939, the three communities on the island merged to form the municipality of Hiddensee. Until before 1939, according to the last officially published Güter Adressbuch Pommern, the family of Paul Wüstenberg was the tenant of the 239 ha Stadtgutes Kloster Hiddensee. According to genealogical sources of the Deutsches Geschlechterbuch, his family withdrew from the estate already around 1937. He was succeeded by Rüdiger von Hagen, brother of Albrecht von Hagen, who later became a short time curator of the University of Greifswald. The family of Paul Wüstenberg was the tenant of the 239 ha town estate. At the end of the 1930s, bunkers and anti aircraft weapons were built at Enddorn for air defense during World War II, as well as a jetty at Schwedenhagen for material transport. The bunkers were blown up by the Soviet Army in 1945 (the debris was not removed until the 2000s) and the jetty was developed by VEB Erdöl Erdgas Grimmen for experimental oil drilling in the 1960s. The pier was subsequently used, from 1974, by a pusher for island supply and demolished in 2010.
1945 жылдан 1989 жылға дейін
1945 жылы 4 және 5 мамырда совет әскерлері аралды басып алды. Сол жылы және келесі жылы жер реформасының аясында Хиддензе иелігінде 18 жаңа шаруашылық құрылды. 1946 жылы 28 шілдеде Герхард Хауптман Клостердегі (Хиддензе аралы) зиратта жерленді. Еске алу тасын дәл бес жылдан кейін, 1951 жылдың 28 шілдесінде ашты. 1952 жылы Рюгендегі Зеехоф пен паром аралы арасындағы екінші паромдық қызмет тоқтатылды. 1958-1959 жылдары VEB Fahrzeug und Jagdwaffenwerk "Ernst Thälmann" өзінің қызметкерлері үшін Dünenheide-де демалыс ауылы салды. Оның жанында 1980-1981 жылдары "Bau und Montagekombinat Industrie und Hafenbau Stralsund" компаниясы өз қызметкерлері үшін тағы бір демалыс ауылын салды. 1952 жылдан 1955 жылға дейін Хиддензе әкімшілік жағынан Берген ауданының құрамына кірді. 1953 жылы "Роза акциясы" кезінде кейбір қонақ үй иелері батысқа қашып кетті, ал басқалары тұтқындалды. Осы акциядан кейін аралдағы барлық қонақ үйлер мемлекеттендіріліп, FDGB-ға берілді. Елуінші жылдары жергілікті тарих мұражайы мен Герхард Хауптман үйі ашылды; Dornbusch ҚХС құрылды. 1962 жылы Клостер мен Витте арасындағы бөгет құрылысы басталды. Бодден жағалауындағы жайылымдар мен шабындықтарды қалаумен Хиддензедегі ең үлкен өзгерістер басталды. Бұрын Виттеде Бодден суы Висенвег, Нордерден және Зум Сеглерхафен көшелеріне дейін жететін. Бүгінгі Витте портының үлкен бөлігі, сондай-ақ бүгінгі спорт алаңы, вертолет алаңы және Ланге Орт желкенді порты бар бүкіл аймақ жасанды түрде шайылып немесе кептірілді. Сондай-ақ, Клостерде Бодденнің бөліктері кептірілді, ол бөгет құрылысына дейін порттан Хюйбе Поствегтің артына дейін созылған болатын. "Weiße Flotte Stralsund" кооперативтік кеме компаниясын сатып алды, ал балықшылар Нойендорфта "FPG'n De Süder" және Виттеде "Swantevit" компанияларын құрды. 1967 жылы 10 сәуірде Хиддензе аралының солтүстігінде сейсмикалық зерттеулер нәтижесінде мұнай іздеу жұмыстары басталды. Бұл 4 602 м тереңдіктегі E Rügen 2/67 зерттеу ұңғымасы, сондай-ақ 1968 жылдың желтоқсанына дейін салған E Hiddensee 3/67, 4/68 және 5/68 ұңғымалары пайдалы мұнай кен орындарын таппады. Алдымен дайындалған 5-ші ұңғыма тоқтатылды, ал барлық ұңғымалар 1971 жылдың жазында жабылды. Осы уақытқа дейін өндірілген шикі мұнай Клостердің жанындағы уақытша порттан танкермен тексеру және өңдеу үшін Кеңес Одағына жөнелтілді. 1971 жылға дейін 5-ші NVA-ның Dornbusch техникалық бақылау компаниясы Zum Klausner пансионаты мен Dornbusch маягы арасында салынды. Екі қабатты қоршаудың арасында, иттер жүгіріп жүретін жермен, оқ-дәрі сақталатын бункер және басқа да ғимараттар болды. 1993 жылы нысанды бөлшектеді, ал бункерді жермен жауып тастады. Содан бері бұрынғы кіру жолы, Клостерден Клауснерге бұрылатын тақта жолы оңға қарай "бос жерге" кетеді. 1972/73 жылдары ауылдар арасындағы жолдар бетон плиталармен төселді, Витте мен Клостер арасындағы 500 метрлік бөлік, көп жылдар бойы құрылыс материалдарының жетіспеуіне байланысты, және бүгінге дейін жалғыз асфальтталған жол бөлігі ретінде танылады. 1974 жылы барлық елді мекендердің шетіндегі тұрмыстық қалдықтар қоймалары жабылып, Swantiberges маңындағы орталық қалдықтар қоймасы салынды. Бұл 90-жылдардың басында толып кетті. 1993 жылдан бастап барлық қоқыс Витте портынан жиналып, Рюгенге жеткізіледі. 1989 жылы 7 мамырда ГДР-де өткен жергілікті сайлауда Хиддензедегі дауыс берушілердің 4,7 пайызы үкіметке қарсы дауыс берді. Хиддензе диссиденттер мен оқуды тастап кеткендер үшін қолайлы орын болып саналды, олар жиі қонақ үйлерде, мейрамханаларда немесе жазғы уақытта суға құтқарушылар ретінде жұмыс істеді. Кішкентай аралда оларды бақылау оңай болды, кейде ашық Штази қадағалауына қарамастан, кейбір оқиғалар мен кездесулер қабылданды. Хиддензеде зияткерлік ахуал қалыптасты, және суретшілер, жазушылар, актерлер, музыканттар мен ғалымдар, мысалы, Джо Харборт, Кристин Харборт, Гюнтер Кунерт, Курт Бёве, Гарри Купфер, Инге Келлер, Гюнтер Фишер, Армин Мюллер Шталь, Кристоф Хайн, Роберт Ромпе немесе панк-топтың мүшелері жиналды. Балтық теңізінен қашуға тырысқан кезде атылған адамдардың, көбінесе қайықтағы каяктарда немесе сыртқы араласусыз қаза тапқан адамдардың денелері, мысалы, 18 жасар Фридрих Кляйн мен Эрнст Август Утпаделдің (екеуі де 1962 жылы ақпанда) және 21 жасар Уве Рихтердің (1987 жылы тамызда) денелері сияқты, Хиддензе жағалауында қайта-қайта табылды. Бірақ Хиддензе сонымен қатар ГДР-дан ең керемет қашудың бастау нүктесі болды және 1986 жылдың қарашасында 30 жастағы Карстен Клюндер мен 22 жастағы Дирк Деккерт серфинг тақтасымен қашты. Олар әр таңғы сағатта Гелленнен 70 километр қашықтықтағы Данияның Мён аралына қолдан жасалған серфинг тақталарымен және желкендермен шамамен төрт сағатта жетті.
On May 4 and 5 in 1945 Soviet troops occupied the island. In the same year as in the following year, the Hiddensee estate was divided into 18 new farms as part of the land reform. On July 28, 1946, Gerhart Hauptmann was buried in the cemetery in Kloster (Hiddensee Island). The memorial stone was unveiled exactly five years later, on July 28, 1951. In 1952, the second ferry service between Seehof on Rügen and the ferry island had to be discontinued. Between 1958 and 1959, the VEB Fahrzeug und Jagdwaffenwerk "Ernst Thälmann" built a vacation village for its employees in Dünenheide. Right next to it, the Bau und Montagekombinat Industrie und Hafenbau Stralsund built another vacation village for its employees in 1980/81. From 1952 to 1955, Hiddensee belonged administratively to the Bergen district. In 1953, during Aktion Rose, some hoteliers fled to the West, others were arrested. After this action, all hotels on the island were expropriated and handed over to the FDGB. In the fifties the local history museum and the Gerhart Hauptmann Haus opened; the LPG Dornbusch was founded. In 1962, dike construction began between Kloster and Vitte. With the diking of the meadows and pastures along the Bodden coast, the largest transformation of Hiddensee began. In Vitte, the Bodden water previously went as far as the streets Wiesenweg, Norderende and Zum Seglerhafen. Large parts of today's harbor of Vitte as well as the whole area with today's sports field, the heliport and the sailing harbor Lange Ort were artificially washed up or drained. Also in Kloster parts of the Bodden were drained, which before the dike construction had still extended from the harbor to far behind Höhe Postweg. The Weiße Flotte Stralsund took over the cooperative shipping company and the fishermen founded the FPG'n De Süder in Neuendorf and Swantevit in Vitte. On April 10, 1967, petroleum exploration began as a result of seismic surveys in the north of the island of Hiddensee with the E Rügen 2/67 research well. This 4,602 m deep well, as well as the wells E Hiddensee 3/67, 4/68 and 5/68 that followed until December 1968, did not yield any exploitable oil deposits. The 5th well, which had already been prepared, was cancelled, and all wells were plugged in the summer of 1971. The crude oil produced up to that point was shipped by tanker from a temporary port near Kloster to the Soviet Union for examination and processing. Until 1971, the site of the 5. Technische Beobachtungskompanie Dornbusch of the NVA was built between the pension Zum Klausner and the Dornbusch lighthouse. Behind a double fence, with dog run in between, there was an ammunition bunker and other buildings. The facility was dismantled in 1993 and the bunker was covered with earth. Since then, the former access road, the plate road from Kloster, which forks shortly before Klausner, leads to the right into "nothingness". In 1972/73, the connecting roads between the villages were paved with concrete slabs, except for a gap of about 500 m between Vitte and Kloster, which existed for many years due to an incipient shortage of building material, and which is still recognizable today as the only asphalted road section. In 1974, the domestic waste dumps on the outskirts of all localities were covered and a central waste dump was built for them near Swantiberges. This was exhausted in the early nineties. Since 1993, all garbage is collected in the port of Vitte and transported to Rügen. On May 7, 1989, 4.7 percent of the votes cast in the GDR local elections on Hiddensee were against the government. Hiddensee was considered a niche for dissidents and dropouts, who often worked in hotels, restaurants or as lifeguards in the summer. On the small island, they were easy to control, and despite sometimes open Stasi surveillance, some incidents and meetings were accepted. An intellectual climate prevailed on Hiddensee, and artists, writers, actors, musicians and scientists retreated there, such as Jo Harbort, Christine Harbort, Günter Kunert, Kurt Böwe, Harry Kupfer, Inge Keller, Günther Fischer, Armin Mueller Stahl, Christoph Hein, Robert Rompe or members of the punk band Feeling B. The bodies of people who were shot during escape attempts across the Baltic Sea, mostly in a folding kayak, or who perished without outside interference, were also found again and again on the beaches of Hiddensee, such as those of 18 year old Friedrich Klein and Ernst August Utpaddel (both in February 1962) and 21 year old Uwe Richter (in August 1987). But Hiddensee was also the starting point for one of the most spectacular escapes from the GDR and the only one with a surfboard, in November 1986, by 30 year old Karsten Klünder and 22 year old Dirk Deckert one day later. In the early morning of each day, both of them sailed from Gellen to the Danish island of Møn, 70 kilometers away, in a good four hours with homemade surfboards and sails.
1989 жылдан бастап
Біріктіруден кейін Виттеде жүк паромдары үшін жаңа айлақ салынды. Кейбір теңізшілер Клостердегі эвакуациялық қайықтың ескі бетонды жағасын желкендік қайықтар тоқтауы ретінде пайдаланды. 2010 жылдан бастап Клостердегі ең ірі портын жаңарту жобасы аясында санитарлық бөлімдері бар яхталық порт құрылды. 1992 жылы Берлиндегі Электрондық физика орталық институтының Шведенхагендегі сынақ алаңындағы және Йенадағы Микробиология және Эксперименталды терапия орталық институтының Ферри аралындағы сынақ алаңындағы зерттеу нысандары тастап кетілді. Хиддензе 1992 жылы Федералды зерттеулер министрлігі мен автомобиль өнеркәсібі бастаған электрлік көліктерді сынаудың ірі жобасына да орын берді. Сынақ барысында Витте портындағы ғимараттың шатырына үлкен күн батареясы орнатылды, ол бүгінге дейін сақталып тұр. 2010 жылдың мамыр айында Виттедегі шатырлы кинотеатр 46 жыл қызмет еткеннен кейін жабылды. 2012 жылы Витте портында жаңа шатырлы кинотеатр ашылды, оның директоры Йорг Мервальд 2020 жылға дейін болды. 2010-2014 жылдар аралығында кейбір жолдар қайта жабылды немесе жаңадан асфальтталды, ал жергілікті жолдар шамамен 50 пайызға кеңейтілді (Vitte Neuendorf 2010 және Kloster Vitte 2014). 2012 жылы Виттеде шұғыл науқастарды және төтенше жағдайларда көлікке жеткізу үшін тікұшақ алаңы пайдалануға берілді. 2019 жылдың қазан айында электрмен жүретін жаңа арал автобусы іске қосылды. Бұрынғы автобус дизельмен жұмыс істеді, сондықтан ол аралдағы аз қалған жану қозғалтқышты көліктердің бірі болды, себебі полиция да 2015 жылдың қыркүйегінде электр машинасына көшкен болатын. COVID-19 пандемиясының салдарынан арал 2020 жылы туристер үшін біраз уақытқа жабылды. 2021 жылдың басында Хиддензе муниципалитеті Витте портын кеңейтуді жоспарлап отырғаны белгілі болды. Жоспарға 135 орындық яхталық порт, көп мақсатты зал, 5590 шаршы метрлік фотоэлектрлік жүйе, он екі метрлік мұнарадағы теңіз суын тұщыландыру орнатылымы, екі айлақ, круиздік кемелерге арналған паром догын кеңейту және басқа да бірнеше ғимараттар кіреді. Бұл кеңейту жоспарларына қарсы азаматтардың бастамасы құрылды.
After the reunification, a new pier for the cargo ferry was completed in Vitte. Some sailors then used the old concrete pier of the push boat in Kloster as a sailing harbor. From the 2010s, a yachting harbor with sanitary facilities was created during the largest harbor renovation project in Kloster. In 1992, the research facilities at the Schwedenhagen test site of Central Institute for Electron Physics in Berlin and the Ferry Island test site of Central Institute for Microbiology and Experimental Therapy in Jena were abandoned. Hiddensee was also the site of the large scale electric vehicle test launched in 1992 by the Federal Ministry of Research and the automotive industry. In the course of the test, a large solar system was installed on the roof of a building at the port of Vitte, which still exists today. In May 2010, the tent cinema in Vitte had to be closed after 46 years. After a transitional period at changing locations, a new tent cinema opened at Vitte harbor in 2012, with Jörg Mehrwald as its director until 2020. Between 2010 and 2014, some roads were repaved or paved at all and the local roads were widened by a good 50 percent (Vitte Neuendorf 2010 and Kloster Vitte 2014). In Vitte, a helipad went into operation in 2012 for emergency patients and for a disaster situation. In October 2019, a new island bus with electric drive was put into operation. The predecessor ran on diesel and was thus still one of the few combustion vehicles on the island, after the police had also switched to an electric car in September 2015. Due to the COVID 19 pandemic, the island was closed to tourists for some time in 2020. At the beginning of 2021, it became known that the municipality of Hiddensee would like to expand the harbor in Vitte. Plans include a 135 place yachting harbor, a multipurpose hall, a 5590 square meter photovoltaic system, a seawater desalination plant in a twelve meter tower, two piers, an expansion of the ferry dock for cruise ships, and several other buildings. A citizens' initiative has been formed against the expansion plans.
Экономика
Арал тұрғындары негізінен туризм есебінен күнекерек асырайды. Келушілердің көп бөлігі күндізгі туристер. Жыл сайын Хиддензиге шамамен 50 мың түндеу қонақ келеді, ал күндізгі келушілер саны шамамен 250 мыңға жетеді. 1990 жылға дейін Хиддензи танымал демалыс орны болған. 1970 жылдары маусымның ең қызу кезінде күн сайын 4000 демалыс жасаушы және 3000 күндізгі турист аралда болып тұратын. 1980 жылдардың ортасына қарай күндізгі келушілер саны жылдық 250 мыңға жуықтап алды. Табиғи күйін сақтауға басымдық бергендіктен, туризм саласы одан әрі дамытылмады, содан бері келушілер саны көтеріліп-төмендеген жоқ. Бүгінде Хиддензиде 3300-ден аспайтын қонақжай орны бар. Хиддензи ауданының елеулі бөлігі ауыл шаруашылығына пайдаланылады.
The inhabitants of the island live mainly from tourism. The majority of visitors are day tourists. Annually, Hiddensee has about 50,000 overnight guests, compared to about 250,000 day visitors. Even before 1990, Hiddensee was a popular vacation spot. In the 1970s, up to 4,000 vacationers and 3,000 day trippers were on the island every day during the peak season. By the mid 1980s, the number of day visitors had risen to nearly 250,000 annually. Due to the desired naturalness, the tourism sector was hardly developed further, and the number of visitors has hardly changed since then. Today, Hiddensee has just under 3,300 guest beds. A considerable part of Hiddensee's area is used for agricultural purposes.
Білім
1788 жылдан бері аралда мектеп оқушылары оқытылып келеді. Бастапқыда бұл жұмысты шіркеу қызметкері (секстон) атқарды. Виттедегі алғашқы мектеп 1887 жылдың 2 қарашасында ашылды. 1990 жылы Германияның қайта бірігуіне байланысты жүзеге асырылған қайта құрылымнан кейін Витте мектебі орта мектепке айналды. Қазіргі таңда 69 оқушы 1-сыныптан 10-сыныпқа дейін білім алады (2019 жылғы мәлімет бойынша).
School children have been taught on the island since 1788. In the beginning this was done by the sexton. The first school in Vitte was founded on November 2, 1887. After the restructuring in connection with the German reunification in 1990, the Vitte school became a secondary school. Currently, 69 students are taught from first to tenth grade (as of 2019).
Көлік
1927 жылдан бері заңмен реттеліп келе жатқан бүкіл аралда жеке автокөліктердің жүрісіне тыйым салынған. Жазғы маусымда Ralswiek, Breege, Wiek және Zingst қалаларымен қосымша байланыстар бар. Материкке және Рюген аралына су таксилерімен де қатынауға болады.
Private motor vehicle traffic is prohibited on the entire island, which has been regulated by law since 1927. In the summer season, there are further connections with Ralswiek, Breege, Wiek and Zingst. There are also water taxi connections with the mainland and the island of Rügen.
Көрікті жерлер мен мұражайлар
Хиддензейдің ең басты көрікті жері – ұзын құмды жағажай. Ол аралдың батыс жағында дерлік бүкіл ұзындығымен созылып жатыр. Сондықтан ол 19 ғасырдың соңынан бері суға түсу курорты ретінде танымал. Бірақ, тіпті Бел Эпока дәуірінде де, суға түсу киімдері (және жалпы киім талаптары) өте бос болған. Хиддензейде ханымдардың жалаң аяқ жүруі және жалаң бұзауларын көрсетуі қалыпты нәрсе еді, ал басқа жерде мұндай әрекетке қатты наразылық білдірілуі мүмкін. Екі дүниежүзілік соғыс аралығында арал Лейбенс реформасы мен натурализмнің орталығына айналды. ГДР кезінде наразы туристердің шағымдарына байланысты жалаңаштан суға түсуге тыйым салуға әрекеттер жасалды, бірақ бұл көбінесе назарсыз қалды. Бүгінде Хиддензейде киімді және киімсіз жағажай бөлек-бөлек қарастырылмайды, екеуі де рұқсат етіліп, жағажайдың барлық бөлігінде кездеседі.
The "biggest" attraction on Hiddensee is the long sandy beach. It stretches practically the entire length of the island on the west side. Therefore, it has been known as a bathing resort since the late 19th century. Yet bathing attire (and also clothing etiquette in general) was very permissive even in the days of the Belle Époque. Ladies going barefoot and showing bare calves was possible everywhere on Hiddensee, where elsewhere it would have caused a scandal. In the interwar period, the island became a center of the Lebensreform and Naturism. In GDR times, due to complaints from indignant tourists, an attempt was made at times to ban skinny dip, but this was hardly noticed. Today, there is no division into textile and nude beach sections on Hiddensee, and both are permitted and common throughout the beach.
Дорнбуш маяк үйі
Аралдың солтүстігінде, Шлюксвик шығанағындағы Хиддензей жотасында, аралдың ең танымал нысаны – Хиддензей маяғы орналасқан. Мұнараға 102 сатылы баспалдақпен көтерілуге болады, ол 1994 жылдан бері саяхатшыларға ашық. Бірақ, жоғарыда тым көп адам жиналмауы үшін, бір уақытта тек 15 адам ғана шыға алады. Желдің күші 6 балдан асса, қауіпсіздік мақсатында мұнара жабылады.
In the north of the island, on the Schluckswiek in the so called highlands of Hiddensee, stands the landmark of the island, the Hiddensee Lighthouse. 102 steps lead up to the tower, which has been open to visitors since 1994. However, so that it doesn't get too crowded up there, only 15 visitors can climb the tower at a time. From wind force 6, the tower remains closed for safety reasons.
Герхард Хауптман үйі
Бұрынғы Модлер және кейін Сейдорн үйлерінде 1926 жылы жазушы Герхард Хауптман жаз бойы қонақ ретінде болды. Төрт жыл өткен соң ол оны муниципалитеттен сатып алып, үйге қосымша ғимарат салды. 1930 жылдан 1943 жылға дейін ол жаз айларын әйелімен осы жерде өткізді. 1956 жылы бұл үй Герхард Хауптман мұражайына айналды, онда оқылымдар мен концерттер ұйымдастырылады. 2012 жылы мүліктің ішінде ерекше заманауи стильде салынған әдебиет павильоны кіреберіс ретінде қызмет етеді және билет кассасы, мұражай дүкені (кітапхана) мен «Хиддензе айналасындағы әдебиет ландшафты» тұрақты көрмесі орналасқан.
In the former country house Modler and later house Seedorn the writer Gerhart Hauptmann was a summer guest already in 1926. Four years later he bought it from the municipality and added an annex. From 1930 to 1943 he spent the summer months here with his wife. In 1956, it became the Gerhart Hauptmann Museum, which also hosts readings and concerts. The literature pavilion, built in 2012 in a strikingly modern form on the property, serves as the entrance and houses the ticket office, museum store (bookstore) and a permanent exhibition Literaturlandschaft Hiddensee.
Хиддензи аралы шіркеуі
Хиддензе аралындағы шіркеу 1332 жылы монастырь алдында салынған, алайда оның ешбір бөлігі бүгінгі күнге дейін жеткен жоқ (әйгілі Клостертор есімді қақпа монастырь тасталып қалғаннан кейін ғана салынған). Ғасырлар бойы ол арал тұрғындарының қалыпты шіркеуі қызметін атқарды. 1781 жылы ол барокко стилінде қайта жаңартылды, осы кезеңде мінбар-құрбандық, мойындау орны, шомылдыру періштесі және шомылдыру тағы салынды. Дегенмен, суреттелген цилиндрлі шатыр, яғни «Хиддензе гүлді аспаны» 1922 жылы ғана пайда болды. Бүгінде арал шіркеуі Хиддензе протестанттық қауымдастығының орталығы болып табылады.
Hiddensee Island Church was built in 1332 in front of the monastery, of which nothing is preserved today (the so called Klostertor was built only after the monastery was abandoned). For centuries it served as a parish church for the inhabitants of the island. In 1781 it was rebuilt in the Baroque style the pulpit altar, confessional, baptismal angel and baptismal font date from this period. The painted barrel vault, the so called Hiddenseer Rosenhimmel, however, is only from 1922. Today, the island church is the seat of the Protestant parish of Hiddensee.
Лиценбург қаласы
Литценбург – суретші Оскар Крузе 1904/1905 жылдары салған, ескерткіш мәртебесіндегі модерн стиліндегі вилла. Ол Дорнбушқа жақын төбеде орналасқан, табиғи тас негіргі қабаты бар кірпіштен тұрғызылған ғимарат. Ұзақ жылдар бойы ол суретшілерге пансион ретінде қызмет етті.
The Lietzenburg is a listed Art Nouveau villa built by the painter Oskar Kruse in 1904/1905. It is a brick building with natural stone foundation on a hill near the Dornbusch. For many years it has served as a boarding house for artists.
Хиддензе жергілікті тарих мұражайы
Hiddensee жергілікті тарих мұражайы – Клостердегі қарапайым гипстен жасалған ғимарат. Онда арал тарихына арналған тұрақты көрме ұйымдастырылған, онда 450-ге жуық экспонат, аралда табылған Hiddensee қазынасының толық көшірмесі, құжаттар, 2500-ге жуық фотосурет, посткарточкалар мен слайдтар, сондай-ақ, кең көлемді кітапхана бар. Мұражай қорында Hiddensee суретшілер колониясының белгілі өкілдерінің бірнеше туындылары да сақталған. Ғимарат 1890 жылы салынған және бұрын теңіз құтқару станциясы болып пайдаланылған.
The museum of local history Hiddensee is a simple plaster building in Kloster. It offers a permanent exhibition on the island's history with about 450 exhibits, a complete copy of Hiddensee treasure found on the island, files, about 2500 photographs, postcards and slides, and an extensive library. Some works by well known representatives of the Hiddensee artists' colony are also in the museum's collection. The building itself dates back to 1890 and was a sea rescue station.
Докторанттар үйі
Герхард Хауптманн мұражайынан бірнеше қадам қашықтықта, Биологенвег 5 мекенжайында, 1925 жылы Макс Таут Берлин баспасының директоры Макс Гелен үшін салып бітірген Докторэнденхаус орналасқан. 1930 жылы арал әкімшілігі бұл ғимаратты Хиддензе биологиялық станциясы үшін жазғы үй ретінде сатып алды. Шамамен 1990 жылдан бері ол Грефсвальд университетінің семинарлар мен тұруға арналған ғимараты ретінде пайдаланылуда.
Only a few steps away from the Gerhart Hauptmann Museum, at Biologenweg 5, stands the Doktorandenhaus, built in 1925 by Max Taut for the Berlin publishing director Max Gehlen. In 1930, the island administration bought the building as a summer house for the Biological Station of Hiddensee. Since about 1990, it has served as a seminar and accommodation building for the University of Greifswald.
Эггерт Густав мұражайы
Ам Бау елді мекеніндегі Алте Шмиде 2019 жылы мұражайға айналдырылып ашылды. Ол 1996 жылы қайтыс болған, аралдың көп жылдық пасторы Арнольд Густавтың ұлы, суретші Эггерт Густавтың өмірі мен еңбектерін құрметтейді және оны кеңірек танытуды мақсат етеді.
In the settlement area Am Bau, the Alte Schmiede was converted into a museum and opened in 2019. It honors the life and work of the artist Eggert Gustavs, who died in 1996 and was the son of the island's long time pastor Arnold Gustavs, and thus aims to make him known to wider circles.
Ұлттық парк үйі Hiddensee
Ұлттық саябақтың үйі 1998 жылы ашылды. Витте қаласының солтүстігінде орналасқан бұл үй трапеция пішіндес негізі бар сабаннан тоқылған құрылыс. Онда Hiddensee аралына ерекше назар аудара отырып, Батыс Померания лагунасы аймақтық ұлттық паркі туралы тұрақты көрме ұйымдастырылған. Көрменің ұраны – "Panta Rhei – Барлығы ағып жатыр".
The national park house was opened in 1998. The house in the north of Vitte is a thatched building with a trapezoidal ground plan. It contains a permanent exhibition about the Western Pomerania Lagoon Area National Park with a focus on Hiddensee. The exhibition's motto is "Panta Rhei – Alles fließt".
Аста Нильсен үйі және оның айналасы
Дөңгелек ғимарат, сонымен қатар Дания тіліндегі "карусель" сөзінен алынған "Карусель" деп те аталады. Ол 1923 жылы Макс Тауттың Мюллер отбасы үшін жасаған жоспарлары бойынша салынған. 1928 жылы үнсіз фильмдер актрисасы Аста Нильсеннің қызы оны сатып алып, 1930 жылдарға дейін анасы мен күйеуімен бірге жаз айларын өткізді. Ол жерге Жоахим Рингельнац әйелімен, Генрих Георг пен Герхард Хауптман жиі келіп тұратын. 1975 жылы жергілікті билік ғимаратты мәдени мұра тізіміне енгізді; 1989 жылы Нильсеннің мұрагерлері үйді муниципалитетке сатты. 2015 жылы Аста Нильсен туралы тұрақты көрме ашылды. Үй 1960 жылға дейін Бодденнің жанында орналасқан (1945 жылдан 1989 жылға дейінгі тарихқа қараңыз). Аста Нильсен үйінің жанында Макс Тауттың 1924 жылы коммерциялық директор Карл Вайдерман үшін салған тағы бір ғимараты бар. Муниципалитет бұл үйді қоғамдық шаралар үшін пайдаланады, бірақ ол уақыт өте келе көп зақымданды және жөндеуден өтуі қажет болды. Осы мақсатқа Мекленбург-Батыс Померания штатының Ауыл шаруашылығы министрлігі және Батыс Померания округі шамамен 500 000 евро бөлді, сондай-ақ муниципалитет те аздап үлес қосты. Жөндеу жұмысы 2015 жылы аяқталды, содан бері балкондық бөлмеде неке қию рәсімдері де өткізілуде. Бұдан өзге, үй қазір музей және суретшілер резиденциясы ретінде қызмет етеді, онда үнсіз фильмдер актрисасының туындылары мен Макс Тауттың өмірі туралы тұрақты көрме ұйымдастырылған. Сонымен қатар, іргелес бөлмелерде арнайы көрмелер мен семинарлар өткізіледі.
The round building, also called Karusel after the Danish word for carousel, was built in 1923 according to plans by Max Taut for the Müller family. In 1928, the daughter of silent film actress Asta Nielsen bought it and spent the summer months there with her mother and her husband until the 1930s. Frequent visitors were Joachim Ringelnatz with his wife, Heinrich George and Gerhart Hauptmann. In 1975, the local government listed the building under cultural heritage management; in 1989, the Nielsen heirs sold the house to the municipality. In 2015, a permanent exhibition about Asta Nielsen opened. The house was located directly on the Bodden until the 1960s (see History 1945 to 1989). Right next to the Asta Nielsen House is another building by Max Taut, built in 1924 for the commercial director Karl Weidermann. The municipality uses the house for public events, but it was badly damaged in the meantime and had to be renovated. The Ministry of Agriculture of the state of Mecklenburg Western Pomerania and the district of Western Pomerania provided around 500,000 euros for this purpose, and the municipality also had to make a small contribution. The renovation was completed in 2015, and since then wedding ceremonies can also be held in the balcony room. In addition, the house now serves as a museum and artists' residence, where, among other things, the cinematic work of the silent film actress and the life of Max Taut are shown in a permanent exhibition. Special exhibitions and seminars in adjoining rooms are added.
Блау Шеун
Блауе Шеуне бастапқы құрылымында 19 ғасырдың басында салынған Төменгі неміс жартылай ағаш үйі. 1970 жылдардан бері бұл ғимарат иесі Гюнтер Финктің галереясына қызмет етеді. Ол мұнда аралдар бейнеленген суреттерін көрмеге қойып, сатқан.
In its original layout, the Blaue Scheune is a Low German half timbered house from the beginning of the 19th century. Since the 1970s it has housed the gallery of the owner Günter Fink. He exhibited his paintings with island motifs here and also sold them.
Хенни Леман Хаус
Ландхаус Леманн 1907 жылдан 1937 жылға дейін Хенни Леманн отбасының жазғы тұрағы ретінде пайдаланылды. Ғимаратты швериндік сәулетші Пол Эмиг жобалаған. Жаңартылғаннан кейін ғимарат 1938-1991 жылдар аралығында Витте қаласының әкімдігі болып қызмет етті. 2000 жылдың 5 маусымынан бері үй ресми түрде Хенни Леманн үйі деп аталады және іс-шаралар мен көрмелерге, сондай-ақ жергілікті кітапханаға пайдаланылады.
The Landhaus Lehmann was used as the summer residence of the Henni Lehmann family from 1907 to 1937. The building was designed by the Schwerin architect Paul Ehmig. After a reconstruction, the building served as the town hall of Vitte between 1938 and 1991. Since June 5, 2000, the house is officially called Henni Lehmann House and is used for events and exhibitions as well as the local library.
Гексенхаус
1755 жылы балықшының үйі ретінде салынған бұл үй Виттедегі ең көне үй саналады. 1915 жылдан бастап суретші Элизабет Бюттнер осы үйде тұрды, ал 1930 жылдан бастап ол Паллат отбасының немесе 1944 жылы қаза тапқан қарсылық күресшісі Адольф Райхвайннің жазғы тұрағы болды, қазір де сол отбасының меншігінде. 1981 жылы Судеренде 105 үйі тарихи ескерткіш ретінде тіркелді. Үйдің алдында естелік тас орнатылған. Ғимараттың ішін көруге болмайды.
Built in 1755 as a fisherman's cottage, it is considered the oldest house in Vitte. Since 1915 the painter Elisabeth Büttner lived in the house, from 1930 it was the summer residence of the Pallat family or the resistance fighter Adolf Reichwein, who was murdered in 1944, and is still owned by the family today. In 1981, the house in Süderende 105 was listed as a historical monument. A commemorative stumbling stone is located in front of the house. The building cannot be visited from the inside.
Хумункулус фигуралар жинағы
Фигуралар мен реквизит жинағы, шындығында жаңа, шағаннан салынған ғимаратта негізінен көршілес Карл Хактың Seebühne қуыршақ театрынан алынған. Көрмеде театр плакаттары мен буклеттерден басқа, мысалы, Доктор Фауст, Лонг Джон Сильвер, Эбенезер Скрудж, Ганс Кристиан Андерсен, Толстой, Кафка, Эдгар Аллан По, Уильям Шекспир, Гёте, Пиноккио, Кинг Конг, Мэрилин Монро, Елена және кең жануарлар әлемі, соның ішінде дронт балапаны да бар.
The collection of figures and props in the matter of fact new building made of larch wood comes mainly from the neighboring puppet theater Seebühne by Karl Huck. On display, in addition to theater posters and brochures, are, for example, Doctor Faustus, Long John Silver, Ebenezer Scrooge, Hans Christian Andersen, Tolstoy, Kafka, Edgar Allan Poe, William Shakespeare, Goethe, Pinocchio, King Kong, Marilyn Monroe, Helena, and an extensive animal kingdom including a dronte chick.
Геллен маяк үйі
12,30 м биіктіктегі құрылым (өрт биіктігі 10 м), секторлық және қиылысқан жарық, Гелленнің солтүстік шекарасында, Нойендорфтың оңтүстігінде орналасқан. Оның маяк нөмірі C2586 және координаттары ♁54° 30′ 29″ N, 13° 4′ 28″ E. Маяк ресми түрде "Leuchtfeuer Gellen/Hiddensee" деп белгіленген. Қызыл галереясы және конус тәрізді шатыры бар ақ болат мұнара табиғи тасқа орнатылған. Ол 1904 жылы Юлиус Пинч (Берлин) компаниясы құйма сегменттерден (түтіктерден) салынды және 1905 жылдан бері сынақ жұмысында, ал 1907 жылдан бері үздіксіз жұмыс істеп келеді. Ранзоу және Колликер Орт маяқтары (Рюген аралында) және Норддорф маяғы (Амрум аралында) да осы өндіріс орнында (Фюрстенвальде/Спрее филиалы) бірдей әдіспен салынған. Геллен/Хиддензее маяғы Гелленстромның солтүстік кіреберісін, батысында Гелленстромның кеме жолын көрсетеді және шығысында Шапродер Бодден арқылы бағыттайды. Маяк 1923 жылы Рюген ауданы шығарған 5 миллиондық төтенше банкнотада бейнеленген. 1975 жылғы ГДР-дің "Leucht-, Leit- und Molenfeuer" арнайы маркалар сериясында Геллен маяғы 10 пфеннигтік марканың мотиві ретінде пайдаланылды.
The 12.30 m high structure (height of fire 10 m), a sector and cross light, is located south of Neuendorf at the northern border of the Gellen. It has the lighthouse number C2586 and the coordinates ♁54° 30′ 29″ N, 13° 4′ 28″ E. The beacon bears the official designation "Leuchtfeuer Gellen/Hiddensee". The white steel tower with red gallery and conical roof stands on a natural stone base. It was built in 1904 by the company Julius Pintsch (Berlin) from cast segments (tubbings) and has been in trial operation since 1905, in continuous operation since 1907. The Ranzow and Kolliker Ort lighthouses (on the island of Rügen) and the Norddorf lighthouse (on the island of Amrum) were built in the same way at the same production plant (Fürstenwalde/Spree branch). The lighthouse Gellen/Hiddensee marks the northern entrance to the Gellenstrom, in the west the fairway of the Gellenstrom and leads in the east through the Schaproder Bodden. The lighthouse was depicted on a 5 million mark emergency banknote issued by the district of Rügen in 1923. In the GDR's special stamp series "Leucht , Leit und Molenfeuer" from 1975, the Gellen beacon graced the 10 pfennig stamp as a motif.
Қауым залы Uns Tauflucht
Нойендорфта да діни қызметтер өткізілуі үшін 20-шы ғасырдың соңында Uns Tauflucht (Біздің панамыз) атты қауымдық зал салынды. Экуменикалық қызметтермен қатар, ол лекциялар мен концерттер сияқты қоғамдық шаралар үшін де пайдаланылады.
So that church services could also be celebrated in Neuendorf, the parish hall Uns Tauflucht (Our Refuge) was built at the end of the 20th century. In addition to ecumenical services, it is also used for community events such as lectures and concerts.
Балық шаруашылығы мұражайы Lütt Partie
2006-2007 жылдары 1885 жылдан бері кірпіштен салынған бұрынғы тор және жабдықтар қоймасы Lütt Partie (Кіші бөлім) балықшылық мұражайына айналдырылды. Бұл атау оның бұрынғы мақсатында болған кезден бері сақталған. Сол кезде үлкен және кіші тор немесе жабдықтар қоймасы болған, үлкені Grod Partie, ал кішісі Lütt Partie деп аталған. 2007 жылдан бері аралдың балықшылары балық аулау құралдарын көрсетіп, түсіндіріп, балық аулау тарихы және өткен мен қазіргі күнделікті еңбек туралы әңгімелер айтады. Мұражай "Fischereipartie Neuendorf e. V." қауымдастығымен басқарылады, ол тек қайырымдалық көмектер есебінен қаржыландырылады.
In 2006/2007, a brick built former net and equipment shed from 1885 was converted into the Lütt Partie (Small Unit) Fishery Museum. The name is from times when it was still in its former purpose. At that time there was a large and a small net or equipment shed, one was popularly called Grod Partie, the smaller Lütt Partie. Since 2007, fishermen from the island have been presenting and explaining fishing equipment and telling stories about fishing history and everyday work in the past and present. The museum is run by the "Fischereipartie Neuendorf e. V." association, which is financed solely by donations.
Столперштейн
Виттедегі алты "Столперштейн" Хени Леманн мен еврей тегінен таралған тағы төрт суретші, сондай-ақ ұстаз және саясаткер Адольф Райхвайнды еске салады, олар нацистік режимнің құрбандары болды.
Six Stolpersteine in Vitte commemorate Henni Lehmann and four other painters of Jewish origin as well as the pedagogue and politician Adolf Reichwein, who became victims of the National Socialist regime.
Мәдениет
Хиддензи аралы 20-шы ғасырдың басынан бері суретшілер отары ретінде танымал болды. Әр түрлі суретшілер жаз айларын осы жерде өткізіп, өз әсерлерін шығармаларында бейнеледі. 1904 жылдан бастап суретші Элизабет Бюхсель жаз айларын Нойендорфта өткізді. Сол жылы Оскар Крузе Клостерде өзінің Литценбургін салдырды, ол суретшілердің бас қосып кездесетін орнына айналды. Кейін оның қайын қарындасы, қуыршақ жасаушы Кете Крузе де сол жерде тұрды. 1922-1933 жылдары Хенни Лехманның жазғы резиденциясы Виттедегі Блауе Шюнеде Хиддензоер Күнстлеренбунд мүшелері жиналды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезеңде Хиддензи аралымен тығыз байланысты болған суретшілер – Вилли Джекель және Йоахим Рингельнац. ГДР дәуірінде де көптеген суретшілер Хиддензиде тұрақты түрде болып, күнделікті өмір мен пейзаж туралы суреттерінде, гравюраларында және кітаптарында ой толғады, мысалы, жазушы Ханс Сибулька. Биші және би оқытушысы Грет Палукка 1948 жылдан бастап әр жазда Хиддензиде өткізді, ГДР оған Виттеде жер учаскесін сыйлады, онда ол 1961 жылы үй салдырды, бірақ ол 2009 жылы инвесторлар тарапынан бұзылды. Палукка Клостердегі арал зиратына жерленді, сол жерде көркемдік директор Уолтер Фелленштейн де жатыр, ол жаз айларын өткізген Литценбургке қарама-қарсы үй салдырды. Фелленштейннің көршісі, суретші Вилли Бергер (1922–2018) 1955 жылдан бері Хиддензиде өмір сүрді. Оның каталогында 4200-ден астам картина бар, олардың көпшілігінде Хиддензи немесе Хиддензидегі адамдар бейнеленген. Ол сондай-ақ суретші Элизабет Бюхселдің суреттерін қалпына келтірді, бірақ 1955 жылдан 1979 жылға дейін Хиддензи орнитологиялық станциясында толық уақытты орнитолог және консерватор болып жұмыс істеді. 2019 жылдың қазан айында Клостердегі Хюгельвегтегі үйі мен студиясында, Швальбеннестте оның естелік көрмесі өтті. Бұл көрменің тұрақты көрмеге айналатыны әлі белгісіз. 1987 жылдан бері суретші Торстен Шлютер өзінің «Hiddenseer Sommerausstellungen im Garten» көрмесін аралдың әртүрлі жерлерінде, мысалы, Клостердегі Шликершен Хауста өткізіп келеді. Қазіргі уақытта ол Дорнбуш қонақ үйіндегі Ирен Хасенбергтің бұрынғы өнер және қолөнер дүкенінде көрме алаңына ие және Клостердің (Биолог жолы) тік жағалауындағы үйінде студиясы бар, оны Анна Хуке деп атады және ол жаз айларында бақта көрме ұйымдастырады. Көрме бақта өтеді. Дәстүр бойынша, Хиддензиде құйылған ағаштан және басқа да өлі ағаштан көптеген мүсіндер жасалады. 1970 және 1980 жылдары негізінен Шиерк музыканты және суретшісі Ханс Мехнер (1927–2005) жаз айларын сол кезде Клостердегі енесінің үйінде өткізген. Мехнердің сотылары, тотемдік бағаналары және бет-бейнелері Клостердің алдыңғы бақтарын әшекейледі (кейбіреулері бүгінге дейін сақталған). Берлин қабырғасы құлағаннан кейін, Джо. Харборт бұл дәстүрді жалғастырды. Оның ағаш мүсіндері Витте мен Нойендорфтың ойын алаңдарында, Клостер мен Нойендорфтың порларында, Клостердегі шіркеуде және Инсельбликте орналасқан. 2005 жылы қонақүй иелері Зум Клауснермен бірге қонақүйде мүсіндер паркін ашты, оны Дрезден көркемсурет академиясының театр мүсіндер класының студенттері құрды және жыл сайын тиісті кластың жаңа туындыларымен толықтырылады. Харборттың мүсіндері арал көрінісінде де қойылған. Сонымен қатар, Витте портында шатырлы кинотеатр және Виттедегі Зеебюне қуыршақ театры, сондай-ақ Виттедегі Ам Зеглерхафен, Ам Торбоген, Галерие ам Хюгель және Клостердегі Хединс Ое галереялары бар.
The island of Hiddensee enjoyed the reputation of an artists' colony from the beginning of the 20th century. Artists of all kinds spent the summer months there and recorded their impressions in their work. From 1904, the painter Elisabeth Büchsel spent the summer months in Neuendorf. In the same year, Oskar Kruse built his Lietzenburg in Kloster, which became an artists' meeting place. Later, his sister in law, the doll maker Käthe Kruse, also lived there. In the Blaue Scheune in Vitte, the summer residence of Henni Lehmann, the Hiddensoer Künstlerinnenbund met from 1922 to 1933. Other artists closely associated with Hiddensee from the period after the First World War are Willy Jaeckel and Joachim Ringelnatz. Even during the GDR era, numerous artists regularly stayed on Hiddensee and reflected on everyday life and the landscape in their paintings, prints and books, such as the writer Hanns Cibulka. The dancer and dance teacher Gret Palucca spent every summer on Hiddensee from 1948, was given a plot of land in Vitte by the GDR, on which she had a house built in 1961, which was demolished by an investor in 2009. Palucca was buried in the island cemetery in Kloster, where also lies artistic director Walter Felsenstein, who had a house built opposite the Lietzenburg, where he spent the summer months. Felsenstein's neighbor, the painter Willi Berger (1922–2018), lived on Hiddensee since 1955. His catalog raisonné includes more than 4200 paintings, most of them with Hiddensee or people on Hiddensee as a motif. He also restored paintings of the painter Elisabeth Büchsel, but from 1955 to 1979 he was a full time ornithologist and conservator at the ornithological station of Hiddensee. In his home and studio Schwalbennest on the Hügelweg in Kloster, a memorial exhibition was held in October 2019. Whether this will become a permanent exhibition is still uncertain. Since 1987, the painter Torsten Schlüter celebrates his Hiddenseer Sommerausstellungen im Garten at various locations on the island such as the Schliekerschen Haus in Kloster. Currently, he owns an exhibition space in the former arts and crafts store of Irene Hasenberg at the Hotel Dornbusch and a studio in his house above the steep coast of Kloster (Biologist path), which he has named Anna Hucke and where he also exhibits in the garden in the summer. The exhibition is held in the garden. Traditionally, a lot of carving art is made from driftwood and other dead wood on Hiddensee. In the 1970s and 1980s, mainly by the Schierk musician and artist Hanns Mehner (1927–2005), who at that time spent the summer months at his mother in law's house in Kloster. Mehner's owls, totem poles, and faces adorned the front gardens of Kloster (some to this day). After the fall of the Berlin Wall, Jo. Harbort continued this tradition. His wooden sculptures are placed among others at the playgrounds in Vitte and Neuendorf, at the harbors in Kloster and Neuendorf, at the church in Kloster and at the Inselblick. Together with the innkeepers Zum Klausner, he opened a sculpture park at the inn in 2005, which was created by students of the Theater Sculpture class at the Dresden Academy of Fine Arts and is expanded annually by new works of the respective class. Harbort's sculptures are also displayed at the island view. Furthermore, there is a tent cinema at the harbor of Vitte and the puppet theater Seebühne in Vitte as well as the galleries Am Seglerhafen in Vitte, Am Torbogen, Galerie am Hügel and Hedins Oe in Kloster.
Басқалар
Хиддензе аралын жергілікті тұрғындар "Sötes Länneken", яғни "Тәтті кішкентай жер" деп те атайды. Вемар дәуірінде Берлиннің богемиялық өкілдерінің көптеген мүшелері жазғы демалысын Хиддензеде өткізгендіктен, арал астанада Балтық аралдары арасында "Романдық кафе" деп те белгілі болды. 1974 жылы Нина Хаген "Du hast den Farbfilm vergessen" хитін шығарды, онда "Хиддензе аралының жағасындағы терік гүлдері" деп айтылады. "Hiddensee, Land zwischen Luv un Lee" туралы халықтық дуэт De Plattfööt та ән шырқады. 1990 жылдан 1996 жылы қызметтен шығарылғанға дейін Германия Әскери-теңіз күштерінің "Тарантул" классына жататын зымырандық жылдам патрульдік қайығы "Хиддензе" деп аталды. Қазір ол Массачусетс штатындағы (АҚШ) "Battleship Cove" әскери-теңіз мұражайында музей кемесі ретінде сақталады және оны аралап көруге болады. Германияның теңіздегі іздеу және құтқару қызметі (DGzRS) Виттеде құтқару кемесі бар құтқару станциясына иелік етеді және оны басқарады.
The island of Hiddensee is also called "Sötes Länneken", sweet little land, by the locals. Because many members of Berlin's bohemian scene spent their summer holidays on Hiddensee during the Weimar period, the island in the capital was also known as the Romanisches Café among the Baltic islands. In 1974, Nina Hagen released the hit Du hast den Farbfilm vergessen, which says: "Hoch stand der Sanddorn am Strand von Hiddensee ". The folk duo De Plattfööt also sang about "Hiddensee, Land zwischen Luv un Lee". A missile fast patrol boat of the German Navy of the Tarantul class bore the name Hiddensee from 1990 until its decommissioning in 1996. It is now a museum ship at the Battleship Cove naval museum in Massachusetts (USA) and can be visited. The German Maritime Search and Rescue Service (DGzRS) owns and operates a rescue station with a rescue boat in Vitte.
Асханалық ерекшеліктер
Аралда теңіз қара бұтасы көп мөлшерде өседі. Оның жемістері алкогольдік (теңіз қара бұтасы ликері және теңіз қара бұтасы спирті) және алкогольсіз сусындарға (суық және ыстық теңіз қара бұтасы шырыны), витаминге толы тағамдарға (теңіз қара бұтасы торттары мен балмұздақ) және косметикаға, басқа да түрлі өнімдерге өңделеді. Бұдан өзге, жергілікті өнімдердің ішінде балық ең көп, әсіресе жаңадан ауланған және түтінделген балық. Hiddenseer Schmoraal – арнайы дайындалатын тағам, оның рецептін әрбір ескі Hiddenseer отбасы мен әрбір мейрамхана өздерінше дайындайды. Сонымен қатар, Boddenzander де өзінің тамаша аспаздық қасиеттерін көрсетті. Көпшілікке беймәлім, бірақ осының арқасында ерекше бағаланатын жасыл сүйектері бар инебалықты кейбір мейрамханалардың мәзірінен табуға болады.
On the island grows sea buckthorn in large quantities. Its fruits are processed into alcoholic (sea buckthorn liqueur and sea buckthorn spirit) and non alcoholic beverages (cold and hot sea buckthorn juice), vitamin rich dishes (sea buckthorn cake and ice cream) and cosmetics, etc. In addition, the local products are dominated by fish, especially freshly caught and smoked. A speciality is the Hiddenseer Schmoraal, for which every old established Hiddenseer family and every restaurant has its own recipe. Meanwhile, the Boddenzander has also proven its culinary quality. Little known, but all the more admired for its green bones, is the needlefish, which can be found on some menus.
Үй белгілері
Хиддензеедегі көптеген үйлерде бүгінге дейін сақталған дәстүрлі үй белгілері кездеседі.
Many houses on Hiddensee still have their traditional house marks on them today.