Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз маршалы (1770–1823)
French Marshal (1770–1823)
Луи Николас д'Аву (lwi nikɔla davu; 10 мамыр 1770 – 1 маусым 1823), көбінесе Даву ретінде танымал, Экмюльдің 1-ші князі, Ауэрштедттің 1-ші герцогы, француз әскери қолбасшысы және Империя маршалы болды. Ол француз революциялық соғыстары мен Наполеон соғыстары кезінде қызмет етті. Соғысқа қабілеті және қатаң тәртіпті сақтауы оған «Темір маршал» (Le Maréchal de fer) деген лақап ат әкелді. Ол маршалдар Андре Массена мен Жан Ланнеспен қатар Наполеонның ең көрнекті қолбасшыларының бірі саналады. Оның Наполеонға деген адалдығы мен бағынуы толық болды. Өмірінде Даву аты көбінесе Давуст деп жазылған, бұл жазу Триумф аркасында және Наполеон мен оның генералдары арасындағы көптеген хаттарда кездеседі.
Louis Nicolas d'Avout (lwi nikɔla davu; 10 May 1770 – 1 June 1823), better known as Davout, 1st Prince of Eckmühl, 1st Duke of Auerstaedt, was a French military commander and Marshal of the Empire who served during both the French Revolutionary Wars and the Napoleonic Wars. His talent for war, along with his reputation as a stern disciplinarian, earned him the nickname "The Iron Marshal" (Le Maréchal de fer). He is ranked along with Marshals André Masséna and Jean Lannes as one of Napoleon's finest commanders. His loyalty and obedience to Napoleon were absolute. During his lifetime, Davout's name was commonly spelled Davoust this spelling appears on the Arc de Triomphe and in much of the correspondence between Napoleon and his generals.
Ерте өмір
Давут Йонн департаментінің Аннукс деген шағын ауылында Жан Франсуа д'Авуттың (1739–1779), атқыштар офицері және оның әйелі (1768 жылы үйленген) Франсуа Аделаида Минар де Веларстың (1741–1810) үлкен ұлы ретінде дүниеге келді. Ол (жетімсіз) ақсүйек тегінен шыққан, бірақ Наполеон да оқыған әскери академиясы бар, жақын орналасқан Бриен-ле-Шатода білім алды, содан кейін 1785 жылдың 29 қыркүйегінде Париждегі Әскери мектепке (École Militaire) ауысты. 1788 жылдың 19 ақпанында бітіріп, Патшалық Шампан кавалерия полкіне кіші лейтенант болып тағайындалды.
Davout was born in the small village of Annoux, Yonne, as the eldest son of Jean François d'Avout (1739–1779), a cavalry officer and his wife (married in 1768) Françoise Adélaïde Minard de Velars (1741–1810). He was of (poor) noble descent but educated in the nearby Brienne le Chateau, which had a military academy also attended by Napoleon, before also transferring to the École Militaire in Paris on 29 September 1785. He graduated on 19 February 1788 and was appointed a sous lieutenant in the Royal Champagne Cavalry Regiment
Француз революциялық соғыстары
Француз төңкерісі басталғанда, Даву оның қағидаларын қабылдады. 1792 жылғы науқанда ол ерікті корпус батальон шебері болды және келесі көктемде Неервинден шайқасында көзге түсті. Ол асыл тегі болғандықтан, әскер тізімінен шығарылып, бригада генералына дейін жеткен еді. 1794 жылы әйелінен ажырасқаннан кейін 1796 жылғы Рейн жорығында қызмет етті және Наполеон Бонапарттың Египет жорығында генерал Луи Дезекспен бірге болды. Оралғаннан кейін Маренго шайқасына қатыспады, онда оның досы Дезекс жеңіске үлкен үлес қосып, қаза тапты. Наполеон оның қабілетіне сенім артқандықтан, оны дивизия генералына көтерді және қарындасы Паулинаның күйеуінің әпкесі Аймэ Леклеркке үйлендіріп, осылайша Наполеон отбасының бір бөлігіне қосты және Консулдық гвардиясының гранадирлер жасағына басшылық етуді тапсырды.
On the outbreak of the French Revolution, Davout embraced its principles. He was chef de bataillon in a volunteer corps in the campaign of 1792, and distinguished himself at the Battle of Neerwinden the following spring. He had just been promoted to general of brigade when he was removed from the active list because of his noble birth. After he divorced his wife in 1794 he served in the Rhine campaign of 1796, and accompanied General Louis Desaix in the Egyptian expedition of Napoleon Bonaparte. On his return, he did not take part in the Battle of Marengo, where his friend Desaix was killed while making a decisive contribution to the victory. Napoleon, who had great confidence in his abilities, finally promoted him to general of division and arranged his marriage to his sister Pauline's sister in law Aimée Leclerc, thus making him part of Napoleon's extended family, and gave him a command in the grenadiers of the Consular Guard.
Наполеон соғыстары
1804 жылы Наполеон император болып сайланған кезде Даву Империяның алғашқы 18 маршалының бірі болып тағайындалды. Маршалдыққа көтерілген генералдардың арасында Даву ең жас және тәжірибесі аз болғандықтан, оған өмір бойы басқа генералдардың қарсылығы күшті болды. 1805 жылдың 18 маусымында ол Булоньге бет алған Батавия флотилиясына бақылаушы ретінде қосылып, Бланк-Не және Грис-Не шайқастарына қатысты. Гранде Армэяның III корпусының қолбасшысы ретінде Даву ең маңызды қызметтерін атқарды. Аустерлиц шайқасында, Ресей армиясының сол қанатына шабуыл жасау үшін 48 сағаттық жедел марштан кейін, III корпус одақтастардың шабуылының күшін толық мойнына алды. Төртінші коалиция соғысында Даву, пруссиялықтардың сол қанатына шабуыл жасау ниетімен, Ауэрштедт шайқасында пруссиялық армияны жеңіп, үлкен жетістікке қол жеткізді. Наполеон осы жеңісі үшін Даву мен оның әскеріне 25 қазанда Берлинге бірінші болып кіруге рұхсат берді. Даву Эйлау және Фридланд шайқастарында да көзге түсті. 1807 жылы Тильзит шартынан кейін Наполеон оны жаңа құрылған Варшава Герцогтығының генерал-губернаторы етіп тағайындады, ал келесі жылы оған Ауэрштедт герцогі атағы берілді. 1809 жылы Бесінші коалиция соғысы кезінде Даву Экмюль шайқасына қатысты және Ваграм шайқасында да өзін таныстырды, онда ол оң қанатқа қолбасшылық етті. Наурыз аяқталғаннан кейін ол Экмюль князі болды. 1810 жылы Даву 18 жастағы Австриялық Мария Луизаны алу үшін Наполеонмен бірге Компьеньге сапар шекті. 1810 жылы Жан-Батист Жюль Бернадот Швецияға кеткен кезде ол Гамбургке жіберілді. Наполеон оған «Эльба бақылау корпусын» құруды тапсырды, ол 1812 жылы Наполеонның Ресейге басып кіргендегі алып әскеріне айналды. Ол бұл әскердегі I корпустың, ең күшті корпустың қолбасшысы болды, онда 70 мыңнан астам сарбаз болды. 1 шілдеде ол Вильнюстен аттанды. Наполеонның бұйрығымен Даву Жером Бонапарттан құпия түрде қолбасшылықты алып, Минскіні басып алды, бірақ ауру мен дезертирлік салдарынан әскерінің үштен бірін жоғалтты. Даву 33-ші полктің беделін түсіруге бар күшін салды. Ол Могилевте ресейліктерді жеңіп, Смоленскідегі негізгі әскерге қосылды, содан кейін наурыз бойы олармен бірге жорыққа қатысты. Ескі гвардияның Эдуард Мортье басқаруына дейін. Даву артқы сапының құрбандығына барып, Лосвинка өзенін сәтті кесіп өтті. Давудың аттары казактардың қолына түсті. Орыстардың олжасының ішінде Давудың соғыс сандығы, Таяу Шығыс, Орталық Азия және Үндістанның көптеген карталары, сондай-ақ Давудың маршалдық таяғы болды. Таяғын жоғалту оның абыройын түсірді және ол Эльбадан оралғанға дейін императормен кездеспеді. 1813 жылдың сәуір айында Ресейден 4000 сарбазымен, 70 мың сарбаздың қалдықтарымен оралған Даву Гамбург әскери округіне қолбасшылық етті, ал Дирк ван Хогендорп кетті. (Француздарды 1813 жылдың наурыз айында ресейліктер ығыстырып шыққан еді). Ол ұзақ қоршау кезінде нашар қорғалған және жабдықталған қаланы қорғады, содан кейін 1814 жылдың сәуір айында Наполеон тақтан бас тарқаннан кейін таққа отырған король Людовик XVIII-нің тікелей бұйрығымен ғана капитуляциялады. 1806 және 1814 жылдар аралығында, француз оккупациясы Давудың капитуляциясымен аяқталғанда, халық саны 55 мыңға дейін, жартысына жуық азайды. Давудың әскери мінезі қатыгез деп сипатталды және ол Гамбургтегі өзінің іс-әрекеттеріне қатысты көптеген шабуылдарға қарсы қорғануға мәжбүр болды. Ол қатаң тәртіпті ұстанатын, әскерінен қатаң және нақты бағынуды талап ететін адам болды, сондықтан оның корпусы кез келген басқа корпустан гөрі өз міндеттерін орындауда сенімді және дәл болды. Мысалы, Даву әскерлеріне жау ауылдарын тонауға тыйым салды және бұл ережені өлім жазасымен қамтамасыз етті. Осылайша, Гранде Армэяның алғашқы күндері III корпусына ең қиын жұмыстар тапсырылды. Ол замандастары тарапынан Наполеонның ең қабілетті маршалдарының бірі деп есептелді.
At the ascension of Napoleon as emperor in 1804, Davout was named as one of the original 18 Marshals of the Empire. Davout was the youngest and least experienced the generals promoted to marshal, which earned him the hostility of other generals throughout his career. On 18 June 1805 he was present at the Battle of Blanc Nez and Gris Nez after joining a Batavian flotilla, headed for Boulogne, as an observer. As commander of the III Corps of the Grande Armée, Davout rendered his greatest services. At the Battle of Austerlitz, following a forced march of 48 hours to fall on the left flank of the Russian army, the III Corps bore the brunt of the allies' attack. In the subsequent War of the Fourth Coalition, Davout, with a single corps, with the intention to fall on the Prussian left wing, fought and won the Battle of Auerstädt against the main Prussian Army, As a reward, Napoleon let Davout and his men enter Berlin first on 25 October 1806. Davout added to his renown in the battles of Eylau and Friedland. Napoleon left him as governor general of the newly created Duchy of Warsaw following the Treaties of Tilsit in 1807, and the next year awarded him with the title of Duke of Auerstädt. During the War of the Fifth Coalition in 1809, Davout took part in the Battle of Eckmühl, and also distinguished himself in the Battle of Wagram, where he commanded the right wing. He was later made Prince of Eckmühl following the campaign. In 1810 Davout travelled to Compiègne with Napoleon to collect the 18 year old bride Marie Louise of Austria. In 1810 he was sent to Hamburg when Jean Baptiste Jules Bernadotte left for Sweden; Davout was entrusted by Napoleon with the task of organizing the "corps of observation of the Elbe", which would become the gigantic army with which Napoleon invaded Russia in 1812. In this, he commanded the I Corps, the strongest corps, numbering over 70,000. On 1 July he left Vilnius. On the order of Napoleon Davout secretly took over the command of Jérôme Bonaparte, occupied Minsk but had lost a third of his men due to sickness and desertion. Davout went very far in humiliating the 33rd regiment, which was no exception. He defeated the Russians at Mohilev before he joined the main army at Smolensk, with which he continued throughout the campaign. until the arrival of the Old Guard led by Édouard Mortier. Davout managed to successfully cross the Losvinka brook, albeit at the cost of his rearguard's sacrifice. Davout's jammed carriages, fell into the hands of the Cossacks. Among the booty captured by the Russians were Davout's war chest, a plethora of maps of the Middle East, Central Asia and India, and Davout's Marshal baton. The loss of his baton led him into disgrace and he would not meet with the emperor again until his return from Elba. In April 1813, on his return from Russia with 4,000, the remains of 70,000 men, Davout commanded the military district of Hamburg and Dirk van Hogendorp left. (The French had initially been driven out by the Russians in March 1813.) He defended the poorly fortified and provisioned city, through the long Siege of Hamburg, only surrendering on direct order by King Louis XVIII, who had come to the throne after Napoleon's abdication in April 1814. Between 1806 and 1814, when the French occupation came to an end by Davout's surrender, the population decreased by nearly one half, to 55,000. Davout's military character has been interpreted as cruel and he had to defend himself against many attacks upon his conduct at Hamburg. He was a stern disciplinarian, who exacted rigid and precise obedience from his troops, and consequently his corps was more trustworthy and exact in the performance of its duty than any other. For example, Davout forbade his troops from plundering enemy villages, a policy he would enforce by the use of the death penalty. Thus, in the early days of the Grande Armée, the III Corps tended to be entrusted with the most difficult work. He was regarded by his contemporaries as one of the ablest of Napoleon's marshals.
Жүз күн
Бурбон монархиясы алғаш реставрацияланғанда, ол жеке өмірге шығып, Бурбондарға деген қарсылығын ашық білдірді, ал Наполеон Эльбадан оралғанда Даву оның қатарына қосылды. 1815 жылғы 24 маусымда уақытша үкімет президенті Жозеф Фуше Давуды Елисей сарайындағы тақтан түскен императорға Парижден кету туралы өтінішпен жіберді, себебі оның қалуы проблемалар мен халыққа қауіп тудыруы мүмкін еді. Наполеон оны салқын күшпен қабылдады, бірақ келесі күні Парижтен кетіп, 29 маусымға дейін Мальмезон сарайында тұрды, содан кейін Рошфорға аттанды. Кейінірек Наполеон Даву туралы ашуланып: «Ол да мені сатып кетті. Оның әйелі мен балалары бар; ол барлығын жоғалтты деп ойлады; ол өзіне бардығын сақтап қалғысы келді», – деді, ал тағы бір сәтте: «Даву мені жақсы көреді деп ойладым, бірақ ол тек Францияны жақсы көреді», – деп мәлімдеді. Соңынан Даву армиямен Луарадан тысқары шығып, 14 шілдеде қайта орналасқан Бурбон монархиясына бағынды, және бірнеше күн ішінде маршал Жак Макдональдқа қолбасшылықты тапсырды. Даву 1823 жылғы 1 маусымда Парижде қайтыс болды. Оның денесі Père Lachaise зиратында жатыр, онда оның қабіріне арналған әсем мазар орнатылған.
Upon the first restoration of the Bourbon monarchy, he retired into private life, openly displaying his hostility to the Bourbons, and when Napoleon returned from Elba, Davout rejoined him. On 24 June 1815, Davout was sent by Joseph Fouché, the president of the provisional government, to the dethroned emperor at the Élysée Palace with a request to quit Paris, where his continued presence could lead to trouble and public danger. Napoleon received him coldly but left Paris the next day and resided at Château de Malmaison until 29 June when he departed for Rochfort. In later years, Napoleon said of Davout bitterly that "he betrayed me too. He has a wife and children; he thought that all was lost; he wanted to keep what he had got," while on another occasion he remarked that, "I thought that Davout loved me, but he loved only France." Subsequently, Davout retired with the army beyond the Loire and made his submission to the restored Bourbon monarchy on 14 July, and within a few days gave up his command to Marshal Jacques MacDonald. Davout died in Paris on 1 June 1823. His remains rest in the Père Lachaise Cemetery, where an elaborate tomb marks his grave.