Кіріспе

Классикалық музыканың 1945 жылдан кейінгі кезеңі

Қазіргі заманғы классикалық музыка – қазіргі күнге жақын жазылған Батыс өнер музыкасы. 21-ші ғасырдың басында бұл термин Антон Веберннің қайтысынан кейінгі 1945 жылдан кейінгі посттоналдық музыканың жаңаша формаларын білдіреді, және сериалдық музыка, электрондық музыка, тәжірибелік музыка және минималистік музыканы қамтиды. Музыканың жаңа түрлеріне спектральды музыка және постминимализм жатады.

Өмірбаян

ХХ ғасырдың басында классикалық музыка композиторлары жиірек диссонанстық тілмен тәжірибе жасады, кейде атональды туындылар жасады. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін, кейбір композиторлар соңғы романтизмнің күшейіп бара жатқан экспрессиясы мен формасыздығына наразылық ретінде, бұрынғы стильдердің тепе-тең формаларын және айқын тақырыптық процестерін қайта жаңғыртуға ұмтылған неоклассикалық стильді қабылдады (сондай-ақ Жаңа объективтілік және әлеуметтік реализмді қараңыз). Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, модернист композиторлар шығармашылық процесін бақылау деңгейін арттыруға тырысты (мысалы, он екі тондық техниканы және кейінірек тотальды сериализмді қолдану арқылы). Сонымен қатар, композиторлар бақылаудан бас тартудың жолдарын, белгісіздікті немесе кездейсоқ процестерді түрлі деңгейде зерттеді. Технологиялық прогресс электрондық музыканың тууына әкелді. Магнитофондық үзінділермен және қайталама текстуралармен тәжірибе жасау минимализмнің пайда болуына септігін тигізді. Тағы да басқа композиторлар музыкалық орындалудың театрлық мүмкіндіктерін зерттей бастады (перформанс өнері, қосымша медиа, флюксус). Қазіргі классикалық музыканың жаңа туындылары жасалуда. Жыл сайын Берклидегі Бостон консерваториясы 700 қойылым өткізеді. Осы қойылымдардың шамамен 150-сі қазіргі классикалық музыка бағдарламасының студенттерінің жаңа туындыларынан тұрады.

194575 жыл

Еуропа мен АҚШ дәстүрлері екінші дүниежүзілік соғыстан кейін белгілі бір дәрежеде айырмашылыққа ұшырады. Еуропадағы ең ықпалды композиторлардың қатарында Пьер Булез, Луиджи Ноно және Карльхайнц Стокгаузен болды. Біріншісі де, соңғысы да Оливье Мессьеннің шәкірттері болды. Бұл кездегі маңызды эстетикалық философия, сондай-ақ композициялық техникалар тобы – сериализм (кейде «реттелген музыка арқылы», «толық» музыка немесе «толық тондық реттеу» деп те аталады), ол Арнольд Шенберг пен Антон Веберннің композицияларын бастапқы нүктесі ретінде алды (сондай-ақ дәстүрлі он екі тондық музыкаға қарсы болды) және Ле Корбюзьенің модуль идеясымен тығыз байланысты болды. Дегенмен, Дмитрий Шостакович және Бенджамин Бриттен сияқты дәстүрлі негіздес композиторлар, танымал сериалистік қозғалысқа қарамастан, композицияның тоналды стилін сақтап қалды. Америкада Милтон Бэббит, Джон Кейдж, Эллиотт Картер, Генри Коуэлл, Филип Гласс, Стив Рейх, Джордж Рочберг және Роджер Сешнс өз идеяларын қалыптастырды. Осы композиторлардың кейбіреулері (Кейдж, Коуэлл, Гласс, Рейх) музыканың нотация, орындалу, ұзақтығы және қайталану сияқты негізгі ұғымдарын сұраққа салуды бастаған эксперименталды музыканың жаңа әдістемесін ұсынды, ал басқалары (Бэббит, Рочберг, Сешнс) Шенбергтің он екі тондық сериализмін кеңейтіп дамытты.

Неоромантизм

19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында гүлденген кеңейтілген тоналдық тіл қазіргі композиторлар тарапынан да қолданылып келеді. Бұл тіл кең музыкалық ортада ешқашан қызықтырмайтын немесе дау тудырмайтын болды, кем дегенде АҚШ-та статистикалық тұрғыдан дәлелденгендей, онда "көптеген композиторлар осы ғасыр бойы тоналдық бағытталған композицияның бағытында жұмыс істей берді".

Жоғары модернизм

Сериализм – жоғары модернистік мектептердегі соғыстан кейінгі ең маңызды қозғалыстардың бірі. Пьер Булез, Бруно Мадерна, Луиджи Ноно және Карлхайнц Штокхаузен сияқты композиторлар Еуропада, ал Милтон Баббит, Дональд Мартино, Марио Давидовский және Чарльз Вуоринен Америка Құрама Штаттарында «интегралды» немесе «құрамалы» сериализм деп аталатын осы бағытты дамытты. Олардың кейбір шығармаларында реттелген жиынтық немесе бірнеше осындай жиынтықтар қолданылады, олар туындының негізі болуы мүмкін, ал кейбіреулері «ретсіз» жиынтықтарды пайдаланады. Бұл термин жиі он екі тондық техника, яки додекафонияны да білдіреді, ол интегралды сериализмнің үлгісі ретінде қарастырылады. XX ғасырдың соңғы үштен білінде оның ықпалы төмендесе де, ғасыр соңында жоғары модернизмнің идеялары мен формаларын дамытуды жалғастырған белсенді композиторлар тобы сақталды. Осы топқа қазірде көз жұмған Пьер Булез, Полин Оливерос, Тору Такэмицу, Джейкоб Дракман, Джордж Перл, Ральф Шейпи, Франко Донатони, Джонатан Харви, Джордж Бенджамин, Брайан Фернихоу, Вольфганг Рим, Ричард Верник, Ричард Уилсон және Джеймс Макмиллан кіреді.

Компьютерлік музыка

1975 және 1990 жылдар аралығында компьютерлік технологиялардың парадигмасы өзгерді, нәтижесінде электрондық музыка жүйелері қолжетімді және кеңінен таралды. Жеке компьютер электрондық музыканттың қажетті құралына айналып, аналогты синтезаторларды ығыстырып, композиция жасау және нотаға түсіру, дыбыс синтезі мен өңдеу, аудио сигналдарды үлгіге алу және сыртқы құралдарды басқару сияқты дәстүрлі функцияларды атқара бастады.

Полистилизм (эклектизм)

Кейбір авторлар полистилизмді эклектизммен шатастырады, ал басқалары арасында нақты айырмашылық көреді.

Тарихилық

Музыкалық тарихилық – тарихи материалдарды, құрылымдарды, стильдерді, техникаларды, медиаларды, тұжырымдамалық мазмұнды және т.б. пайдалану, бір композитордың немесе белгілі бір мектеппен, қозғалысымен немесе дәуірмен байланысты болуы – минимализмде, постминимализмде, әлемдік музыкада және соңғы онжылдықтарда тональдік дәстүрлер сақталған немесе маңызды жаңғыруға ұшыраған басқа жанрларда әртүрлі деңгейде көрінеді. Кейбір постминималистік туындылар орта ғасырлық және ерте музыкамен байланысты басқа жанрларды қолданады, мысалы, Гавин Брайарстың "Oi me lasso" және басқа лаудалары. Тарихилық қозғалыс музыктану ғылымының пайда болуымен және ерте музыканың қайта жандануымен тығыз байланысты. Көптеген тарихи композиторлар бұрынғы дәуірлердің аспаптық тәжірибелерін жақсы білу арқасында ықпал көрді (Хендрик Боуман, Грант Колберн, Майкл Талбот, Пауло Гальвао, Роман Туровский Савчук). Музыкалық тарихилық қозғалыс Делиан қоғамы және Vox Saeculorum сияқты халықаралық ұйымдардың құрылуымен де серпін алды.

Арт-роктың әсері

1980 жылдардан бері арт-роктан әсерленген бірнеше композиторлар пайда болды, мысалы, Рис Чатем.

Жаңа күрделілік

Жаңа күрделілік – бүгінгі Еуропаның заманауи авангардтық музыкалық өнеріндегі бағыт, ол Жаңа қарапайымдыққа қарсы реакция ретінде пайда болған. Бұл терминді кім ойлап тапқан деген болжамдардың ішінде композитор Найджел Осборн, бельгиялық музыкатанушы Гарри Халбрейх және британдық/австралиялық музыкатанушы Ричард Туп бар, ол «Жаңа күрделіліктің төрт қыры» атты мақаласы арқылы осы бағыттың тұжырымдамасын кеңінен таратты. «Жаңа күрделілік» көбінесе атональды, жоғары абстрактілі және диссонансты дыбыстануға ие болғанымен, ең алдымен күрделі музыкалық нотацияны талап ететін техникаларды қолдану арқылы сипатталады. Бұған кеңейтілген техникалар, микротоналдықтар, ерекше строойлар, өте үзілісті мелодиялық контурлар, жаңашыл тембрлер, күрделі полиритмдер, дәстүрден тыс аспаптану, дыбыс күші мен қарқынның кенеттен өзгеруі және тағы да басқалары кіреді. Осы стильде шығарма жазатын композиторлардың алуан тобына Ричард Барретт, Брайан Фернихоу, Клаус Стеффен Махнкопф, Джеймс Диллон, Майкл Финнисси, Джеймс Эрбер және Роджер Редгейт кіреді.