Кіріспе

Француз маршалы Огюст Фредерик Луи Виес де Мармонт (20 шілде 1774 – 22 наурыз 1852) – француз генералы және ақсүйек, Империя маршалы шеніне көтеріліп, Рагуза герцогы атағын алды. Пиреней түбегіндегі соғыста Мармонт, опасанды жағдайда қалған Андре Массенадан француз армиясының басшылығын қабылдады, бірақ Саламанка шайқасында жеңіліске ұшырады, нәтижесінде Франция Испаниядағы соғысты жоғалтты. Алтыншы коалиция соғысы аяқталғаннан кейін Мармонт Реставрация тарапына өтті және жүз күн саяхаты кезінде Бурбондарға адал қызмет етті. Бұл Мармонтқа қалған бонапартистер арасында және француз қоғамында жалпы сатқын ретінде жаман даңқ әкелді. 1830 жылғы шілде революциясы кезінде ол роялистерден тұратын Париж гарнизонына жетекшілік етті, бірақ оның тыранысы революцияны тоқтатуға жеткіліксіз болды, соның салдарынан король Карл X Мармонтты Бурбондарды, Бонапарттарды сатқандай сатқындық жасады деп айыптады. Мармонт Карлдың сүйіктілерімен бірге Франциядан кетіп, ешқашан отанға оралмады. Ол көбінесе Венада және Австрия империясының басқа аймақтарында эмиграцияда өмір сүрді, 1852 жылы Венецияда қайтыс болды.

Ерте өмір және мансап

Мармонт Шатильон-сюр-Сен қаласында, революция принциптерін қабылдаған, кіші ақсүйектерге жататын, бұрынғы әскери офицердің ұлы болып дүниеге келді. Оның әскери қызметке деген құштарлығы ерте білінді, сондықтан әкесі оны артиллерияға түсу алдында математика оқу үшін Дижонға алып барды. Сол жерде ол Наполеон Бонапартпен танысып, кейіннен, офицерлік шен алған соң, Тулон қаласында онымен қайта кездесті. Таныстық жақын қарым-қатынасқа ұласты; Мармонт генерал Бонапарттың адъютанты болды, оның абыройсыздық кезінде оның жанында болды және Италия мен Египетке онымен бірге жолға шықты, осы арқылы айрықша көзге түсіп, бригада генералы шеніне көтерілді. 1799 жылы ол басшысымен бірге Еуропаға оралды. Ол 18-ші Брумердің төңкерісіне қатысып, Италияға жасалған экспедиция үшін артиллерияны ұйымдастырды, және Маренго шайқасында тиімді қолбасшылық етті. Осының нәтижесінде ол бірден дивизия генералы болды. 1801 жылы ол артиллерияның бас инспекторы, ал 1804 жылы – Құрмет легионының үлкен офицері болды. Дегенмен, маршалдық шен алған офицерлер тізіміне кірмегеніне қатты ренжіді. Мармонт 5 және 6 шілдеде Ваграм шайқасына уақтылы жетті. Архиегер Карлді қууда Мармонттың корпусы қиын жағдайға түсті және Наполеонның үлкен күштермен келгені ғана оны құтқарып қалды. Наполеон оны Империя маршалы етіп тағайындады, бірақ: «Біздің арамызда айта кетейін, сіз менің таңдауымды толық ақтауға жеткіліксіз» деді. Ваграмнан кейін тағайындалған үш маршал туралы француз сарбаздары былай деді:

Макдональд – Францияның таңдауы,
Одино – армияның таңдауы,
Мармонт – достықтың таңдауы.
Мармонт Империяның барлық Иллириялық провинцияларының генерал-губернаторы болып тағайындалды. Бұл аймаққа Венецияның протектораты, Хорватияның порты – Рагуза қаласы да кірді. 1811 жылдың мамыр айында Мармонтты Массенаның орнына Солтүстік Испаниядағы француз армиясына қолбасшылық ету үшін асық шақыртты. Британ армиясының қасында болғанына қарамастан, оның Сиудад-Родригоны азат етуі үлкен жетістік болды. Алайда, Саламанка шайқасына дейінгі маневрлер сәтті болмады, өйткені Веллингтон Мармонттың күмәнсіз сол фланкіна шабуыл жасау үшін кавалериясын жіберді және француздарға ауыр жеңіліс сыйлады. Мармонт пен оның орынбасары граф Жан-Пьер Франсуа Боне шайқастың басында шарапнельге ұшырады. Мармонт оң қолы мен қабырғасынан ауыр жарақат алды, ал шайқасқа басшылық Бертран Клаузельге жүктелді. Ол сауығу үшін Францияға қайтып келді.

Бурбонмен қызмет көрсету

Мармонт жүз күндік соғыс кезінде Бурбон патшасы Людовик XVIII-ге адал болды және Ватерлоодан кейін маршал Нейді өлтіруге дауыс берді. Ол Францияның пэрі және корольдік гвардияның генерал-майоры атанды, ал 1820 жылы Киелі Рух орденінің рыцары және Сент-Луи орденінің үлкен офицері болды. 1830 жылғы шілде революциясы кезінде күзеттегі генерал-майор ретінде қызмет етті және шілде жарлықтарына қарсылық білдіргендерді қатаң түрде басуға бұйрық алды. Өзі сарай саясатына қарсы болғанымен, міндетін орындауға тырысты және әскерінің жеңіліске ұшырағаны анық болғанда ғана революцияны басуға тырысудан бас тартты. Бұл оған одан да көп айып тартты, тіпті Карл X оны тұтқындауға бұйрық берді. Одан да әсерлісі – оның испандық соғыс театрын зерттеуі мен бағалауы. Ол Веллингтонның соғыс жүргізу ерекшеліктерін зерттеді, егер жерді Мармонт өзі таңдамаса, британдықтармен шайқасудан бас тартты. Бұл Мармонттың үнемі басымдыққа ие болатын маневрлер сериясына әкелді. Мармонт Пиреней түбегіндегі ынтымақтастықтың маңыздылығын түсінді, өзінің маршал әріптестерін қолдады. Тактикалық тұрғыдан Мармонт өте қабілетті және жылдам шабуылдай білетін, бірақ салғырттығынан екі рет жеңіліске ұшырады.