Кіріспе

Brassicaceae тұқымдасына жататын гүлді өсімдік түрі

Pringlea antiscorbutica, көбінесе Кергелен капустасы деп аталады, гүлді өсімдік және Brassicaceae тұқымдасының Pringlea туысының жалғыз өкілі. Оның кең таралған атауы оның ашылған жері – Кергелен аралдарынан, ал туысының атауы 1776 жылы капитан Джеймс Куктың хирургi Уильям Андерсон ашқан кезде Корольдік қоғамның президенті болған сэр Джон Принглдің есімімен байланысты. Сыртқы түрі мен жеуге жарамдылығына қарамастан, ол жалпақ жапырақты өсімдікке жатпайды.

Сипаттама

Принглия диаметрі 45 см-ге дейін жететін жапырақ шоғырларын құрайды, олар шамамен 15 см қалыңдығы және 1 метрге дейін ұзын көп жылдық, жартылай ағаштанған сабақтардың үстінде орналасқан. Тік гүл шоғырлары көп жылдар бойы өсімдікте сақталады.

Тарату

Бұл түр шалқар Хёрд аралы мен Макдональд аралдарында, Крозет, Принс-Эдвард және Кергелен аралдарында өседі. P. antiscorbutica-ның ата-тегі шамамен бес миллион жыл бұрын Оңтүстік Америкадан қоныс аударған болуы мүмкін.

Экология

Кергелен капустасының туған отаны шамамен 50° оңтүстік ендікте орналасқан және оларды үздіксіз күшті желдер шарлайды, бұл аралдарды жел арқылы тозаңдануға қолайсыз етеді, тек сирек жылы күндерде ғана мүмкін болады. Осы климат, сондай-ақ потенциалды жәндік тозаңдаушыларының жоқтығы, Кергелен капустасының тек өздігінен тозаңдану арқылы ғана тірі қалуын қамтамасыз етеді. Толық жетілген кезде, бұл түрде полиаминдердің жоғары деңгейі сияқты суыққа төзімділікке байланысты бірнеше бейімделулер байқалады. Pringlea-ның жапырақтарындағы судың мөлшері өте жоғары (83%-дан астам), және тамырдан жапыраққа су ағыны өте оңай, себебі Кергелен капустасының таралу аймағындағы топырақтағы су мөлшері тұрақты түрде жоғары. Бұл осы түрді басқа жерде өсірудің қиын екенін көрсетеді.

Қолданылуы

Өсімдік жеуге жарамды, құрамында жоғары деңгейде калий бар. Оның жапырақтарында С витаминіне бай май бар, осының арқасында, теңіз кемелері кезінде, қан тоқтау (скорбут) ауруынан зардап шеккен теңізшілер үшін ол өте тартымды болған.

Хукер Кергелен капустасынан жасалған сорпа жегенін айтты және шикі жапырақтарының кресс тағамдағыдай, қайнатылған жапырақтарының "ескі" капуста сияқты, ал тамырының хрен сияқты дәмі бар екенін сипаттады.

Қорғау

Бұл өсімдікпен Calycopteryx mosleyi микропезидті шыбық түрі байланысты. 1874 жыл шамасында Кергеленге әкелінген қояндар бұл кәбіспен қоректенеді, сондықтан өсімдік қазір олардың жете алмайтын жерлерімен шектеледі. Әйқайымызға орай, қояндар барлық аралдарда таралмаған.