Кіріспе

Буйе (Пуй, Буйе және Буйи деп те жазылады; өздерін Букскьяикс дейді, немесе "Пужонг", "Бурао", "Пуман"; ), сондай-ақ Жунцзя деп белгілі, Оңтүстік Қытайда өмір сүретін этникалық топ. Жүзі 2,5 миллионға жетеді, Қытай Халық Республикасының ресми мойындаған 56 этникалық тобының арасында 11-ші орында тұрады. Буйелер көбінесе Оңтүстік Гуйчжоу провинциясының Цянсинань және Цяннан аймақтарында, сондай-ақ Юньнань және Сычуань провинцияларында қоныстанған. Солтүстік Вьетнамда да шамамен 3000 буйе өкілі бар, онда олар елдің ресми мойындаған 54 этникалық тобының бірі саналады. Вьетнамда олар Лао Кай провинциясының Мюонг Кхуонг ауданында және Хазянг провинциясының Куан Ба ауданында орналасқан.

Тіл

Буйеи тайпасы Буйеи тілінде сөйлейді, ол стандартты чуан тіліне өте жақын. Бұл екеуінің арасында диалектілік континуум бар. Буйеи тілінің өзіндік жазбаша түрі бар, ол 1950 жылдары тіл білімі мамандарымен латын әліпбиі негізінде жасалған, ал әдебиеттік нормалары мандарин қытай тілін латын әрпімен жазу үшін құрастырылған пиньин жүйесіне ұқсас.

Тарих

Буйе – Гуйчжоу жазығының түпкі тай халқы. Олар Қытайдың ең көне халықтарының бірі және осы аймақта 2000 жылдан астам уақыттан бері өмір сүріп келеді. Тан әулеті құрылғанға дейін Буйе және Чжуан халықтары байланыста болған; бірақ, екі этностың арасындағы айырмашылықтар артып, 900 жылдан бастап олар екі бөлек топқа айналды. Цинь әулеті жергілікті басшылар жүйесін жойып, оның орнына армия шенеуніктеріне басшылық етуді тапсырды, бұл жергілікті экономикада өзгерістерге әкелді. Содан бері жер аз ғана жер иелерінің қолына өтті, бұл халықтың наразылығына себеп болды. 1797 жылы Ван Нангсян басқарған Нанлонг көтерілісі кезінде Буйе халқы қатал қысымға ұшырады, оның салдарынан көптеген адамдар алыс Вьетнамға көшіп кетті.

Мәдениет

Көптеген буйелер ауыл шаруашылығымен айналысатын фермерлер болып табылады, олар күріш, қарақұмық, бидай, картоп, жүгері, какао, шай, жібек және тағы да көптеген дақылдарды тұтынуға немесе сатуға өсіреді. Буйелер аймақта делдал ретінде де маңызды рөл атқарған. Экономикалық өзгерістерге байланысты, буйелер шағын және ірі масштабты коммерциялық немесе бизнес операцияларымен айналысады. Буйе халқының дәстүрлі қолөнер бұйымдары мен батиктері бүкіл аймақта танымал. Буйелер көптеген мерекелерді тойлайды, олардың ішінде жергілікті және хань мәдениетінен алынған мерекелер бар. 8 сәуірде Өгіз патшасы күні (牛王节) аталады, бұл жыл сайын өгіздерді және олардың ауыл шаруашылығына қосқан үлесін құрметтеу мақсатымен өткізілетін жергілікті мереке. 6 маусым – буйе халқының ата-бабаларға табыну үшін маңызды дәстүрлі мерекесі. Бұл дәстүрдің тарихы бар. Буйе мифологиясына сәйкес, Пангу әлемді жаратқаннан кейін күріш өсіруде шебер болғаннан кейін, ол Аждаһа патшасының қызына үйленді, олардың одағынан буйе халқы пайда болды. Аждаһа патшасының қызы мен Пангудың Синьхенг (新横) есімді ұлы болды. Синьхенг анасына дұрыс қарамай, құрметсіздік жасағанда, ол көкке қайтып, күйеуі мен ұлының қайта-қайта өтініштеріне қарамастан, қайтадан түспеді. Пангу қайтадан үйленуге мәжбүр болды және ақырында ай күнтізбесінің алтыншы айының алтыншы күні қайтыс болды. Синьхенгтің әкесінің әйелі оған жамандық жасап, өлтіре жаздады. Синьхенг оның күріш егінін жоюмен қорқытқанда, ол өзінің қателігін түсінді. Ол онымен татуласып, олар жыл сайын ай күнтізбесінің алтыншы айының алтыншы күні Пангуға құрмет көрсетуді жалғастырды. Қытайда буйе этносының арасында христиан шіркеулері бар. Олардың көпшілігі Гуйчжоу және Юньнань провинцияларында орналасқан. Католик дінінің ықпалы бар.