Кіріспе

1960 жылы түсірілген фильм
Антонионидің фильмі

L'Avventura – Микеланджело Антониони режиссерлік еткен 1960 жылғы итальяндық драмалық фильм. Антонионидің Элио Бартолини мен Тонино Герамен бірлесіп жазған әңгімесі негізінде түсірілген бұл фильм Жерорта теңізінде қайықпен саяхат жасаған кезде жас әйелдің (Леа Массари) жоғалып кетуі және оның сүйіктісі (Габриэле Ферцетти) мен жақын досы (Моника Витти) оны іздеуі туралы. Фильм 1959 жылы Римде, Эол аралдарында және Сицилияда қиын қаржылық және физикалық жағдайларда түсірілді. Бұл фильмдегі ерекше темп, дәстүрлі сюжеттік дамудан гөрі визуалды композицияға, көңіл-күйге және кейіпкерлерге баса назар аударады. L'Avventura көптеген сыйлықтарға ие болды және 1960 жылғы Канн кинофестивалінде қазылар алқасының жүлдесін жеңіп алды. Бұл фильм Моника Виттиді халықаралық деңгейде танымал етті. Антонионидің некрологында айтылғандай, фильм "өз заманындағы кинематографиялық кодекстерді, тәжірибелерді және құрылымдарды жүйелі түрде бұзды". L'Avventura – Антонионидің трилогиясының бірінші фильмі, одан кейін La Notte (1961) және L'Eclisse (1962) шықты. Трилогияның формасы алғашқы екі фильмнің арасындағы параллельдіктерден туындайды, әсіресе олардың аяқталулары L'Eclisse фильмімен қайшы келеді. Алғашқы екеуі жартылай бұзылған қарым-қатынасты жаңартумен аяқталады. 1972 жылы бесінші, ал 1982 жылы жетінші орынды иеленді. 2010 жылы "Empire" журналының "Әлемдік киноның 100 үздік фильмі" тізімінде 40-шы орынға қойылды. Бұл фильм Апичатпонг Верасетакул, Цзя Чжанке және Хироказу Кореда сияқты артхаус режиссерлеріне үлкен әсер етті.

Сюжет

Анна мен оның досы Клаудия Жерорта теңізі бойымен яхталық саяхатқа шығу алдында Аннаның әкесінің вилласында кездеседі. Олар Аннаның жігіті Сандромен кездесу үшін Римге барады, Понс Фабрициус маңында. Клаудия төменгі қабатта күтіп тұрғанда, Анна мен Сандро оның үйінде махаббат құмарына беріледі. Сандро екі әйелді жағалауға жеткізеді, онда олар екі бай жұпқа қосылады. Келесі күні топ Эол аралдарына жетеді, ал Анна суға секіріп, жүзуге кіріседі. Сандро оның артынан жүзеді, ол акула көрдім деп айтқанда, бірақ кейін бұл өтірік екенін біледі. Саяхат барысында Анна Сандроға оның жиі жұмыс сапарларына байланысты бақытсыз екенін айтады, бірақ ол оның алаңдауын ескермей, тасқа жатып ұйықтайды. Кейін Коррадо ауа райына алаңдап, аралдан кетуге шешім қабылдайды. Бірақ Анна жоғалып кетеді, ал Сандро бұл оның әдеттегі мінез-құлқы деп есептейді. Олар аралды іздеп шарлайды, бірақ ештеңе таба алмайды. Сандро, Коррадо және Клаудия іздеуді жалғастыру үшін қалады, ал қалғандары билік органдарына хабарлайды. Іздеу кезінде Сандро Клаудияның оның немқұрайлылығы Аннаның жоғалуына себеп болуы мүмкін деген пікіріне ашуланады. Полиция мұқият іздестіріп, ештеңе таба алмайды, содан кейін Аннаның әкесі келеді. Сандро жақын маңдағы контрабандистерді тексеруді шешеді, бірақ кетер алдында Клаудияны күтпеген сүйіспеншілікпен құшақтайды. Ол басқа аралдарды жалғыз іздеуге шешім қабылдайды, олар кейін Палермода кездесуге келіседі. Сандро контрабандистердің Аннаның жоғалуы туралы ешқандай ақпараты жоқ екенін түсінеді. Клаудия келгенде, олар вокзалда кездеседі, олардың бір-біріне тартылысы анық көрінеді, бірақ Клаудия оны кетуге шақырады. Ол Палермоға баратын пойызға отырады, ал ол кетіп бара жатқанда Сандро оған секіріп түседі. Клаудияның ашуы келеді, бірақ Сандро олардың тартымдылығын құрбан етудің қажеті жоқ деп ойлайды. Клаудия жағдайдың жылдам өзгеруінен алаңдайды. Сандро мойынсұнып, Кастрореалде пойыздан түседі. Мессинада Сандро журналист Зуриямен кездеседі, ол Аннаны Тройнадағы химиягер көрген болуы мүмкін деп болжайды. Сандро Зурияға басқа бір оқиға үшін пара береді де, Тройнаға барады. Осы уақытта Клаудия Коррадоның вилласына келеді, онда ешкім Аннаның жоғалуына мән бермейді. Клаудия Зурияның жаңа хабарын оқығаннан кейін Тройнаға кетеді. Тройнада Сандро мен Клаудия Аннаға тыныштандыратын дәрілер сатқан деп мәлімдейтін химиягерді іздейді. Олар химиягер анықтаған әйелдің Оңтүстік Сицилиядағы Нотоға кеткенін біледі. Олар бірге оңтүстікке қарай жолға шығады, қалаға қарап тұрған төбеде сүйісіп, құшақтасқанға дейін ешкім жоқ ауылға тоқтайды. Нотода Аннаны Тринакриа қонақ үйінен іздейді, бірақ ештеңе таба алмайды. Клаудияның Сандроға деген сезімі мен Аннаға деген адалдығы арасында күресіп жатыр. Коллегия шіркеуінде Сандро мансабынан көңілі қалғанын айтады және Клаудияға үйлену ұсынысын жасайды, бірақ ол бас тартады. Келесі күні таңертең екеуі де ғашық болып қалғандай көрінеді, бірақ Клаудия оның ұсынысына қарсы тұрады және олардың кетуін ұсынады. Таорминада Сандро мен Клаудия Сан-Доменико сарайы қонақ үйінде тұрады, ал Сандроның бастығы мен оның әйелі кешкі тойға дайындалады. Клаудия оны өткізіп жіберуге шешім қабылдайды, ал Сандро әйелдерді тексеріп, 19 жасар "жазушы" және болашақ актриса Глория Перкинсті таниды, бірақ шындығында ол қымбат жезөкше. Кейін Клаудия Сандроны іздеп, оның Глорияны құшақтап жатқанын көреді. Клаудияның жүрегі ауырып, Сандро оның соңынан қашады. Олар Этна тауына қарай қарап тұрып, террасада екеуі де жылайды, содан кейін Клаудия Сандроның басына қолын қояды.

Атыс

Түсірілім 1959 жылдың тамызында басталды және 1960 жылдың 15 қаңтарына дейін жалғасты. Антониони Анна жоғалып кеткеннен кейін аралдағы сахналарды түсіре бастады. Аралдағы түсірілімнің көп бөлігі Лиска Бьянка (ақ балық сүйегі) аралында 50 адамдық актерлік құрам мен түсірілім тобымен жүзеге асырылды. Аралдық сахналарға арналған басқа да орындарға Панарея (өндірістің штаб-пәтері болған), Монделло және Палермо кірді. Аралдық сахналарды түсіру үш аптаға жоспарланған, бірақ төрт айға созылды. Қиындықтарға аралдардың егеуқырлар, масалар және жорғалаушылармен толуы; сондай-ақ, ауа райының күтпегендей суық болуы және актерлер мен түсірілім тобын аралға тасымалдау үшін жалдаған кеме келмеуі кірді. Жеке заттары мен жабдықтарын аралға жеткізу үшін түсірілім тобы бос газ баллондары мен ағаш тақтайшалардан шағын салдар жасады, оларды әр таңертең буксир сүйреп әкелді. Түсірілім басталғалы бір апта өткен соң, фильмнің өндіріс компаниясы банкротқа ұшырады, бұл өндірісті азық-түлік пен су тапшылығына алып келді. Антониони әлі де үлкен көлемде пленка сақтап, актерлер мен түсірілім тобына фильмге қаржы табылғанша тегін жұмыс істеуге мүмкіндік берді. Бір кезде кемелер Лиска Бьянкаға сапарларын тоқтатты, нәтижесінде актерлер мен түсірілім тобы үш күн бойы тамақ пен жамылғысыз қалды. Соңында түсірілім тобы ереуілге шықты, ал Антониони мен оның режиссер көмекшісі фильмді өздері түсірді. Бірнеше апта бюджетсіз жұмыс істегеннен кейін, Cino del Duca өндіріс компаниясы фильмді қаржыландыруға келісіп, оған ақша жіберді.

Музыка

Фильмнің музыкалық қосымшасын Джованни Фуско жазды, ол осы уақытқа дейін Антонионидің барлық фильмдеріне музыка жазған еді. Антониони әдетте фильмдерінде тек диегетикалық музыканы ғана қолданды, ал бұл оның (шамалы уақытқа) титрлерден басқа сахналарға музыкалық қосымша енгізген соңғы реттерінің бірі болды. "L'Avventura" үшін Антониони Фускодан "грек дәуірінде жазылғандай джаз" шығаруды сұрады. Metro Goldwyn Mayer, American International Pictures, Paramount Pictures және Warner Bros. АҚШ-та тарату құқығынан бас тартқандықтан, Антониони жобаны Columbia Pictures-ке сатты.

Кассалық жинақ

L'Avventura Италияда алғашқы көрсетілімінде 340 миллион лира табыс әкелді.

Сыни жауап

Фильмді кинотанушылар ақырында бағалағанмен, 1960 жылы мамыр айында Канн кинофестивалінде көрсетілгенде фильмге қатал сын айтылды. Бұл фестиваль тарихындағы ең әйгілі оқиғалардың бірі. Виттидің сөзіне қарағанда, Канн кинотеатрындағы көрсетілім – нағыз өмірдегі драма болған. Фильмнің мазмұнына қарамастан, ашылу титрлерінен бастап, сыншылар мен фотографтармен толы қараңғы кинотеатрда күлкі көтерілді. Күлкілер жалғасып, оған наразылық білдіретін ысқырықтар қосылды. Джин Янгблодтың айтуынша, көрермендер фильмнің сюжетін дамытпайтын ұзақ сахналарда көбінесе наразылық білдірген, бірақ ол "осы сахналарда көп нәрсе болып жатыр" деп мәлімдеді. Сол фестивальде "L'Avventura" трилогиясының бірінші бөлігі көрсетілді, ол халықаралық прокатта сәттілікке жетіп, тіпті "истерия" деп аталды. Янгблод бұл трилогияны "қазіргі замандағы эмоционалдық өмірдің ауруы туралы біртұтас мәлімдеме" деп сипаттады. The New York Times газетінің Bosley Crowther-ы фильмді "ерекше оқиға" деп атап, оның операторлық жұмысын және актерлік шеберлігін жоғары бағалады. The Village Voice газетінің Эндрю Саррис оны 1961 жылғы кино құбылысы деп атап, Антонионидің бір-бірімен қарым-қатынас құра алмайтын кейіпкерлерді бейнелеуін мақтады. Стенли Кауффман The New Republic газетінде былай деп жазды: "Антониони театрдан өзгеше фильмнің ерекше мүмкіндіктерін пайдалануға тырысады. Ол фильмнен романдар авторының мақсаты сияқты, оқиға емес, көңіл-күй мен мінезді бейнелеуге ұмтылады, сондай-ақ прозаның мәнері мазмұнымен бірдей маңызға ие". Мартин Скорсезе оны "Жас режиссер үшін 39 маңызды шетелдік фильм" тізіміне қосты. Александр Уокер оны жасалған ең үздік фильм деп бағалады.

Мағынасы

Аннаның шешілмеген жоғалуы туралы көп әңгіме болды, Роджер Эберт бұл фильмнің көбінесе бай, көңілі тоймаған және әуескер кейіпкерлерімен байланысты екенін айтты, олардың ешқайсысының қанағаттанарлық қарым-қатынасы жоқ. Эберт жазғандай, олардың бәрі "жоғалудың алдында" тұр. Ален Роб-Грилле бойынша, фильмнің "континенттік" бөлігіндегі көптеген кадрлар көрінбейтін кейіпкердің көзқарасынан түсірілген, Анна Сандро мен Клаудияны не істейтінін көру үшін олардың соңынан ергендей. Сұрақ қойғанда, Антониони Роб-Грилле "жоғалған" сахнаның (Аннаның денесі теңізден табылған көрінісі) сценарийі жазылып, түсірілгенін, бірақ уақыт шектеулеріне байланысты соңғы монтажға енбегенін айтты.