Кіріспе

Белдікшелі су өткізбейтін пальто

Траншея – бұл су өткізбейтін, берік матадан жасалған пальтоның бір түрі. Ол алғаш рет Бірінші дүниежүзілік соғыстан бұрын британ армиясының офицерлері үшін жасалған, ал соғыс барысында окоптарда кеңінен қолданылғандықтан "траншея" деп аталған. Бастапқыда габардиннен тігілген, яғни ланолинмен өңделген, су өткізбейтін жүн матадан жасалған. Траншеяның дәстүрлі түсі – хаки. Әдетте траншея пальтолары екі қатар 10 түймелі, кең жағалы, желқантұспен және түймелі қалталары болады. Хэмфри Богарт және Питер Селлерс сияқты актерлердің "Жасыл пантера" фильмдерінде танымал болған траншея пальтолары Burberry сияқты брендтер арқылы көптеген түстерде сәнге айналды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Тренч-пальто Бірінші дүниежүзілік соғыста британ және француз әскерлері киген ауыр серж-шынықтардың орнына жасалды. Тренч-пальтоның өнертабысымен екі британдық сәнді киім өндірушісі – Burberry және Aquascutum мақтанады, Aquascutum-ның талабы 1850 жылдарға дейін жетеді. Томас Берберри 1879 жылы габардин матаны ойлап тапты және 1901 жылы Әскери министрлікке британ армиясы офицерінің жаңбырлық пальтосының эскизін ұсынды. Тренч-пальто британ армиясында қосымша киім ретінде танылды, оны офицерлер мен I сыныптағы уоррант-офицерлер жеке сатып алатын, бірақ оны міндетті түрде иеленуге тиіс болмады. Басқа шендегі әскерилерге оны киюге рұқсат берілмеді. Тағы бір қосымша нұсқа – британдық жылы пальто, ол ұзындығы қысқа, ұзын пальтоға ұқсас жүннен тігілген, оны британдық офицерлер мен I сыныптағы уоррант-офицерлер де қосымша киім ретінде таңдайтын. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде тренч-пальтоның дизайны эполеттер мен D-тәрізді ілмектермен толықтырылды. Ілмектер эполеттер немесе шендік белгілерді ілу үшін болса, ал D-тәрізді ілмек бастапқыда карта қалталарын, қылыштарды немесе басқа да жабдықтарды белбеуге бекіту үшін қолданылды. Көпке тараған аңыз бойынша, оған қол гранаталарын ілуге болады деп есептелді. Соңғы нұсқаға майдан шебіндегі сарбаздар «тренч-корт» деген ат қойды. Көптеген тренч-пальтоларда карталарға арналған үлкен қалталар және ертеректегі резеңке пальтоларға тән иістен құтылу үшін ойластырылған жапқыштар мен желдеткіштер болды. Соғыс жылдары әскери ведомствоның талаптары мен демалыс киімдерінің дәстүрлі элементтерін біріктіретін су өткізбейтін пальтолардың бірнеше үлгілері жасалып, сатылды. «Тренч-пальто» деп аталған киім әскери су өткізбейтін плащ пен британдық офицерлерге арналған ресми үлкен пальтоның ерекшеліктерін үйлестірді. Көптеген соғыстан оралған ардагерлер осы пальтоларын сақтап, олар ерлер мен әйелдер арасында сәнді киімге айналды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ұлыбритания офицерлері жауынгерлік майданда нашаң атмосферада траншея пальтосын кие берді. АҚШ және КСРО сияқты басқа елдер де, сондай-ақ Бельгия, Франция, Германия, Грекия, Нидерланды, Польша сияқты континенталдық Еуропаның басқа әскерлері де осындай траншея пальтосы стиліндегі киімдерді жасады (олар 1939-40 жылдарға қарай соғыс аймақтарындағы суреттерде жиі кездеседі, тіпті шабуылға шыққан әскерлердің үстінде де). Соғыс барысында, британдық коммандостар, парашютистер және снайперлер киетін Денисон жакеті, сондай-ақ АҚШ армиясындағы M1941/M1943 далалық жакеттері сияқты қысқа "далалық жакеттер" көбірек танымал болды: осы қысқа киімдер көбірек еркіндік берді.

Кейін

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі онжылдықтарда траншея пальтосы сәнділігін сақтап келді. Оның бастапқыда әскери офицерлердің формасының бір бөлігі болуы, траншея пальтосына құрметті бедел берді, бірақ көптеген адамдар оны бұғаулаудың орнына, көбірек бейформалдық үшін белбеуін байлағанды жөн көреді. Хамфри Богарттың "Касабланка" фильміндегі Рик Блейн және Питер Селлерстің Инспектор Клузо кейіпкерлері траншея пальтосын көпшілік алдында танымал етті. Суық ауа райында оны көбінесе федора немесе ушанка сияқты бас киіммен киеді. 1960 жылдары радикал зиялылар қара жағалы свитерлерге траншея пальто киген, ал кейбір модтар траншея пальтоны сәнді сырт киім ретінде, балық құйрықты парка немесе Кромбиге балама ретінде таңдады. Жалаңаяқ жүрушілер мен көрсетушілер көбінесе іш киімдерін жасыру және оны жылдам ашу мүмкіндігі үшін траншея пальтосын таңдайды. Қара майлы матадан жасалған ұзын пальтолардың (дастерлер) хэви-метал және готикалық әсері траншея пальтосына ұқсас болғанымен, олар дұрыс емес траншея пальтосы деп аталады. 1999 жылғы Колумбайн орта мектебіндегі оқиға туралы алғашқы хабарлар қылмыскерлерді (Эрик Харрис және Дилан Клеболд) мектептің "Траншея пальтосы бар мафиясымен" байланыстырды – қара майлы матадан жасалған дастер киген топ. Бірнеше күннен кейін У. Р. Майерс орта мектебіндегі оқ ату кезінде, оқ атушы траншея пальто киген деген қауесет тарады. Осы оқиғалардан кейін АҚШ-тағы көптеген мемлекеттік мектептер студенттерге траншея пальтосын киюге тыйым салды, оның мәдени байланыстары және оның қару-жарақ жасыруға мүмкіндік беруіне байланысты.