Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тақталық пленка – үлкен және орта форматтағы фотопленка, ол рулондар емес, ацетат немесе полиэстер негіздегі жеке парақтар түрінде келеді. Тақталық пленка бастапқыда шыны тақталарға балама ретінде пайда болды. Ең көп таралған өлшемі ; кішірек және үлкен өлшемдері, тіпті гигантты өлшемдері де жасалған, және олардың көптеген түрлері бүгінге дейін қолжетімді.
Sheet film is large format and medium format photographic film supplied on individual sheets of acetate or polyester film base rather than rolls. Sheet film was initially supplied as an alternative to glass plates. The most popular size measures ; smaller and larger sizes including the gigantic have been made and many are still available today.
Қалпақ пленкасын пайдалану
Таспа пленкасын пайдалану үшін фотограф пленканың бір парағын, эмульсия жағы сыртқа қаратып, қараңғы бөлмеде пленка ұстағышқа салады және жүктелген пленканың үстін қараңғы сырғытпамен жабады. Содан кейін ұстағыш үлкен форматты камераға салынады, ал ұстағыштан қараңғы сырғытпа алынып тасталады. Түсірілім жасалады, қараңғы сырғытпа қайта орнына қойылады және пленка ұстағышы камерадан алынып тасталады.
To use sheet film, the photographer places a sheet of film, emulsion side out, into a film holder in the dark, and closes the dark slide over the loaded film. Next, the holder is inserted into a large format camera, and the dark slide is removed from the holder. The exposure is made, the dark slide is replaced, and the film holder is removed from the camera.
Кескіндемелері
Тақталық пленкалардың бір қысқа жағында тіліктер жасалған. Бұл, пленка көзден жасырылған кезде (қараңғы бөлмеде немесе ауыстыру қапшығында) эмульсия жағын анықтауды жеңілдетеді. Парақты "портреттік" бағытта ұстағанда (қысқа жағы жоғары), тіліктер жоғарғы оң жақта болса, эмульсия жағы фотографқа қарап тұрады. Тіліктердің пішіндері мен орналасуы әртүрлі; әр түрлі пленканың өзіне тән пішіні болады, оны әдетте тілік коды деп атайды, ол пленка түрін анықтауға мүмкіндік береді.
Sheet films have notches cut into one short side. This makes it simple to determine which side is the emulsion, when the film is hidden from sight (in the darkroom, or inside a changing bag). When holding the sheet in "portrait" orientation (short side up), with the notches in the upper right, the emulsion side is facing the photographer. The notch patterns vary in size and layout; each type of film has its own distinct pattern, commonly referred to as a notch code, to enable film type identification.
Қабаттық пленканың дамуы
Көптеген фотографтар үлкен форматты камералар мен пленка табақтарын қолданып, өздері пленканы өңдейді. Кейбір кәсіби фотолабораториялар түсті теріс және оң пленка табақтарын өңдей алады, бірақ әдеттегі дәріханадағы фотолаборатория мұны істей алмайды. Осы үшін қолдануға болатын әртүрлі әдістер бар.
Many photographers who use large format cameras and sheet film do their own film processing. Some more professionally oriented photographic labs will process color negative and positive sheet film, but the "corner drug store" photolab generally can not. There are multiple methods that can be used.
Сауыт өңдеу
Қалқанды пленканы өңдеудің ең оңай әдісі – табақтарды пайдалану. Бір өңдеу ерітіндісіне бір қараңғы бөлме табағын қолданушы жабдық, көптеген басқа әдістермен салыстырғанда қол жетімді әрі арзан. Табақтарды пайдаланғанда, тек пленканы жабуға қажетті ерітінді мөлшері ғана керек болады (дегенмен, көптеген пленка дамыту химиялық заттары пленка ауданына шаққанда ерітіндінің ең аз көлемін талап етеді, бұл көбірек ерітіндіні пайдалануға түрткісі болуы мүмкін). Фильмдер химиялық заттарға толы табақтарға бірнеше секунд сайын бірінен кейін бірі салынады, соның нәтижесінде пленкалар қалыңдап жиналады. Қозғалту "ұсақтау" арқылы жасалады; қалыңдағы төменгі пленка жоғарыға көтеріліп, ерітіндіге батырылады. Фотограф пленкаларды өңдеу химиялық затына енгізген жылдамдықпен қалыңды ұсақтап араластырады. Нақты санау және тәжірибелі қолдардың көмегімен фотограф бір уақытта 10-ға дейін пленканы өңдей алады. Көп қабатты пленкаларды бірдей өңдеуге арналған металл жақтаулар да бар; олар жинау әдістеріне қарағанда үлкен табақтарды қажет етеді және пленканың зақымдану қаупі болғандықтан жинауға мүмкіндік бермейді. Табақтарды пайдаланудың кемшіліктері – фотографтың өңдеудің барлық уақытын қараңғыда, қолдарын әртүрлі химиялық заттарда ұстауы керек (кейбіреулер қолғап киеді, бірақ олар пленканың жеке қабаттарын сезу қабілетін төмендетуі мүмкін). Кейбір фотографтар осы әдісті қолданғанда пленканың эмульсиясының сызаттанғаны туралы мәселелерге тап болады.
The simplest method for processing sheet film is using trays. The equipment, one darkroom tray per processing solution, is easily available and inexpensive compared to most of the other methods. There is also a much lower volume of solution required when using trays only what's needed to cover the films (though most film development chemicals have minimum solution volume per film area requirements, which may require use of more solution). The films are placed into the chemical filled trays one every few seconds, and a stack of films is formed. Agitation is performed by "shuffling" the films; the sheet on the bottom of the stack is brought to the top and pushed down into the solution. The photographer shuffles through the stack at the same rate that they introduced the films into the processing chemical. With careful counting and practiced hands, a photographer can process as many as 10 sheets of film at one time. Some metal multi sheet film frames are available for handling multiple sheets as one; they require larger trays than the stacking methods, and generally preclude any stacking for risk of film damage. The drawbacks of tray processing are that the photographer must spend the entirety of the processing time in the dark, with their hands in the various chemicals (some wear gloves, but they can reduce the ability to feel the individual sheets of film). Some photographers also have problems with scratching of the film's emulsion when using this method.
Танкілерді өңдеу
Танк өңдеуді "тәрізді танк" өңдеу немесе "суға батырып-шығару" өңдеу деп те атайды. Оның жабдық талаптары табақ өңдеуге қарағанда жоғары: әрбір өңдеу сұйығына жеке резервуар және фотограф өңдегісі келген әрбір пленкаға пленка ілгіші қажет. Пленка ілгіші – бір немесе бірнеше (әдетте төрт) пленканы ұстайтын, перфорацияланған жиектері бар металл қаңқа. Пленкалар пленка ілгіштеріне салынып, содан кейін резервуарға батырылады. Араластыру үшін ілгіштерді резервуардан шығарып, бір жаққа еңкейтіп, қысқа уақытқа суының ағуына мүмкіндік береді, қайта батырып, екінші жаққа еңкейтіп, қайта батырады. Көптеген фотографтар екінші еңкейтістен кейін ілгіштерді резервуардың үстіне соғып немесе шапалақтап, пленкаға жабысқан ауа көпіршіктерін кетіреді. Танктер "тұру" сияқты ұзақ дамыту әдістері үшін де ыңғайлы. "Тұру" дамыту өте жекелендірілген, әрбір фотографтың өз тәртібі бар, бірақ әдетте, дамытушыдағы алғашқы араластырудан кейін пленка қозғалмай, (әдетте жоғары сұйылтылған) дамытушыда сағаттап тұрады. Үлкен танк өңдеуіне жабдық талаптары жоғары, және әр қадамға ерітіндінің көлемі көп қажет. Пленкаға арналған резервуарға 2 литр химиялық зат қажет болуы мүмкін, ал көптеген танктерге 2-ден 5 литрге дейін қажет. Көптеген үлкен танктер ерітіндінің тотығуын азайту үшін жүзетін қақпақтармен жабдықталған. Сонымен қатар, осындай үлкен химиялық көлемге қарамастан, кейбір танктер бір уақытта көптеген пленкаларды өңдеуге мүмкіндік бермейді – әдетте алтыдан онға дейін. Дегенмен, үлкен танктерде төрт пленкадан тұратын ілгіштерді пайдаланып, бір уақытта көптеген пленкаларды өңдеуге болады. Танк өңдеуі, табақтарды пайдалану сияқты, қараңғыда жүргізілуі тиіс. Кейбір фотографтар осы әдіспен біркелкі емес дамытуды байқаған. Жарық өткізетін танктер де бар, олар әдетте әртүрлі табақ пішімдеріне (мысалы, дюймдік және метрикалық) бейімделеді және табақ пленкасын жарықта өңдеуге мүмкіндік береді. Бірақ оларды қараңғыда жүктеу керек. Тот баспайтын болаттан жасалған Nikor танкы 12 табаққа дейін пленканы қабылдайды (максималды өлшемі 4x5 дюйм) және шамамен 1 литр химиялық зат қажет. Бұл танктер көп бұрын тоқтатылған және тек қолданылған түрде ғана қол жетімді. Кейбір адамдар осы құрылғымен эмульсияның біркелкі дамымауы және сызаттар пайда болуын хабарлайды (танктың "құлағында" табақтарды бөліп тұратын болат "тордың" болуынан), бірақ көптеген пайдаланушылар онымен тамаша нәтижелерге жетеді. Дұрыс жүктеу және сирек араластыру сәттіліктің кілті болуы мүмкін. Қазіргі заманғы пластик Combi Plan танкы 6 табаққа дейін пленканы қабылдайды және жақсы жұмыс істейді, бірақ өндіріс сапасы тым жоғары емес, және танкте сындыру немесе жоғалту оңай болатын көптеген кішкентай пластик бөлшектері бар. Бірақ бұл танк та өте жақсы нәтижелер бере алады.
Tank processing is also referred to as "deep tank" processing or "dip and dunk" processing. The equipment requirements are greater than for tray processing; a tank for each processing solution is required, along with film hangers for each sheet of film the photographer wishes to process. A film hanger is a metal frame with perforated edges which holds a single sheet or multiple sheets (usually four) of film. The films are inserted into the film hangers, and then submerged into the tank. Agitation is performed by lifting the hangers out of the tank, tilting them to one side to allow them to drain for a brief moment, resubmerging them, lifting and tilting to the other side, and resubmerging. Many photographers will bang or tap the hangers on the tank's top after the second tilt, to dislodge any air bubbles that have stuck to the film. Tanks are also helpful for long development techniques such as "stand" development. Stand development is very individualized, and every practitioner has his or her own routine, but in general, after an initial agitation in the developer, film is simply allowed to stand motionless in (generally highly dilute) developer, with no agitation, for very long intervals, up to hours. Large tank processing has higher equipment requirements, and a larger volume of solution is required for each step. A tank for film can require 2 litres (64 ounces) of chemistry, and most tanks for film require from to Many large tanks come with floating lids to reduce possible oxidation of solution. Also, despite such large chemical volumes, some tanks do not allow very many films to be processed at a single time; generally six to ten or so. However, film hangers that hold four sheets of film when used in larger tanks can process many sheets of film at the same time. Tank processing, like using trays, must also be performed in the dark. Some photographers report uneven development using this method. There are also daylight tanks accepting sheet film, usually adjustable to multiple existing sheet formats e. g. inch and metric, and allowing the processing the sheet film in daylight. They have to be loaded in the dark, though. The stainless steel Nikor tank accepts up to 12 sheets of film, 4x5" size maximum, and requires about 1 liter of chemistry. These tanks have long been discontinued, and are only available used. Some people report uneven development and emulsion scratching with this device (a result of steel "spider" presence, separating the sheets in tank's "cage" ), but many users get excellent results with it the right loading and infrequent agitation are perhaps the keys to success. The current make plastic Combi Plan tank accepts up to 6 sheets of film, and works nicely, though the overall quality of manufacture is not too high, and the tank has a number of small plastic details, easy to break or lose. But this tank is also quite capable of excellent performance.
Ротациялық түтіктерді өңдеу
Ротациялық өңдеу кезінде пленкалар өңдеу үшін түтіктерге салынады. Ерітінділер түтіктерге құйылады немесе сорғыланады, ал түтіктер кейде қолмен, ал кейде моторлы негіз немесе машинамен айналады. Ротациялық өңдеудің ең қарапайым түрі – әр пленкаға бір түтік қолдану; қосымша катушка немесе күрделі пленка ұстау құрылғысы қажет емес. Пленка салынады, ерітінді қосылады, түтік жабылады, содан кейін түтік қолмен айналдырылып, су ваннасында қозғалады. Айналу бағыты әдетте бірнеше айналымнан кейін өзгеріп отырады. Кейбір ротациялық түтіктерде түтік ішінде бірнеше пленканы ұстау үшін катушкалар қолданылады. Кейбір ротациялық жүйелерде айналдыруды фотографтың орнына мотор жасайды. Мұндай жүйелерде айналу жылдамдығы өзгертіліп, бағыты автоматты түрде кері ауысуы мүмкін. Бұл жүйелер өте ыңғайлы, фотографтан тек ерітіндіні тиісті уақытта ауыстыруды ғана талап етеді. Күрделі жүйелердің кейбіреулері химиялық процесті басқара алады, оларға тек қарапайым бағдарламалау қадамы қажет. Ротациялық жүйелердің артықшылықтары – тегіс өңдеу және кейбір жағдайларда ерітіндіге азын талап етуі. Дегенмен, түтік толық сыйымдылығына жетпегенде, яғни бірнеше пленка ғана өңделгенде, түтік дұрыс жұмыс істеуі үшін қажетті ең аз мөлшердегі химиялық заттарды қолдануға тура келеді, сондықтан көбірек химиялық заттар қажет болуы мүмкін. Ротациялық түтік жүйелерінің көптеген түрлерінде өңдеуді шамдар жанған күйі жасауға болады, себебі олар жарық өткізбейтін қақпақтармен жабдықталған. Фотограф ерітінділер түтіктерде жабық болғандықтан, қолына химиялық заттардың тиюінен сақтана алады. Сонымен қатар, көптеген ротациялық жүйелерде су ваннасы бар немесе қолданылады, оның температурасын басқаруға болады, нәтижесінде әртүрлі өңдеу кезеңдерінде тұрақты нәтижелерге қол жеткізіледі. Бір түтікке бір пленканы өңдеу әдісінің кемшілігі – кез келген көлемдегі пленканы өңдеуге өте көп уақыт кетіп, бір уақытта бір немесе екі түтікпен ғана айналысуға болады. Сонымен қатар, механикалық ротациялық жүйе, оның мүмкіндіктеріне байланысты, өте қымбат болуы мүмкін.
With rotary processing, films are loaded into tubes for processing. The solutions are poured or pumped into the tubes, which are turned on their sides and spun, sometimes by hand, and sometimes by a motorized base or machine. The simplest form of rotary processing is to use one tube per film; no extra reel or complex film holding device is needed. The film is loaded, solution added, tube closed, and the tube is spun, by hand, floating in a water bath. The direction of spin is normally reversed after a couple of spins. Some rotary tubes utilize reels to hold multiple films inside the tube. Some rotary systems use a motor to do the spinning, instead of the photographer. These systems sometimes have variable rotation speeds, and will reverse direction automatically. Systems such as these are quite convenient; they require nothing of the photographer other than changing the solution at the appropriate time. Some more complex systems can even do the chemistry management, requiring nothing but a simple programming step. Benefits of rotary systems are even development, and very low solution requirements in some cases. However, they can also require the use of more chemistry than normally needed when only a couple sheets are processed in a tube that has the capacity to hold more sheets because the a minimum amount of chemistry is required for the tube to work properly. Processing can be accomplished with the lights on with almost all rotary tube processing systems because they have light tight covers. The photographer can also generally keep his/her hands free of chemistry, since the solutions are enclosed in the tubes. Also, since many rotary systems have or use a water bath, the bath can be temperature controlled, resulting in very consistent results across different processing runs. Drawbacks with a one film per tube method is that processing any amount of film can take a very long time; it's difficult to keep up with more than one or two tubes at a time. Also, a mechanized rotary system, depending on its features and capabilities, can be very expensive.
Артықшылықтары
Тақталық пленка, жай ғана айтқанда, үлкен, сондықтан пропорционалды түрде көп ақпаратты сақтай алады. Бір тақта пленкадағы бейне стандартты 35 мм бейнеге қарағанда шамамен елу алты есе үлкен бетке ие. Мегапиксельмен салыстырғанда, 8x10 Velvia-ның LP/мм ажыратымдылығын ескерсек, ажыратымдылығы 5,285 мегапикселге жетеді. Теория бойынша, мұндай бейненің "үлкейту мүмкіндігі" де пропорционалды түрде жоғары, бірақ кішкентай форматты линзалардың өте жоғары сапасы кейде үлкен форматты линзаларға қарағанда көбірек ұлғайтуға мүмкіндік береді. Дегенмен, бұл әрқашан осылай бола бермейді. Тақталық пленканы плакат немесе тіпті құбылмалы жарнама тақтасының мөлшеріне дейін сапалы түрде үлкейтуге болады. Бейнелер кішкентай форматтарға қарағанда үлкен болғандықтан, оларды тікелей пленка бетінде ретуш жасау әлдеқайда оңай. Көптеген үлкен форматтарды контакттік басып шығаруға болады, ал кейбір өте үлкен форматтар тек контакттік басып шығарылады. Әрбір тақта жеке өңдеуден өтеді. Әрбір кадр жеке тақта болғандықтан, түсірілген көріністің контрастына қарай, бейнедегі динамикалық диапазонға сәйкес дамуды өзгертуге болады. Осы себепті көптеген үлкен форматты фотографтар да аймақтық жүйені қолданады. Тақта пленкаларының үлкен өлшемділігі мен қолмен жұмыс істеу қажеттілігі және бір рет қолданылуының ерекшелігі бір тақтаны бірнеше кадрға пайдалануға мүмкіндік береді. Стандартты форматты екіге бөлінген қараңғы слайдты пайдаланып, ұзын, тар панорамалық форматқа айналдыру оңай және тиімді. Камерада ұстағыш орнатылғанда, фотограф толық қараңғы слайдты алып тастап, жартылай слайдты орнатады, содан кейін тақтаның жартысына кадр түсіреді. Жартылай қараңғы слайдты кері бұрып, пленканың екінші жартысы екінші кадрға қолдануға дайын болады. Бұл тәсіл фотографтардың банкетке келген адамдардың топтық суретін түсіруінен бастау алды, соның нәтижесінде бұл формат "банкеттік" формат деп аталды. Осы форматтар ең көп қолданылады. Алайда, осы мақсатқа арнайы үлкен форматты банкеттік камералар да жиі пайдаланылды. Олар пленканы бір шеттен екінші шетіне дейін экспозициялағанда тұраққа орнатылатын. Әзілкештер көбінесе осы мүмкіндікті пайдаланып, суретке түсірілетін адамдардың қатарының соңына тұрып, содан кейін топтың артына жүгіріп, қатардың екінші шетіне тұрып, нәтижедегі суреттің екі шетінде де көрінетін.
Sheet film is, simply enough, big, and as such has a proportionately great ability to hold information. The image on a piece of sheet film has approximately fifty six times the surface area of a standard 35mm image. As compared to megapixels, when taking the LP/mm resolution of 8x10 Velvia the resolution is up to a value of 5,285 megapixels. In theory, the "enlargability" of such an image is proportionately great although the very high image quality of small format lenses sometimes allows somewhat greater magnifications than some large format lenses. However, this is not always the case. Sheet film can be enlarged to poster, or even billboard, size with acceptable quality. It is far easier to do retouching directly on the surface of a sheet of film since the images are large, than on smaller formats. Many of the larger formats can be contact printed, and for some ultra large formats, are only contact printed. Each sheet can receive individualized processing. Since each exposure is its own sheet, it's possible to alter development, based on the contrast of the photographed scene, to best fit the dynamic range of the subject. Because of this, many large format photographers are also practitioners of the Zone System. Because of the large size and very manual single use nature of sheet films, it's possible to use a single sheet for more than one exposure. Using a dark slide which has been cut in half, turning a standard format into a long, skinny panoramic format is simple and very cost effective. While the holder is in the camera, the photographer removes the complete dark slide and inserts the half slide, then makes an exposure on half the sheet. The half dark slide is flipped over, and the other half of the film is available for a second shot. The practice originated with photographers taking pictures of groups of banquet attendees, giving these "banquet" formats their name. are the most commonly used of these formats. However, specialized large format banquet cameras were often used for this purpose. They rotated on a stand while exposing the film in a pass from one edge to the other. Jokesters often took advantage of this by getting on the end of the line of people being photographed and then running behind the group of people and standing on the other end of the line so that they show up on both ends of the resulting picture.
Қолжетімділік
Цифрлық бейнелеудің дамуына қарамастан, табақша пленка нарығы әлі де жақсы күйде және дамып келеді. 2023 жылдың тамыз айына дейін, Eastman Kodak және Fujifilm қара-ақ, түсті негативті және түсті позитивті табақша пленкаларын өндіреді. Ilford және Foma қара-ақ негативті табақша пленкаларын өндіреді (Хорватиядағы Efke компаниясы 2012 жылдың маусым айында өндірісті тоқтатты).
Despite the advancement of digital imaging, the market for sheet film is still healthy and thriving. As of August 2023, Eastman Kodak and Fujifilm manufacture black and white, color negative and color transparency sheet films. Ilford and Foma manufacture black and white negative sheet films (Efke, in Croatia, ceased production in June, 2012).