Кіріспе

Американдық эпидемиолог (1859–1934)

Теобальд Смит (31 шілде 1859 – 10 желтоқсан 1934) – пионер-эпидемиолог, бактериолог, патолог және профессор. Смит Американың халықаралық деңгейде танымал алғашқы медициналық зерттеуші ғалымы деп есептеледі. Смиттің ғылыми еңбектеріне бабезиоз (бастапқыда Техас сиырларының безі деп белгіленген) және қызыл масалар арқылы таралатын сиырлардың ауруларының эпидемиологиясын зерттеу кірді. Ол сондай-ақ Salmonella enterica (бұрын Salmonella choleraesuis деп аталған) бактериясын сипаттады, бұл Salmonella тұқылының бір түрі және Animal Industry Bureau басшысы Дэниел Е. Салмонның құрметіне аталған. Анафилаксия құбылысын зерттеудегі қосымша жұмыстары оны Теобальд Смит құбылысы деп атауға себеп болды. Ол 1881 жылы Корнелл университетінен философия бакалавры дәрежесін, ал 1883 жылы Олбани медициналық колледжінен медицина докторы ғылымының кандидаты дәрежесін алды.

Зерттеу

Смит 1884 жылы жаңадан құрылған Жануарлар өнеркәсібі бюросының (БАИ) инспекторы болды. Конгресс жануарлардың кең ауқымындағы ауруларымен – шошқалардың жұқпалы ауруларынан, сиырлардың пневмониясынан, Техас мал ауруынан, безге дейін – күресу үшін құрды. Смит ветеринар және БАИ басшысы Дэниел Э. Салмонның жетекшілігімен жұмыс істеді. Смит сондай-ақ, кейіннен Salmonella туысын құрайтын бактериялық түрлерді ашты. Шошқаларда бактериялық вакцинацияның тиімділігін екі жыл зерттегеннен кейін, Смит шошқа холерасының қоздырғышын тапқанына жаңылысты. Одан кейін Смит Техас қызуына – ірі қара малдың денсаулығын нашарлататын ауруға – көшті; бұл жұмыс Пол де Крюифтің «Микроб аңшылары» кітабында егжей-тегжейлі сипатталған. 1889 жылы ветеринар Ф. Л. Килборнмен бірге Техас қызуын тудыратын, кене арқылы жұғатын протозоалық паразит – Babesia bigemina-ны ашты. Бұл жұқпалы аурудың таралуымен буынтұқымды жануарлардың байланысы алғаш рет нақтыланған кез еді және осылайша, кенелер мен масалар сияқты жәндіктердің көптеген аурулардың маңызды таратушылары болып табылуының жолы ашылды. Смит 1886-1895 жылдары Вашингтондағы Колумбия университетінде (қазіргі Джордж Вашингтон университеті) оқытумен қатар, университеттегі Бактериология факультетін құрды. 1887 жылы Смит бос уақытында су тазалығын зерттеуді бастады, жақын жердегі Потомак өзеніндегі фекальді колиформдық ластану деңгейін анықтады. Келесі бес жылда Смит зерттеулерін Гудзон өзені мен оның салаларына дейін кеңейтті. Смит БАИ-де өте жемісті жұмыс істегенімен, қатаң федералдық бюрократия оны шектеді және басшысынан басшылықтың жетіспеуіне шағымданды. 1895 жылы Смит Кембриджге (Массачусетс штаты) көшіп, Гарвард университетінде салыстырмалы патологиядан профессор және Массачусетс штатының Денсаулық сақтау кеңесінің патологиялық зертханасын басқарушы болып тағайындалды.

Жарақаттылық азаю заңы

Смиттің ең белгілі үлесі – ұзақ бұрын жоққа шығарылған, жандар мен патогендер арасында уақыт өте келе "өзара зиянсыз қарым-қатынас" қалыптасатын "наздік тепе-теңдік" болатын деген пікір еді.

Сыйлықтар мен марапаттар

Смит 1896 жылы Америка өнер және ғылым академиясына, 1908 жылы АҚШ Ұлттық ғылым академиясына және 1915 жылы Америка философиялық қоғамына сайланды. 1933 жылы Смит "Жануарлар мен адамдардың аурулары бойынша түпнұсқа зерттеулері мен байқаулары үшін" Корольдік қоғамның ең беделді Копли медалімен марапатталды.