Кіріспе

1987 жылы Терри Пратчеттің «Диск әлемі» романы.

«Тең құқықтар» – Терри Пратчеттің комикалық фантастикалық романы. 1987 жылы жарық көрген бұл роман «Диск әлемі» сериясының үшінші кітабы және басты кейіпкері Ринсвинд емес, алғашқысы. Роман атауы «Тең құқықтар» фразасымен байланысты сөз ойыны болып табылады. Бұл кітапта Бабуля Уэзервакс кейіпкері таныстырылады, ол кейінгі «Диск әлемі» романдарының бірнешеуінде қайта пайда болады. Басты кейіпкер Ескарина Смит 23 жыл өткен соң «Мен түн ортасында киінемін» романында ғана қайта оралады. Пратчет Эск кейіпкерін өзінің қызы Рианна Пратчеттің образынан жасаған.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Барабан Билет өзінің жақын арада қайтысатынын біледі және сегізінші ұлының сегізінші ұлы дүниеге келетін жерге сапар шегеді. Бұл баланың сиқыршы болуға тағдырланғанын көрсетеді; Диск әлемінде сегіз санының көптеген сиқырлы қасиеттері бар, олар кейде басқа мифологияларда жетіге жатқызылады. Билет өзінің сиқыршы таяғын ізбасарына беруді қалайды. Алайда, жаңа туған бала шын мәнінде қыз, Эск (толық аты – Эскарина Смит). Билет қатесін тым кеш байқағандықтан, таяқ оған өтеді. Эск өскен сайын оның бақылауға келмейтін күші бар екені анық болады, ал жергілікті әйел сиқыршысы, Уэзервокс әже, оның күштерін дұрыс басқару үшін қажетті білім алуға көмектесу үшін Анк-Морпорктегі Көрінбейтін Университетке бірге баруға шешім қабылдайды. Бірақ Диск әлемінде әйел сиқыршы болу – мүлдем естімеген нәрсе. Эск Университетке тікелей кіруге жасаған алғашқы әрекеті сәтсіз аяқталады, бірақ Уэзервокс әже басқа жол табады – қызметші болып. Сол жерде Эск Анк-Морпоркқа бара жатқан Симон есімді шәкірт сиқыршының жетістіктерін көреді. Симон – табиғатынан талантты, ол ғаламға жаңаша көзқараспен қарайды, оны құрамына кіретін сандарға дейін азайтады. Симонның сиқыры Эсктың қасында тұрғанда Тұңғиық өлшемдеріне қақпа ашуға себеп болады. Эскіні қорғау үшін таяқ Симонның басына соғып, қақпаны жабады, бірақ оның санасын Тұңғиық өлшемдерінде тұтқынға алады. Эск таяқты Симонға шабуыл жасады деп ойлап, лақтырып жібереді. Оны құтқаруға тырысқанда Эск Тұңғиық өлшемдеріне түседі. Мұндағы қатал суық салдарынан таяқ, енді теңізге шайылып, үлкен мұз қабатын жасайды, соның салдарынан университет пен айналасындағы қаланы су басатын дауыл пайда болады. Эск пен Симон Тұңғиық өлшемдерінен келген жаратылыстардың әлсіздігін анықтайды – егер сіз сиқырды қолдана алатын болсаңыз, бірақ қолданбасаңыз, олар қорқып, әлсірейді. Уэзервокс әже мен Арханселлор Кутанглдің көмегімен, олар таяқты қайтарып алып, екеуі де Диск әлеміне оралады. Эск пен Симон жаңа сиқыр түрін дамытады, ол ең үлкен күш – басқа сиқырларды қолданбау қабілетіне негізделген.