Библиялық Бильха: Яқубтың қолдаушысы, Рахильдің қызметшісі. Бала туғыза алмаған Рахиль оны Яқубқа әйел ретінде берді. Дан мен Нафтали – Бильханың ұлдары.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Киелі кітап кейіпкері; Қызметші әйел
Biblical character; handmaid
Билха (בִּלְהָה "уайымсыз", Стандарттық еврейше: Bilha, Тибериялық еврейше: Bīlhā) – Жаратылыс кітабында есімдері аталған әйел. Жаратылыс 29:29 (HE) оны Лабанның күңі (שִׁפְחָה) деп сипаттайды, ол Рахилға, Рахил Жақыпқа үйленген кезде оның күңі болу үшін берілді. Рахил бала туа алмағандықтан, балалы болу үшін Билханы Жақыпқа әйел ретінде берді. Билха екі ұл туды, Рахил оларды өзінің ұлдары деп есептеп, Дан және Нафтали деп атады. Жаратылыс 35:22 (HE) Билханы Жақыптың пілегеші деп нақты айтады. Лия бала тудыруды тоқтатқанын көргенде, өзінің күңі Зилпаны Жақыпқа берді, одан да бала тууын күтті. Нафталимнің өсиет кітабында Билха мен Зилпаның әкесі Рофей деп айтылады. Ол тұтқындалып, бірақ Лабан, Рахил мен Лияның әкесі оны босатып алды. Лабан Рофейге Еуна есімді әйелді берді, ол осы қыздардың анасы болды. Алайда, раббилік түсіндірмелерде, Pirkei De Rabbi Eliezer және басқа да раббилік дереккөздерде (Midrash Rabba және т.б.) Билха мен Зилпаның Лабанның қыздары болғаны айтылады, олар Лабанның күңдерінен туған, яғни Рахил мен Лияның жарты әпкелері. Ғалымдар бұл әрекеттердің мақсаты Билха мен Зилпаның Ыбырайым отбасымен биологиялық байланыста екенін көрсету болғанын, және бұл постэкзильдік кезеңдегі шетелдіктерге қарсы көзқарастың салдары екенін айтады. Олардың Тамар мен Асенат сияқты шетелдіктер болғаны мүмкін, олар "екіншілік аналар" деп есептелді. Билханың қабірі Тибериядағы Аналар қабірінде орналасқан деп есептеледі. Шежірелер кітабында Шимейдің бауырлары Дәуіт патшалыққа отырмас бұрын Билах деген қала мен айналасындағы жерлерде тұрғандары айтылады.
Bilhah (בִּלְהָה "unworried", Standard Hebrew: Bilha, Tiberian Hebrew: Bīlhā) is a woman mentioned in the Book of Genesis. Genesis 29:29 (HE) describes her as Laban's handmaiden (שִׁפְחָה), who was given to Rachel to be her handmaid on Rachel's marriage to Jacob. When Rachel failed to have children, Rachel gave Bilhah to Jacob like a wife to bear him children. Bilhah gave birth to two sons, whom Rachel claimed as her own and named Dan and Naphtali. Genesis 35:22 (HE) expressly calls Bilhah Jacob's concubine, a pilegesh. When Leah saw that she had stopped having children, she took her servant Zilpah and gave her to Jacob like a wife to bear him children as well. The apocryphal Testament of Naftali says that Bilhah and Zilpah's father was named Rotheus. He was taken into captivity but redeemed by Laban, Rachel and Leah's father. Laban gave Rotheus a wife named Euna, who was the girl's mother. On the other hand, the early rabbinical commentary Pirkei De Rabbi Eliezer and other rabbinic sources (Midrash Rabba and elsewhere) state that Bilhah and Zilpah were also Laban's daughters, through his concubines, which would make them half sisters to Rachel and Leah. Scholars believe that these attempts to make Bilhah and Zlilpah appear biologically related to Abraham's family were a result of anti foreign views in the postexilic period. It appears more likely that they were foreign like Tamar and Asenath, who were considered to be 'secondary Matriarchs'. Bilhah is said to be buried in the Tomb of the Matriarchs in Tiberias. In the Books of Chronicles, Shimei's brothers were said to have lived in a town called Bilhah and surrounding territories prior to the reign of David.
Рубеннің Билахпен неке адалдығын бұзуы
Рубен – Жақыптың (Исраилдің) Лиядан туған тұңғыш ұлы. Тек қана 35:22 айтуынша: «Исраил сол жерде тұрғанда Рубен әкесінің кәнизасы Билахпен жақындасты, және Исраил осыны естіді». Осы адалдығының нәтижесінде ол әкесінің құрметінен айырылды, ол оған: «Судай тұрақсызсың, енді ешқашан біреуден жоғары болмайсың. Әкеңнің төсегіне шығып, менің ұятымды келтірдің – менің төсегімді бұздың!» деді. Кейбір раввиндер бұл оқиғаны басқаша түсіндіріп, Рубеннің Билах пен Жақыптың төсегін бұзғаны Билахпен жыныстық қатынасқа түспегенін айтады. Олардың пікірінше, Рахил тірі болғанда Жақып оның төсегін шатырында сақтап тұрған. Рахил қайтыс болғаннан кейін, Жақып өзінің сүйікті әйеліне жақын болу үшін Рахил тәрбиелеген Билахтың төсегін шатырына көшірген. Бірақ Лияның үлкен ұлы Рубен бұл әрекеттің анасына, яғни оның басты әйеліне деген құрметсіздік деп санады. Сондықтан ол анасының төсегін Жақыптың шатырына көшіріп, Билахтың төсегін аударды немесе алып тастады. Жақыптың жеке өміріне жасалған бұл қатыгездік құлқына байланысты, Киелі кітап оны адалдықпен теңестірді, және Рубеннің тұңғыш ұл ретінде екі есе мұра алу құқығынан айырылды.
Reuben was Jacob's (Israel) eldest son with Leah. Genesis 35:22 says, "And it came to pass, while Israel dwelt in that land, that Reuben went and lay with Bilhah his father's concubine; and Israel heard of it." As a result of this adultery, he lost the respect of his father, who said: "Unstable as water, you shall excel no longer; For when you mounted your father’s bed, You brought disgrace—my couch he mounted!" Some rabbinical commentators interpreted the story differently, saying that Reuben's disruption of Bilhah's and Jacob's beds was not through sex with Bilhah. As long as Rachel was alive, say these commentators, Jacob kept her bed in his tent. When Rachel died, Jacob moved Bilhah's bed into his tent, who had been mentored by Rachel, to retain a closeness to his favourite wife. However, Reuben, Leah's eldest, felt that this move slighted his mother, who was also a primary wife, and so he moved his mother's bed into Jacob's tent and removed or overturned Bilhah's. This invasion of Jacob's privacy was viewed so gravely that the Bible equates it with adultery, and lost Reuben his first born right to a double inheritance.
Танымал мәдениетте
Анита Дайманттың "Қызыл шатыр" және Орсон Скотт Кардтың "Рейхел мен Лия" романдарында Билха мен Зилпа Талмуд дәстүріне сәйкес, Лия мен Рахиланың әр анадан туған жарты қарындастары болып табылады. Маргарет Атвудтың "Қыздың ертегісі" спекулятивтік романында бейнеленген теократиялық қоғам Бильха, Рахила және Яков арасындағы қарым-қатынасты жоғары лауазымды ерлер мен олардың бала тумауына шалдыққан әйелдері үшін қолданылатын қыздардың рөліне қатысты діни негіз ретінде келтіреді.
In the novels The Red Tent by Anita Diamant and Rachel and Leah by Orson Scott Card, Bilhah and Zilpah are half sisters of Leah and Rachel by different mothers, following the Talmudic tradition. In Margaret Atwood's speculative fiction novel The Handmaid's Tale, the theocratic society depicted cites the relationship between Bilhah, Rachel and Jacob as the scriptural basis for the role of handmaids as surrogates to high ranking men and their infertile wives.