Кіріспе
Эрихтоний (/ɛr//k/'/θ/oʊ/n/i/ə/s/; Ежелгі грек: Ἐριχθόνιος) – грек мифологиясында Троя патшасы. Ол Дардан мен Батеяның ұлы еді (кейбір аңыздарда оның анасы Финейдің қызы Олизона деп айтылады). Ол Илус пен Закинфтің бауыры болды. Эрихтонийдың билігі тыныш және гүлденген кезең болды.
Этимология
Эрихтонийдің этимологиясы нақты емес, мүмкін грек тіліне дейінгі *Эректьёу түрімен байланысты. Ἐриχθόνιος-тың ἐρέχθω, "дірілдеу" деген сөзбен байланыстырылуы кейінгі халық этимологиясы болып табылады; басқа халық этимологияларына ἔριον, erion, "жүн" немесе eris, "жанжал" + χθών chthôn немесе chthonos, "жер" кіреді.
Мифология
Негізінде, бұл Эрихтоний туралы барлық мәлімет Гомерден келген, ол былай дейді (Самуэль Батлердің "Илиада" аудармасы 20.215-234): Бастапқыда Дардан Зевстің ұлы болды және Дарданияны құрды, себебі Илион әлі адамдар тұруға лайықты жазықта орнатылмаған еді, ал оның халқы көптеген бұлақты Ида тауының етегінде мекендеді. Дарданның Ерихтоний есімді ұлы болды, ол замандастарының ең байы еді. Оның үш мың бие және олардың төлдері сулы жайлауларда жайылып жүрді. Борей оларды жайылып жегенде ғашық болды және қара жалы бар биеге айналып, оларды ұрықтандырды. Олардан он екі тай туды, олар құнарлы жазықпен жылдам жүргенде, піскен бидайдың бастарына демейтін, немесе Океанның кең арқасында шапшаңдықпен жүгіретін. Эрихтоний троялықтардың патшасы Тросқа әке болды. Трос үш асыл ұлға ие болды: Ил, Ассарак және өлімдіктердің арасында ең сұлуы болған Ганимед. Сондықтан құдайлар оны Зевстің шарап құюшысы етіп тағайындады, оның сұлулығы үшін, мәңгіліктер арасында өмір сүруі үшін. Иоанн Тзецес және Ликофронның бірі оның әйелі Астиохе, өзен құдайы Симоейстің нимфа қызы деп айтады. "Библиотека" Эрихтонийдің үлкен ағасы Илусты да еске алады, ол жас және баласыз қайтыс болды; бұл, әлдебір Эрихтонийдің немересі, Трояның атауын алған Илдің екінші бір түрі болуы мүмкін. Кейбір деректерде Эрихтоний Ганимедтің әкесі деп есептеледі. Страбон "кейбір жақындағы жазушылардың" Тевкр Аттикадағы Ксипетеондер аймағынан шыққан деген пікірін жазды, ол мифтік дәуірде Троя деп аталған. Олар Эрихтонийдің Аттика мен Троаданың негізін қалаушы ретінде танылғанын және осы екі жерді біріктіруге тырысқан болуы мүмкін екенін айтты. Эрихтоний қырық алты жыл немесе, басқа деректер бойынша, алпыс бес жыл патшалық құрды және оның орнын ұлы Трос бағындырды.
In the beginning Dardanos was the son of Zeus, and founded Dardania, for Ilion was not yet established on the plain for men to dwell in, and her people still abode on the spurs of many fountained Ida. Dardanos had a son, king Erichthonios, who was wealthiest of all men living; he had three thousand mares that fed by the water meadows, they and their foals with them. Boreas was enamored of them as they were feeding, and covered them in the semblance of a dark maned stallion. Twelve filly foals did they conceive and bear him, and these, as they sped over the fertile plain, would go bounding on over the ripe ears of wheat and not break them; or again when they would disport themselves on the broad back of Ocean they could gallop on the crest of a breaker. Erichthonios begat Tros, king of the Trojans, and Tros had three noble sons, Ilos, Assarakos, and Ganymede who was comeliest of mortal men; wherefore the gods carried him off to be Zeus' cupbearer, for his beauty's sake, that he might dwell among the immortals. John Tzetzes and one of the scholia to Lycophron call his wife Astyoche, the naiad daughter of the river god Simoeis. The Bibliotheca also adds Erichthonius' older brother Ilus, who died young and childless; presumably a doublet of the other Ilus, grandson of Erichthonius, eponym of Troy. In one account, Erichthonius was said to be the father of Ganymede. Strabo records, but discounts, the claim by "some more recent writers" that Teucer came from the deme of Xypeteones in Attica, supposedly called Troes (meaning Trojans) in mythical times. These writers mentioned that Erichthonius appears as founder both in Attica and the Troad, and may be identifying the two. Erichthonius reigned for forty six or, according to others, sixty five years and was succeeded by his son Tros.