Кіріспе

Америкалық философ және логик (1908–2000)

Куайн логика және жиын теориясының оқытушысы болды. Ол бірінші реттік логиканың осы атауға лайықты жалғыз түрі екендігі туралы пікірімен танымал болды және өзінің «Жаңа Негіздер» деп аталатын математика мен жиын теориясының жүйесін жасады. Математика философиясында ол және оның Гарвардтағы әріптесі Хилари Путнам математикалық объектілердің нақтылығын дәлелдейтін Куайн-Путнамның қажеттілік аргументін жасады. Ол философияның тұжырымдамалық талдау емес, ғылыммен үзіліссіз байланыста екендігі, эмпирикалық ғылымдардың абстрактілі саласы деген көзқарастың негізгі жақтаушысы болды. Осыдан оның «ғылым философиясы – философияның өзі жеткілікті» деген әйгілі сөзі туды. Ол «ғылымды ғылымның өзінің ресурстарымен түсінуге жасалған жүйелі әрекетті» басқарды. Ол сондай-ақ ғылымдағы холизмді, Дюхем-Куайн тезисі деп белгілі ұғымды қолдады. Оның маңызды жазбаларына «Не бар?» (1948) мақаласы кіреді, онда Бертран Расселдің сипаттамалар теориясы түсіндіріледі және Куайннің онтологиялық міндеттемесінің әйгілі постулаты – «Бар болу – айнымалының мәні болу» және «Эмпиризмнің екі догмасы» (1951) кіреді, ол дәстүрлі аналитикалық-синтетикалық айырмашылыққа және редукционизмге шабуыл жасап, сол кездегі танымал логикалық позитивизмді жойды, оның орнына семантикалық холизм мен онтологиялық релятивизмнің бір түрін жақтады. Оларға сонымен қатар «Сенімдер желісі» (1970) кітабы кіреді, ол бір түрлі когерентизмді жақтайды, және «Сөз және Объект» (1960) кітабы, ол осы ұстанымдарды одан әрі дамытып, Куайннің аударманың белгісіздігі тезисін енгізді, мағынаның бихевиористік теориясын жақтады.

Өмірбаян

Куин Огайо штатының Акронында ата-анасы және үлкен ағасы Роберт Клойдпен бірге өсті. Оның әкесі Клойд Роберт – өндіріс кәсіпкері (Акрон жабдықтар компаниясын құрған, ол шина қалыптарын шығарды) және өмірінің соңына дейін сол саламен айналысты.

Білім

Куин 1930 жылы Оберлин колледжін математика саласында summa cum laude көрсеткішімен бітірді, ал 1932 жылы Гарвард университетінен философия ғылымдарының докторы ғылымын қорғады. Оның диссертациялық жетекшісі Альфред Норт Уайтхед болды. Одан кейін ол Гарвардтың кіші ғылыми қызметкері болып тағайындалды, бұл оны төрт жыл бойы оқытудан босатты. 1932–1933 оқу жылында ол Шелдон стипендиясының арқасында Еуропаға сапар шекті, онда поляк логиктерімен (Станислав Лесневский және Альфред Тарски сияқты) және Вена шеңберінің мүшелерімен (Рудольф Карнап сияқты), сондай-ақ логикалық позитивист А. Дж. Айермен кездесті.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Куин 1939 жылдың қыркүйегінде Кембриджде өткен «Ғылымның бірлігі» конгресіне Тарскині шақыруды ұйымдастырды. Еврей ғалымы Тарски нацистік Германия Польшаға шабуыл жасап, Екінші дүниежүзілік соғыстың басталуына бір күн бұрын Данцигтен соңғы кемемен кетіп құтылды. Тарски соғыстан аман қалды және АҚШ-та тағы 44 жыл бойы жұмыс істеді. Соғыс жылдары Куин Бразилияда португал тілінде логикадан дәріс берді, сондай-ақ АҚШ Әскери-теңіз күштерінде әскери барлау қызметінде жұмыс істеді, неміс суасты қайықтарынан келген хабарларды шифрдан шығарды және лейтенант-коммандер шеніне жетті. Бірақ ол бірнеше консервативті көзқарастарды қорғап жазды, мысалы, моральдық цензураны қолдады. Ал автобиографиясында соғыстан кейінгі американдық ғалымдарды сынады.

Гарвард

Гарвардта Куин, басқалармен қатар, Дэвид Льюис, Гилберт Харман, Дагфин Фёллесдал, Хао Ванг, Хьюз ЛеБланк, Генри Хиз және Джордж Майроның дипломдық жұмыстарын жатқызуға көмектесті. 1964–1965 оқу жылында Куин Веслиан университетінің Жоғары білім беру орталығындағы ғылыми қызметкер болды. 1980 жылы Куин Швецияның Уппсала университетінің гуманитарлық факультетінен құрметті доктор дәрежесін алды. Куиннің шәкірті Дагфин Фёллесдал Куиннің өмірінің соңғы жылдарында есте сақтау қабілетінің нашарлағанын айтты. Оның қысқа мерзімді жадының нашарлауы соншалықты күшті болды, тіпті ол пікір таластың барысын қадағалауда қиындықтарға тап болды. Куин «Сөз және Объект» еңбегіне қажетті өзгерістерді енгізу жобасында да елеулі қиындықтарға ұшырады. Өмірден кеткенге дейін Куин Мортон Уайтқа: «Мен ауруымның атын есімде ұстай алмаймын, Альтхуссер мекен Альцгеймер ме екенін білмеймін, бірақ есімде жоқ болғандықтан, ол Альцгеймер болуы керек» деді. 2000 жылы Рождество күні ол осы аурудан қайтыс болды.

Жұмыс

Куиннің докторлық диссертациясы мен алғашқы жарияланымдары формальды логика және жиын теориясы саласында болды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ғана онтология, эпистемология және тіл туралы маңызды еңбектері арқылы ол көрнекті философ ретінде танылды. 1960 жылдары ол өзінің "табиғаттандырылған эпистемологиясын" қалыптастырды, оның мақсаты табиғи ғылымдардың әдістері мен құралдарын қолдана отырып, білім мен мағынаның барлық маңызды сұрақтарына жауап беру еді. Куин "бірінші философия" болуы керек деген пікірді түбегейлі қабылдамады, яғни табиғи ғылымға дейінгі және оны негіздеуге қабілетті теориялық тұғыр болуы керек деген пікірді қабылдамады. Бұл көзқарастар оның натурализмінің негізгі қағидалары болып табылады. Жүйелі ойлауға көбірек бейім болған көптеген аналитикалық философтар сияқты, Куин философиялық канонға шамалы ғана қызығушылық танытты: ол 1946 жылы Дэвид Юм туралы философия тарихынан бір ғана курс оқыды.