Кіріспе

Жапон тілі мен компьютерлерге қатысты көптеген бейімделу мәселелері туындайды, олардың кейбіреулері жапон тіліне тән, ал қалғандары өте көп таңбасы бар тілдерге ортақ. Ағылшын тілінде жазу үшін қажетті таңбалар саны шамалы, сондықтан әрбір ағылшын таңбасын кодтау үшін бір байтты (2⁸=256 мүмкін мән) пайдалануға болады. Дегенмен, жапон тіліндегі таңбалар саны 256-дан асып түседі, демек оларды бір байтпен кодтау мүмкін емес. Сондықтан жапон тілі екі немесе одан да көп байтты қолданып кодталады, бұл "қос байттық" немесе "көп байттық" кодтау деп аталады. Осыған байланысты транслитерация және романдалау, таңбаларды кодтау және жапон тілінде мәтін енгізу сияқты мәселелер туындайды.

Мәтінді енгізу

Жазбаша жапон тілінде бірнеше түрлі жазулар қолданылады: кандзи (қытай таңбалары), 2 жиынтық кана (фонетикалық буын жазулары) және рим әріптері. Кана мен рим әріптерін компьютерге тікелей енгізуге болады, бірақ канджиді енгізу күрделірек процесс, себебі көптеген пернетақталардағы пернелер санынан канджилердің саны көп. Қазіргі компьютерлерде канджиді енгізу үшін әдетте алдымен канджидің оқылысы енгізіледі, содан кейін кіріс әдісі редакторы (IME), кейде алдыңғы процессор деп те аталады, фонетикалық сәйкес келетін кандидат канджилердің тізімін көрсетеді және пайдаланушыға дұрыс канджиді таңдауға мүмкіндік береді. Күрделірек IME жүйелері сөздер емес, сөз тіркестері бойынша жұмыс істейді, бұл қажетті таңбаларды алғашқы ұсынылған нұсқада алу ықтималдығын арттырады. Канжи оқылысын енгізу романизация (rōmaji nyūryoku,) немесе тікелей кана енгізу (kana nyūryoku,) арқылы жүзеге асыруға болады. Romaji енгізуі PC және басқа да толық өлшемді пернетақталарда жиі қолданылады (дегенмен тікелей енгізу де кеңінен қолдауға ие), ал тікелей кана енгізуі көбінесе ұялы телефондар мен ұқсас құрылғыларда қолданылады. Он санның әрқайсысы (1–9, 0) кананың гожюон кестесіндегі он бағанның біріне сәйкес келеді, ал бірнеше рет басу арқылы қатар таңдалады. Жапон тілінің романизациясы үшін екі негізгі жүйе бар: Кунрей шики және Хепберн; іс жүзінде "пернетақта романизациясы" (сондай-ақ wāpuro rōmaji немесе "мәтін өңдегіш романизациясы" деп те аталады) екеуінің де еркін үйлесімін пайдалануға мүмкіндік береді. IME жүйелері кез келген романизация схемасында қолданылмаған әріптердің кілттерін, мысалы L әрпін, ең қолайлы эквивалентке түрлендіре алады. Кана енгізу кезінде пернетақтадағы әрбір перне тікелей бір канаға сәйкес келеді. JIS пернетақта жүйесі ұлттық стандарт болып табылады, бірақ кәсіби терушілер арасында кеңінен қолданылатын басқыш пернетақтасы сияқты баламалары да бар.

Мәтіннің бағыты

Жапон тілінде екі бағытта жазу мүмкін. Йокогаки стилі ағылшын тіліндегідей солдан оңға, жоғарыдан төменге қарай жазылады. Татегаки стилі алдымен жоғарыдан төменге, содан кейін оңнан солға қарай жазылады. Ичитаромен бәсекелесу үшін Microsoft, Microsoft Word-тің жапон тіліндегі алғашқы нұсқаларына бірнеше жаңартулар жасады, оның ішінде Word 5.0 Power Up Kit және Word 98 сияқты төменге қарай жазылатын мәтінді қолдау мүмкіндігі қосылды. 1990-шы жылдары QuarkXPress Жапонияда ең танымал DTP бағдарламалық қамтамасы болды, тіпті оның даму циклі ұзақ болды. Бірақ төменге қарай жазылатын мәтінді қолдаудың болмауына байланысты, Adobe InDesign бірнеше жаңартулар арқылы оны басып өтті, себебі ол төменге қарай жазылатын мәтінді жақсы қолдады. Қазіргі уақытта төменге қарай жазылатын мәтінді өңдеу толыққанды емес. Мысалы, HTML-де татегаки үшін қолдау жоқ, сондықтан жапондық пайдаланушылар оны имитациялау үшін HTML кестелерін қолдануға мәжбүр. Дегенмен, CSS 3-те "writing-mode" деп аталатын қасиет бар, оған "vertical-rl" (яғни жоғарыдан төменге, оңнан солға) мәнін бергенде татегаки ретінде көрсетіледі. Сөз өңдеушілер мен DTP бағдарламалық қамтамалары оны толығырақ қолдайды.