Металл шұңқырлы бас: Халық аспабының тарихы мен түрлері

Кіріспе

Сылбырлы музыкалық аспап

Ыдыс-аяқ бассы, немесе "gutbucket" – американдық халық музыкасында қолданылатын, металл ыдысты резонатор ретінде пайдаланатын сылбырлы аспап. Ыдыс-аяқ бассында төрт немесе одан да көп сырғалары мен құбыршалары болуы мүмкін, бірақ дәстүрлі ыдыс-аяқ бассы бір сырғалы болады, оның дыбық биіктігі кернеуді өзгерту үшін таяқ немесе тіреуді итеру немесе тарту арқылы реттеледі. Ыдыс-аяқ бассы 1900 жылдардың басында кейбір афроамерикандық қауымдастықтарда танымал болған "jug bands" тобында қолданылған. 1950 жылдары британдық скиффл топтары "шай кесесі бассы" деп аталатын түрін пайдаланды, ал 1960 жылдары АҚШ халық музыкасының орындаушылары ыдыс-аяқ бассын "jug band" әсерімен музыкада қолданды. Негізгі конструкцияның әртүрлі нұсқалары әлемде кездеседі, әсіресе резонаторды таңдауда. Соның салдарынан, аспаптың көптеген түрлі атаулары бар, мысалы, "газ баллоны бассы", "бочка бассы", "қорап бассы" (Тринидад), "бұта бассы" (Австралия), "бабатони" (Оңтүстік Африка), "танбу маренгвен" (Гаити), "тинготаланго" (Куба), "тулон" (Италия), "лаундрофон" және тағы басқалары. Дәстүрлі конструкцияның ерекшеліктері – қарапайымдылық, өте төмен құн және өздігінен жасау мүмкіндігі, бұл оның тарихи тұрғыдан төмен экономикалық жағдайдағы топтармен байланысын қамтамасыз етеді. Осы факторлар қазіргі заманғы шеберлердің негізгі конструкцияға өзгерістер енгізуіне де ықпал етеді, мысалы, саусақ тақтасын, педальды, электронды датчиктерді, барабан табанын қосу немесе тіреуді жылдыру мүмкін емес ету.

Тарих

Этномузыкалық зерттеушілер аспаптың тегін «жер садағы» немесе «жер арфасы» деп жатады – яғни шұңқырдың үстіне керілген қабық немесе жануар терісін резонатор ретінде пайдаланатын нұсқа. Конго халқының бака тайпасы жасаған анг бинди – Африка мен Оңтүстік-Шығыс Азиядағы тайпалық қоғамдарда кездесетін осы аспаптың бір мысалы. Ол барлық байланысты аспаптарды білдіретін inbindi деген жалпы атаудың бастауы болды. Дизайнның эволюциясы, оның ішінде көшпелі резонаторларды қолдану, көптеген түрлердің пайда болуына әкелді, мысалы, дан бау (Вьетнам) және гопичанд (Үндістан). Соңғы кезде «электрлік бір ішекті» аспап пайда болды, ол дыбысты пикап арқылы күшейтеді. Киіз бас кейде құмыралық музыкалық топтарда қолданылады, көбінесе соққы аспап ретінде жуу тақтасымен бірге таралған. Алғаш «спазмдық топтар» деп аталған құмыралық музыкалық топтар 1900 жылдар шамасында Нью-Орлеандағы афроамерикандықтар арасында кең таралды және 1925-1935 жылдар аралығында Мемфис пен Луисвиллде ең жоғары танымалдылыққа ие болды. Сол кезде Аппалахиядағы еуропалық американдықтар да осы аспапты «ескі уақыттық» халық музыкасында қолданды. Құмыралық музыкалық топтардан «ішек қарын блюзі» деген музыкалық стиль пайда болды. Sun Records-тың Сэм Филлипс Елвис Преслиді алғаш жазғанда осы стильдегі музыканы іздегенін айтқан. Вилли «Арыстан» Смиттың өмірбаянында «ішек қарын» термині «негр отбасыларынан» шыққан, олардың әрқайсысының өз қасы немесе шелектері болған және оларды шиттерлинг дайындауға қажетті ингредиенттермен толтырған. «Ішек қарын» термині төмен деңгейдегі стильде музыка ойнаудан туындаған. Англиялық скиффл, Австралия және Жаңа Зеландияның шабындық және Оңтүстік Африканың квела топтарында да бас резонаторы ретінде шай қорабы қолданылған. Джон Леннон мен Пол Маккартнидің The Beatles-тен бұрынғы тобы The Quarrymen, сондай-ақ 1956 жылғы көптеген жас топтар шай қорабынан жасалған бас қолданды. АҚШ-та 1960 жылдардың басында халық музыкасына қызығушылық жаңадан оянды, бұл киіз басқа және құмыралық музыкаға деген қызығушылықты қайта жақтандырды. Бұл топтардың ішінде Mother McCree's Uptown Jug Champions (кейін The Grateful Dead аталды) және Фриц Ричмонд бас гитарада ойнаған Jim Kweskin Jug Band бар.

Ethnomusicologists trace the origins of the instrument to the 'ground bow' or 'ground harp' – a version that uses a piece of bark or an animal skin stretched over a pit as a resonator. The ang bindi made by the Baka people of the Congo is but one example of this instrument found among tribal societies in Africa and Southeast Asia, and it lends its name to the generic term inbindi for all related instruments. Evolution of design, including the use of more portable resonators, has led to many variations, such as the dan bau (Vietnam) and gopichand (India), and more recently, the "electric one string", which amplifies the sound using a pickup. The washtub bass is sometimes used in a jug band, often accompanied by a washboard as a percussion instrument. Jug bands, first known as "spasm bands", were popular especially among African Americans around 1900 in New Orleans and reached a height of popularity between 1925 and 1935 in Memphis and Louisville. At about the same time, European Americans of Appalachia were using the instrument in "old timey" folk music. A musical style known as "gut bucket blues" came out of the jug band scene, and was cited by Sam Phillips of Sun Records as the type of music he was seeking when he first recorded Elvis Presley. According to Willie "The Lion" Smith's autobiography, the term "gutbucket" comes from "Negro families" who all owned their own pail, or bucket, and would get it filled with the makings for chitterlings. The term "gutbucket" came from playing a lowdown style of music. In English skiffle bands, Australian and New Zealand bush bands and South African kwela bands, the same sort of bass has a tea chest as a resonator. The Quarrymen, John Lennon and Paul McCartney's band before the Beatles, featured a tea chest bass, as did many young bands around 1956. A folk music revival in the U. S. in the early 1960s re ignited interest in the washtub bass and jug band music. Bands included Mother McCree's Uptown Jug Champions, which later became The Grateful Dead, and the Jim Kweskin Jug Band, which featured Fritz Richmond on bass.

Теалық көкбасты

Шаяқша бас – это былғын бас аспабының бір түрі, онда тік ішекті бас аспабының резонаторы ретінде шаяқша қолданылады. Аспап бір полюстен, дәстүрлі түрде шүбірден жасалады, ол шаяқшаның ішіне немесе жанына орналастырылады. Бір немесе бірнеше ішек полюстің бойымен созылып, тартылады. Еуропада, әсіресе Ұлыбритания мен Германияда, бұл аспап скиффл тобымен байланысты. Австралияда бұл дәстүрлі түрде "буш-топтары" үшін терең дыбыстарды қамтамасыз ету үшін қолданылған, бірақ бүгінде мұндай топтардың көпшілігі электр бас немесе контрабас қолданады. Австралияда бұл аспап "буш бас" немесе "Тбокс" деп те аталады және Солтүстік Территориядағы Миллс Систерз тобы оны қолданды.

Белгілі ойыншылар

Уилл Шейд, вокалист және көп аспапты орындайтын «Мемфис Джаг Бенді» тобының мүшесі, 1920 жылдардан бастап 1966 жылы қайтыс болғанға дейін жазбалар жасаған. Канзас Джо МакКой, ванна бас бассы және көп аспапты орындайтын музыкант, 1941 жылы Артур Крудуппен бірге жазды. Фриц Ричмонд (1939-2005) Америка мен Жапониядағы көптеген жазбаларда өнер көрсетті. Оның ванна бас бассыларының бірі Смитсонов институтының коллекциясында сақталады. Дональд Качамба және Моя Алия, Малавидің беделді «Качамба Бразерс Бенд» тобының бір иекті қорап аспабын орындайтын музыканттары. Оларды «Дональд Качамбаның Квела Бенді» және «Малави / Концерт Квела» бағдарламаларында тыңдауға болады. «The Violent Femmes» тобының мүшесі Брайан Ричи «ваннасыз электр бас бассын» орындайды. Primus тобының Лес Клейпул көбінесе «whamola» деп аталатын нұсқасын орындайды, оны «Саут Парк» телесериалының оныншы маусымының ашылу тақырыбында естуге болады. Билл Смит, Лен Гарри, Иван Воган және Найджел Уолли, «The Quarrymen» тобының ванна бас бассын орындайтын музыканттары. Джон Санфорд, әрі Ред Фокс, «Бон Бонс» тобының ванна бас бассы ретінде шоу-бизнесте мансабын бастады. «Санфорд және Гонг» эпизодында (1976 жылдың 17 желтоқсанында көрсетілді), Санфорд пен Дон «Бабба» Бексли «The Gong Show» бағдарламасына Бабба ванна бас бассымен қатысты. Эммет Оттер, Джерри Нельсонның «Эммет Оттердің ыдыс-аяқ тобының Рождествосы» мультфильміндегі Муппет кейіпкері, ванна бас бассын жасау үшін анасының ваннасына тесік салады. Кейін ол оны таланттар көрсетілімінде орындайды. Боб Уэйр және Майк Гарбет «Mother McCree's Uptown Jug Champions» альбомында ванна бас бассын орындады – бұл «Grateful Dead» тобының алға басушысы болған топ. Creedence Clearwater Revival тобының бас гитарисі Стю Кук «Willy and the Poor Boys» альбомындағы «Poorboy Shuffle» трекінде ванна бас бассын орындады. Ол 1969 жылдың 1 желтоқсанында ABC телеарнасының «Music Scene» бағдарламасында «Down on the Corner» әнін жазған кезде аспапты ойнағандай болды. Лайонел Килберг (1930-2008), Нью-Йорктегі 1950-1960 жылдардағы халық музыкасының қайта жаңғыруы кезінде «The Shanty Boys» тобының «Brownie Bass» аспабын таныстырған промоутер және орындаушы, сондай-ақ 1973 жылы Кейт Вольфпен бірге шыққан «We Walked by the Water» альбомының продюсері, ән жазушысы және орындаушысы. That 1 Guy «Magic Pipe» деп аталатын ванна бас бассының нұсқасын және өзі жасаған бірнеше басқа да аспаптарды орындайды. Джефф Белл «Days N' Daze» фолк-панк тобында ванна бас бассын орындады. TC Lin «The Muddy Basin Ramblers» тобымен бірге екі Грэмми сыйлығына (музыкалық емес «Үздік қаптама» санаты) ұсынылған Тайвань ванна бас бассын орындайды.

Will Shade, vocalist and multi instrumentalist member of the Memphis Jug Band who recorded from the 1920s until his death in 1966. Kansas Joe McCoy, washtub bass player and multi instrumentalist, recorded with Arthur Crudup in 1941. Fritz Richmond (19392005) has performed on numerous recordings from America and Japan. One of his washtub basses is in the collection of the Smithsonian Institution. Donald Kachamba and Moya Aliya, one string box players with the influential Malawi group Kachamba Brothers Band. Can be heard on "Donald Kachamba's Kwela Band", and "Malawi / Concert Kwela". Brian Ritchie, of the band The Violent Femmes, plays a 'tubless electric washtub bass'. Les Claypool, of Primus, often plays a variation called a whamola, as can be heard on the opening theme of the tenth season of South Park. Bill Smith, Len Garry, Ivan Vaughan, and Nigel Walley, tea chest bass players of The Quarrymen. John Sanford, a. k. a. Redd Foxx, got his start in show business as washtub bass player for the "Bon Bons". In the Sanford and Son episode "Sanford and Gong" (aired December 17, 1976), Sanford and Don "Bubba" Bexley audition for The Gong Show with Bubba on washtub bass. Emmett Otter, a Muppet voiced by Jerry Nelson in Emmett Otter's Jug Band Christmas, puts a hole in his mother's washtub in order to make a washtub bass. He later performs with it in a talent show. Bob Weir and Mike Garbett played washtub bass on the eponymous album Mother McCree's Uptown Jug Champions – a forerunner band to Grateful Dead. Stu Cook, the bassist of Creedence Clearwater Revival, played washtub bass on the track "Poorboy Shuffle" from the album Willy and the Poor Boys. He faked playing the instrument to a recording of "Down on the Corner" on the ABC TV variety show Music Scene, December 1, 1969. Lionel Kilberg (1930–2008), promoter and player of the 'Brownie Bass' with 'The Shanty Boys' during the folk music revival of the 1950s and 1960s in New York, and producer/lyricist/player of the 1973 album We Walked by the Water featuring Kate Wolf. That 1 Guy plays a variation of the washtub bass called the 'Magic Pipe' and a few other self built instruments. Geoff Bell played the washtub bass for folk punk group Days N' Daze. TC Lin plays a Taiwanese washtub bass on two Grammy nominated (non musical category "Best Packaging") albums with The Muddy Basin Ramblers.