Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Түркияның Мармара теңізіндегі түрме аралы
Turkish prison island in the Sea of Marmara
Ымралы – Түркияның Мармара теңізінің оңтүстігінде, Бурса облысының Армутлу Бозбурун түбегінің батысында орналасқан шағын түрме аралы. Оның солтүстік-оңтүстік бағытындағы ұзындығы , ал ені – , жалпы ауданы – құрайды. Ең биік нүктесі – теңіз деңгейінен биіктіктегі Түрік Тепесі. Оның үстінен ұшуға және жағалауында балық аулауға тыйым салынған.
İmralı is a small Turkish prison island in the south of the Sea of Marmara, west of the Armutlu Bozburun peninsula within Bursa Province. It measures in the north–south direction with a width of , and has an area of The highest peak is Türk Tepesi at an altitude of above sea level. It is prohibited to fly over it or fish near its shores.
Тарих
Римдік авторлар Плиний Ескі және Страбон бұл аралды Бесбик (Βέσβικος) деп атады. Кейін ол Калоним (Καλώνυμος) және Калолимнос (Καλόλιμνος) деп белгілі болды. Көне заманда ол Делиан лигасының мүшесі болды, себебі ол Афинаның 434/3 және 418/7 жж. аралығындағы салық тізімдерінде кездеседі. Түрікше İmralı атауы аралды жаулап алған Әмір Әлидің есімінен шыққан, ол Осман әскер-теңіз күштерінің алғашқы адмиралдарының бірі болды. 1308 жылы Имралы жаңа құрылған Осман флоты жаулап алған алғашқы арал болды. Оның стратегиялық орналасуы Осман империясына Мармара теңізіндегі кемелердің қозғалысын бақылауға мүмкіндік берді, соның салдарынан Византия империясының Бурсамен байланысы үзілді. Арал Османдық құжаттарында «Мир Әли» деп те аталады. Арал Девширме жүйесінен қашқандарға да пана болды. Мысалы, 1567 жылы Бандырма портындағы Дутлиманидан балаларды тасымалдау кезінде Мир Әли аралының жергілікті халқы қашқандардың тобын қорғап, жасырды. 1913 жылы аралда 250 үй, бір мектеп, үш монастырь және 1200 тұрғын болды, олардың барлығы гректерден тұрды. Арал тұрғындарының экономикалық қызметі негізінен балық аулау және пияз өсіруден құралды, ал өсірілген пияздың көп бөлігі Стамбулға сатылды. Аралда үш грек ауылы болды, олар жүзім өсіру, шарап жасау, жібек өндіру және балық аулаумен айналысты, Түрік тәуелсіздік соғысына (1919–1923) дейін. Аралдың белгілі тұрғындарының бірі Кимон Фрайр болды, ол Америка Құрама Штаттарына эмиграциялап, грек поэзиясының ғалымы және аудармашысы болды. 1923 жылы Грекия мен Түркия арасындағы мәжбүрлі халық алмасу аралды халқынан айырды және ол он үш жыл бойы елсіз қалды. 1936 жылы түрік үкіметі жартылай ашық түрме ашты, онда тұтқындар ауыл шаруашылығымен және балық аулаумен айналысып, ақша тапты. 1960 жылғы түрік төңкерісінен кейін, қызметтен алынған премьер-министр Аднан Мендерес аралда тұтқындалып, азапталды және өлім жазасына кесілді. 1999 жылдан 2009 жылға дейін қазіргі қатаң күзетілетін түрмеде бір ғана тұтқын болды – ПКК жетекшісі Абдулла Өжалан. Аралдағы қалған тұтқындар материктік Түркияға ауыстырылды. 2009 жылдың қарашасында тағы бірнеше тұтқын: 4 ПКК мүшесі және бір TKP/ML мүшесі жаңа салынған ғимаратқа көшірілді. Қазір аралда әскери база орналасқан және айналасындағы аумақ шектеулі аймақ болып табылады.
The Roman authors Pliny the Elder and Strabo called the island Besbicus (Βέσβικος). It was later known as Kalonymos (Καλώνυμος) and Kalolimnos (Καλόλιμνος). In antiquity, it was a member of the Delian League since it appears in tribute records of Athens between 434/3 and 418/7 BCE. The Turkish name İmralı derives from the name of the island's conqueror, Emir Ali, one of the first Ottoman admirals. In 1308 İmralı became the first island to be conquered by the newly established Ottoman Navy. Its strategic location enabled the Ottomans to control the movement of ships in the Sea of Marmara with a naval base established on it, cutting the Byzantine Empire's connection to Bursa. The island is also referred as "Mir Ali" in Ottoman documents. The island was also a place of refuge for the runaways of the Devshirme System. For example in 1567, a group of runaways was protected and hidden by the locals of Mir Ali Island while the batches of children were being transported from the port of Dutlimanı in Bandırma. In 1913, the island had 250 houses, a school, three monasteries, and 1,200 residents, all of whom were Greeks. The economic activity of the island's residents consisted mainly of fishing and farming onions, with most of the grown onions sold to Istanbul. There were three Greek villages on the island, engaged mostly in growing grapes, winemaking, silk production and fishing, until the Turkish War of Independence (1919–1923). One well known islander was Kimon Friar who emigrated to the United States and became a scholar and translator of Greek language poetry. The island was depopulated by the 1923 forced population exchange between Greece and Turkey and remained uninhabited for thirteen years. In 1936, the Turkish government opened a newly semi open prison. where the prisoners earned money by working in agriculture and fishing. Following the 1960 Turkish coup d'état, the deposed Prime Minister Adnan Menderes was imprisoned, tortured, and executed on the island. From 1999 until 2009, the now maximum security prison housed a single inmate, Abdullah Öcalan the leader of the PKK. and all the other prisoners on the island had been transferred to mainland Turkey. In November 2009, several other prisoners: 4
PKK, one TKP/ML, were transferred to a newly constructed building. There is now a military base on the island and the surrounding area is a forbidden zone.