Кіріспе

Шығыс Лондондағы Темза өзенінен пароммен өту

Вулвич паромы – Шығыс Лондонда Темза өзенінен жүретін ақысыз көлік және жаяу жүргіншілер паромы. Ол өзеннің оң жағалауындағы Вулвич пен солтүстік жағалауындағы Солтүстік Вулвичті байланыстырады. Паром Лондонның теңіз қызметі (London River Services) лицензиясымен және қаржыландырылады, ол Лондон көлігінің (TfL) теңіз бөлімшесі болып табылады. Жыл сайын шамамен екі миллион жолаушы осы паромды пайдаланады. Вулвичте Темзада паром 14 ғасырдан бері жұмыс істеп келеді, ал коммерциялық өткелдер 19 ғасырдың ортасына дейін үзіліспен жүріп тұрды. Ақысыз қызмет 1889 жылы Лондонның батысындағы көпірлердегі жол ақысы алынып тасталғаннан кейін ашылды. 20 ғасырда автокөліктің көбеюіне байланысты қозғалыс артып, жақын жердегі көпірлердің болмауы себепті паром танымал болды. Параллель жаяу жүргіншілер туннелінің салынуы және Доклендс жеңіл темір жолының Вулвич Арсенал станциясына дейін ұзартылуынан кейін жаяу жүргіншілердің пайдалануы азайды. Темза шлюз көпірі (Thames Gateway Bridge) және Галлионс Рич Кроссинг (Gallions Reach Crossing) сияқты баламалар ұсынылды, бірақ сұраныс болғанша Вулвич паромын тоқтату жоспарланбаған.

Қызметтер

Қызмет Гринвичтің Корольдік округінің Вулвиші мен Ньюхэмнің Лондон округінің Солтүстік Вулвишіне жалғасады. Ол сонымен қатар ішкі Лондон орбиталық жолдарының екі ұшын байланыстырады: Солтүстік шеңбер және Оңтүстік шеңбер. Жұмыс күндері паром таңғы 6.10-дан кешкі 8-ге дейін екі қайықпен жұмыс істейді (рейстер арасындағы номиналды интервал 10 минут); сенбіде таңғы 6.10-дан кешкі 8-ге дейін бір қайықпен жұмыс істейді (номиналды интервал 15 минут; соңғы оңтүстік-солтүстікке рейс 15 минут бұрын, кешкі 7:45-те); жексенбіде, таңғы 11.30-дан кешкі 7.30-ға дейін бір қайықпен жұмыс істейді (соңғы оңтүстік-солтүстікке рейс кешкі 7:15-те). Паромдардың көмегімен ауыр жүк көліктері мен басқа да автомобильдер өзен арқылы өте алады. Қызмет барлық көліктер үшін тегін; 2012 жылы Лондонның көлік қызметі (TfL) бір жолаушыға шаққанда 76,5 пенс субсидия құнын есептеген. King George V DLR станциясы өзеннің қарама-қарсы жағында, солтүстік паром догына жақын орналасқан. Ең жақын балама көліктер – батысқа қарай 2 миль (3 км) жоғарыдағы Блэкволл туннелі немесе шығысқа қарай 10 миль (16 км) төмендегі Дартфорд өткелі. Екі туннельде де ауыр жүк көліктері үшін биіктік шектеулері бар, ал Дартфорд өткелінен өту үшін жол ақысы төленуі тиіс.

Алғашқы қызметтері

Нормандық жаулап алудан бері қазіргі ескі Вулвич пен кейін Солтүстік Вулвич арасында Темза арқылы байланыс болған. Бұл аймақ "Domesday Book"-та Хамонға тиесілі деп көрсетілген, ол – dapifer (бағушы), «Вулвичке қатысты» деп айтылған; мұндағы «қатысты» Темзаның солтүстігіндегі жердің бөлігін, сонымен қатар Кент графтығының бір бөлігін білдіреді. 1308 жылғы мемлекеттік құжаттар Солтүстік Вулвич пен Уоррен-Лейн арасында жүйріліс болғанын көрсетеді. Сол жылы Уильям де Виктон бұл істі Уильям атте Халлеге 10 фунт стерлингке сатқан. Паром 1320 жылы 100 күміс маркаға сатылды. 1671 жылы Корольдік арсенал құрылғаннан кейін өзен арқылы қозғалыс күшейді. Әскерлер мен жабдықты тасымалдау үшін армия 1810 жылы өз паромдарын іске қосты. Келесі жылы Парламент актісімен коммерциялық паром компаниясы құрылды, бірақ ол 1844 жылы таратылды. 1884 жылы басқарма әрқайсысы 10 650 фунт стерлинг тұратын екі бумен жүретін паромды ұсынуға келісті және бас инженер сэр Джозеф Базалгеттен жобалау мен құрылысқа жетекшілік етуді сұрады. 1887 жылдың қыркүйегінде М. Моулем және компания 54 900 фунт стерлингке жуық сомада келісімшарттарға ие болды, олар жағалауларды, көпірлерді және понтонды салуға бағытталған.

Қазіргі заманғы қызмет

Қызмет ресми түрде 1889 жылғы 23 наурызда «Гордон» атты бу кемесімен ашылды. Алғашқы рейстен екі күн бұрын Метрополитендік жұмыс кеңесі Лондон округі кеңесімен (LCC) алмастырылды, ал ашылу салтанатын күткен Базальгеттің орнына Лорд Розбери жүргізді. «Данкан» кемесі 20 сәуірде қосылды. 1920 жылдардың соңына қарай автокөліктердің көбеюі паромның жүк көлеміне қысым жасады. Шуттерс-Хилл мен Ист-Хэм арасындағы көпір салу жобасы соғыс уақытындағы бомбалауға оңай нысана болады деп есептелгендіктен қабылданбады, орнына үшінші кеме қосылды. 1950 жылдары үш кеме толық қуатпен жұмыс істесе де, паром қозғалысы үшін Блэкволл туннелі арқылы өту жылдамдыққа ие болды. 1963 жылғы сәуірде бу кемелері ауыстырылып, паром қызметі заманауи рол-он/рол-офф үлгісіне жаңартылды. LCC 1965 жылғы 31 наурызда Үлкен Лондон кеңесі (GLC) ауыстырғанға дейін паромды пайдалануды жалғастырды. 1964 жылы Марплз Риджвей қазіргі темір бетон терминалдарын салуды бастады, олар 9 метрлік тасқын деңгейінде жұмыс істей алады. Қазіргі терминалдар 1966 жылы ашылды. 1986 жылы GLC таратылғаннан кейін қызметті басқару жауапкершілігі Көлік министріне берілді, ол сол кездегі Гринвич Лондон округімен келісімшарт жасасты. Активтер мен пайдалану құқығы кейіннен Ұлы Лондон билігі құрылған кезде Транспорт Лондонға (TfL) берілді, бірақ Гринвич Лондон округі TfL атынан паромды пайдалануды жалғастырды. 2008 жылғы наурызда Гринвич Лондон округі TfL-ге 2008 жылғы 30 қыркүйектен бастап қызмет көрсетуді тоқтату туралы хабарлады. 12 қыркүйекте TfL 2008 жылғы 1 қазаннан бастап қызметті Serco тобы басқаратындығын мәлімдеді, келісімшарт бастапқыда 2010 жылғы 31 наурызына дейін күшінде болды. 2012 жылғы желтоқсанда Serco-дан Briggs Marine компаниясына көпірдің басқару құқығы берілді, ол қоғамдық жолаушылар тасымалын кеңейтіп жатқан болатын. Компания 2013 жылғы сәуірде басталған жеті жылдық келісімшарт бойынша 50 миллион фунт стерлинг алды. 2014 жылы TfL паром қызметін жаңартуды бастады, ол пирстерді жөндеуден басталды, ал 2016 жылы қызмет мерзімі аяқталып қалған екі жаңа кемеге тапсырыс берді. 2017 жылдың басында жаңа паромдарды поляк фирмасы Remontowa норвеждік LMG Marin компаниясының жобасы бойынша жасап жатқаны хабарланды. Дизельдік-электрлік гибридтік кемелерде бірнеше қатарлы автомобильдерге арналған орын және велосипедшілерге арналған бөлек орын бар. Кемелерге 150 жолаушыны тасымалдауға лицензия берілген, олар автомобильдерден бөлек орналасады. 2018 жылғы қазан айында пирстерді күрделі жөндеу жұмыстарын жүргізу үшін Woolwich Ferry төрт айға тоқтатылды, ал қолданыстағы кемелер қызметтен алынды. Астыңғы туннель ашық қалды. Паром қызметі 2019 жылғы 1 ақпанда қайта басталды. 2020 жылғы желтоқсанда Briggs Marine-нің келісімшарты аяқталғаннан кейін, қазір қызметті Лондон өзен қызметтері жүргізеді. TfL-ге тиесілі Лондон өзен қызметтері басқаруымен маршруттағы қызметтер қысқартылды, паромның жұмыс уақыты апта ішінде кешкі сағат 10-ға емес, кешкі 7-де аяқталады. Сонымен қатар, 2020 жылдан бері екі жаңа паромның тек біреуі ғана жұмыс істеп келеді, TfL кадрлық мәселелерді сыйымдылықтың шамамен 70% -ға төмендеуіне себеп деп атады.

Оқиғалар

2011 жылдың 3 тамызында 19 жасар паром қызметкері Бен Вуллаккотт қайықтан Теміз өзеніне құлап қайтыс болды. 2012 жылдың тамызында жарияланған MAIB есебі, оның өліміне кемеден шығару операциясы кезіндегі "теңізшілік ережелерді сақтамау" себеп болғанын көрсетті. 2018 жылы қызметті жаңарту мақсатында екі жаңа кеме сатып алынғанда, біреуі оның құрметіне аталды.

Флот

Алғашқы паромдар – «Гордон», «Дункан» және «Хаттон» есімді қапталдан жүктейтін күректік бу кемелері болды. Олар Хартум генералы Гордон, полковник Фрэнсис Дункан және профессор Чарльз Хаттонның құрметіне аталған. Әрқайсысы Гринвичтегі Джон Пенн және ұлдары компаниясы жасаған конденсациялық двигательмен жабдықталған, қуаты 100 ат күшіне жететін. Бастапқы кемелер паркі кейіннен, 1923 жылы «The Squire» (Вуличтің бұрынғы мэрі Уильям Скуайр атымен), ал 1930 жылы «Will Crooks» (Крукc 1903–21 жылдары Вулич округі үшін Лейборист партиясынан депутат болған) және «John Benn» (Бенн Лондон округтік кеңесінің мүшесі, либералды депутат және Тони Бенннің әкесі) кемелерімен алмастырылды. Бұл кемелер 2018 жылдың 5 қазанында жұмысын тоқтатты, содан кейін қызмет төрт айға тоқтатылып, паромдарды бұзуға сатты. Жаңа кемелер 2019 жылдың 1 ақпанында пайдалануға берілді.

Жолаушылар саны

Кемеде жылына шамамен екі миллион жолаушы тасымалданады; көлік құралдарындағы адамдар (жүргізушілерді қоса) жолаушылар ретінде есептеледі. 2012 жылы паром аптасына шамамен 20 000 көлік және 50 000 жолаушы тасымалдады. Жаяу жолаушылар үшін екі терминалға да автобус қатынасы бар. Солтүстік жағында шағын автобус станциясы орналасқан, бірақ өзен арқылы өтетін кейбір жаяу жолаушылар оның орнына жаяу өту туннелінен өтеді. 1983-1985 жылдары күніне шамамен 300 жаяу жолаушы паромды пайдаланды. 2009 жылы Docklands Light Railway желісінің Woolwich-ке дейін ұзартылуы бәсекелестікті күшейтті, ол өткел мен туннельдің шығысында өзеннің астынан өтеді және паромды пайдаланатын жаяу жолаушылар санын азайтты. Көлік паромдарына сұраныс бар болған кезде, оны тоқтату ықтимал емес, ал мұндай шара үшін Метрополитендік жұмыстар (әр түрлі өкілеттіктер) туралы 1885 жылғы заңды өзгерту қажет болады. 2012 жылы Лондон мэрі Борис Джонсон Галлионс Рич Кроссингін жариялады – Бектоннан Темесмидке дейін шығысқа қарай жүретін, 2017 жылы ашылуы күтілген жаңа паром қызметі. Бірақ бұл жоспар іске аспады және аймақта жаңа көпір немесе туннель салу туралы ұсыныстармен ауыстырылды. 1885 жылғы Парламент заңын өзгертусіз паром үшін жол төлемі алуға болмайды. Дегенмен, болашақта қызмет басқа жобалармен бірге жол төлеміне көшірілуі мүмкін.

БАҚ-тағы көріністер

Вулвич паром теледидар мен кинода бірнеше рет пайда болды. "Бегемот, теңіз жындысы" фильмінде Джон Бенн атаулы жынның шабуылынан қирап жатыр. Темза өзенінде кемені құлатқан жынның басының моделімен өзара әрекеттесу үшін егжей-тегжейлі масштабтағы модель қолданылады.