Кіріспе

Прототипті сүйемелдеуші истребитель

Bell XP 83 (кейін XF 83 деп қайта аталды) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Bell Aircraft компаниясы жобалаған АҚШ-тың реактивті истребитель прототипі. Ол алғаш рет 1945 жылы ұшты. Бірінші буын реактивті истребительдердің көпшілігі сияқты, бұл жоба да жеткілікті қуаттың болмауынан шектеулерге тап болды. Соғыстан кейінгі реактивті технологияның қарқынды дамуымен XP 83 жақсырақ жобалармен тез арада ығыстырылды және ешқашан сериялық өндіріске жіберілген жоқ.

Жобалау және әзірлеу

Ертедегі реактивтік ұшақтар отынды тым көп мөлшерде тұтынатын, бұл олардың ұшу қашықтығы мен ұзақтығын күрт шектеді. 1944 жылдың наурыз айында АҚШ Әскери-әуе күштері Bell компаниясынан ұшақтың төзімділігін арттыру үшін жаңа жоба жасауды сұрады және 1944 жылдың 31 шілдесінде екі прототип жасауға ресми түрде келісім-шарт жасады. Bell 1943 жылдан бері "Модель 40" жойғыш ұшағының дизайны бойынша жұмыс істеп келді. P 59 Airacomet ұшағының негізгі құрылымын сақтай отырып, ол ұзақ қашықтыққа эскорттаушы ұшақ ретінде қайта жобаланды. Екі General Electric J33 GE 5 турбореактивтік қозғалтқышы әрбір қанаттың түбіне орналастырылды, бұл үлкен және ауқымды фюзеляжға отын бактерілері мен қару-жарақ орнатуға мүмкіндік берді. Фюзеляж – 1150 галлон (4350 литр) отын сыйымдылығы бар, толық металл жартылай монокок конструкциясы. Бұған қоса, екі 250 галлондық (950 литр) қосымша отын бактерілерін де орнатуға болады. Кабинасы герметикалық және кішкентай, төменгі бөлігі дөңгелек күмбез тәрізді болды. Қару-жарағы – алдыңғы бөлігінде орналасқан алты 12,7 мм пулеметтен тұрды.

Сынау

Бастапқы жел тоннелінің есептері бағыттық тұрақсыздықты анықтады, бірақ үлкенірек құйрыққа жасалған " түзетулер" ұшу сынақтарына уақытында дайын болмады. Бірінші прототипті 1945 жылдың 25 ақпанында Беллдің бас сынақ ұшқышы Джек Вулламс ұшырды. Ол ұшақтың ұшу сипаттамалары қанағаттанарлық екенін анықтады, бірақ оның қуаты жеткіліксіз болды. Күтілген тұрақсыздық расталды – айналулар (үлкенірек құйрық қанаты орнатылғанша) болдырылмайтын. Екінші прототипте өзгертілген құйрық және элеронды күшейткіш жүйесі болды. Бір ерекшелік – XP 83-тің созу тежегіштерінің болмауы, сондай-ақ ертедегі реактивтік ұшақтарға тән, аэродинамикалық жақтан тегіс болуы және салыстырмалы түрде жоғары минималды тартымдылық деңгейі, сонымен қатар қаламаған жалынның пайда болуын болдырмау үшін қажетті факторлар. Бұл сынақ ұшқыштарын "тұрақталған" (яғни өте ұзын және көлбеу қону жолымен) ұшуға мәжбүр етті. Бірінші прототип 1946 жылы ұшқыштың артында орналасқан инженерлік станциясымен бірге рамалық қозғалтқышты сынау үшін пайдаланылды. 1946 жылдың 14 қыркүйегінде рамалық қозғалтқыштардың бірі өртеніп, ұшқыш "Слик" Гудлин мен инженер Чарльз Фэйді парашютпен секіруге мәжбүр етті. Екінші прототип 19 қазанда ұшып, кейін 1947 жылы жарамсыз деп танылды. XP 83 ұшағының қашықтығынан басқа барлық көрсеткіштері Lockheed P-80 Shooting Star ұшағынан нашар болды, бұл 1947 жылы XP 83 жобасын тоқтатуға әкелді.